"2 vạn dặm dưới đáy biển" sắp trở thành hiện thực với dự án DEEP của Anh?

Startup với tên gọi DEEP tại Anh đang nỗ lực thực hiện mục tiêu thiết lập các khu dân cư dưới biển để loài người có thể sinh sống cùng tầm nhìn tới 2050 sẽ có ca sinh nở dưới biển đầu tiên.

Khoảng 370 triệu năm trước, tổ tiên có xương sống của loài người, vốn là một sinh vật giống kỳ nhông cùng tên gọi là tetrapod, đã rời bỏ đại dương để bước lên đất liền. Từ đó, con người bắt đầu tiến hóa, phát triển và sinh sôi nảy nở trên mặt đất, ngày càng xa rời nguồn gốc đại dương của mình. Trong suốt quá trình tiến hoá đó, công nghệ hiện đại vào thế kỷ 20 và 21 đã mở ra những khả năng sinh sống trong các môi trường phi truyền thống như các toà nhà chọc trời hay việc các phi hành gia sinh sống, làm việc trong không gian và xa hơn là các khu dân cư trên Mặt Trăng và Sao Hoả vào năm 2030. Trong khi phần lớn loài người hướng mắt lên trời, thì phần đại dương vốn chiếm hơn 70% diện tích Trái Đất lại là một vùng tối chưa được khai pháp. Startup DEEP tại Anh đang nỗ lực thực hiện việc khám phá đó với sứ mạng thiết lập các khu cư trú dài hạn dưới biển cho loài người.

Tầm nhìn và kế hoạch của DEEP

Lấy cảm hứng từ Elon Musk, DEEP tự coi mình là SpaceX của đại dương với tham vọng đưa việc khám phá biển sâu trở nên hấp dẫn và dễ tiếp cận hơn. Để thực hiện việc này, công ty sử dụng công nghệ in 3D có tên gọi là wire-arc additive manufacturing để tạo ra các công trình dưới nước bằng dây kim loại có khả năng chịu áp suất cao. Khu sinh sống đầu tiên sẽ là Vanguard, có diện tích chỉ khoảng 28 mét vuông và sẽ hỗ trợ ba thợ lặn chuyên nghiệp trong các nhiệm vụ ngắn hạn ở độ sâu 100 mét, thuộc “vùng ánh sáng” của đại dương. Công trình này được dự kiến triển khai vào cuối năm 2025.


Video nói về dự án mà Deep tham vọng thực hiện

Sau đó, DEEP sẽ thực hiện việc phát triển và xây dựng các khu sinh sống lớn hơn, với tên gọi là Sentinels, có thể chứa sáu người trong vòng 28 ngày ở độ sâu khoảng 200 mét. Khu vực này thuộc vùng chạng vạng dưới đại dương, nơi ánh sáng gần như không còn hiện diện. Những khu cư trú này này sẽ được trang bị đầy đủ phòng ngủ, nhà bếp, phòng thí nghiệm và nhà vệ sinh, tạo điều kiện cho các nhiệm vụ khoa học dài hạn và sinh hoạt như trong một “căn hộ” dưới biển.

Ngoài ra, tầm nhìn của DEEP không chỉ dừng lại ở vài module thí nghiệm kể trên. Công ty kì vọng rằng đến năm 2035, họ có thể triển khai 10 khu cư trú dưới nước quy mô lớn trên toàn cầu. Sau đó, đến năm 2050, họ hy vọng sẽ đạt được một cột mốc mang tính lịch sử của loài người khi thực hiện ca sinh nở đầu tiên dưới đáy đại dương – một biểu tượng cho sự trở lại cội nguồn nước của loài người sau hàng trăm triệu năm tiến hóa.

Những thử nghiệm trong quá khứ và giới hạn hiện tại

Trên thực tế thì ý tưởng sống dưới nước thực ra không mới. Từ những năm 1950 và 1960, các dự án tiên phong như Sealab của Mỹ và Conshelf từ Pháp đã mở đường cho việc khám phá khả năng sống lâu dài dưới biển. Tuy nhiên, các thử nghiệm đó chỉ kéo dài tối đa 28 ngày, đồng thời trong nhiều thập kỷ sau, ý tưởng về một “Atlantis công nghệ”, một thành phố dưới nước, gần như bị đóng băng, chỉ tồn tại ở một số cơ sở nghiên cứu nhỏ lẻ trên khắp thế giới.


Hình ảnh mô phỏng khu sinh sống Sentinel của Deep

Tuy vậy, giới hạn 28 ngày không phải là ranh giới tuyệt đối cho khả năng sống dưới nước của con người. Các nghiên cứu từ những năm 1930 đã chỉ ra rằng, khi sống ở dưới nước với độ sâu đủ lớn, cơ thể con người sẽ dần bão hoà với các loại khí trơ như nitơ hoặc heli. Điều này, về mặt lý thuyết, có thể cho phép con người sống dưới áp suất cao vô thời hạn. Tuy nhiên, việc trở lại mặt đất lại là điều cực kỳ nguy hiểm. Khi áp suất giảm, các bong bóng khí có thể hình thành trong máu, từ đó gây ra triệu chứng giảm áp (decompression sickness) và thậm chí tử vong.


Nội thất bên trong khu vực sinh sống

Bên cạnh đó, không khí dưới áp suất cao đậm đặc hơn bình thường. Dù con người có thể thích nghi trong ngắn hạn, giới khoa học vẫn chưa chắc chắn rằng chúng ta có thể sinh sống trong môi trường như vậy dài hạn mà không gây tổn thương đến hệ tuần hoàn. Điều đó đồng nghĩa với việc các nhiệm vụ dưới biển cần được kiểm soát chặt chẽ và đòi hỏi theo dõi y tế nghiêm ngặt.

Thách thức của việc sống dưới biển

Việc sinh sống dưới biển cũng đặt ra một số thách thức nhất định. Đầu tiên là vấn đề sức khoẻ thể chất và tâm lý. Năm 2023, giáo sư Joseph Dituri, hay còn gọi là “Dr. Deep Sea” đã lập kỷ lục Guinness khi sống 100 ngày tại Jules’ Undersea Lodge ở Florida. Trong thời gian này, sức khỏe của ông được theo dõi sát sao. Kết quả theo dõi cho thấy ông có giấc ngủ REM sâu hơn, mức cholesterol giảm, tạm thời bị cận nặng và chiều cao giảm khoảng 1,3 cm do ảnh hưởng của áp suất nước. Điều quan trọng là ông cực kì nhớ ánh nắng mặt trời, vốn là một yếu tố thiết yếu với sinh lý và tinh thần con người, đến mức phải nhờ gia đình gửi ảnh mặt trời xuống để “giải toả nỗi nhớ”. Điều này phần nào đó tác động đến tâm lý của ông trong quá trình sống tại đây.

Vấn đề thứ hai là tác động tiềm tàng đến hệ sinh thái biển. Trên thực tế, việc xây dựng các công trình kim loại khổng lồ dưới đáy biển, dù với mục đích khoa học, có thể làm xáo trộn nghiêm trọng hệ sinh thái đại dương vốn đã bị tổn thương bởi biến đổi khí hậu và ô nhiễm. Mặc dù DEEP tuyên bố mục tiêu của họ là nghiên cứu 90% sinh vật biển sống trong vùng ánh sáng, họ cũng thừa nhận rằng việc “hạ cánh” các công trình xuống môi trường sống vốn mong manh của các loài sinh vật biển là một bài toán cân não cần được nghiên cứu kỹ lưỡng hơn nữa.

Nguồn: [1][2]