[Học chụp ảnh] Độ nhạy sáng ISO là gì? Ảnh hưởng thế nào đến bức ảnh bạn chụp?
tuanlionsg
5 nămBình luận: 107
[Học chụp ảnh] Độ nhạy sáng ISO là gì? Ảnh hưởng thế nào đến bức ảnh bạn chụp?
Một trong ba yếu tố cấu thành bức ảnh được chụp chính là độ nhạy sáng của cảm biến hoặc phim bên trong máy ảnh. Chúng ta biết hình ảnh được ghi lại trên bề mặt phim, cần có khả năng thu nhận ánh sáng và chuyển hóa tất cả thành các giá trị nhất định (về hóa học) để khi đem tráng phim và rửa ảnh sẽ tạo ra độ sáng tối (đen/trắng) và màu sắc (phim màu) của hình ảnh. Tương tự như vậy, cảm biến ảnh của máy ảnh số có khả năng ghi nhận ánh sáng và màu sắc, chỉ khác là sẽ chuyển thành các giá trị số hóa để ghi lại hình ảnh. Đơn vị đo lường độ nhạy sáng đó được gọi là độ nhạy sáng ISO.

1 - Độ nhạy sáng ISO là gì?


Độ nhạy sáng ISO của phim hay của cảm biến ảnh trong các máy ảnh kỹ thuật số phát xuất từ những tiêu chuẩn được thông qua do Cơ Quan Tiêu Chuẩn Hoá Quốc Tế (viết tắt là ISO từ tiếng Anh International Organization for Standardization), hình thành bởi đại diện các tổ chức tiêu chuẩn hoá của một số quốc gia. Mục tiêu của những người này là nhằm tạo ra một phương pháp tiêu chuẩn hoá phổ thông dành cho một số sản phẩm và công nghiệp. Độ nhạy của phim hoặc của cảm biến kỹ thuật số là một trong số những tiêu chuẩn đã được Cơ Quan này phát triển.

Để cho một nhà máy sản xuất tính toán chuẩn xác các thiết đặt của máy ảnh đúng với từng chỉ số ISO, thì phải đáp ứng được với các tiêu chuẩn ISO tương đương tín hiệu gây nhiễu và các đo lường về độ sáng. Theo lý thuyết, chỉ số ISO 100 trên một máy ảnh kỹ thuật số phải là cùng độ nhạy ISO 100 như bất kỳ máy ảnh kỹ thuật số nào khác (về mặt lý thuyết).

iso_2.jpg

Quảng cáo



Độ nhạy này được quy định bằng trị số ISO (trước đây hay gọi là ASA hoặc DIN). ISO càng cao thì độ nhạy sáng càng cao. Các trị số ISO truyền thống là: ISO 100, ISO 200, ISO 400, ISO 800, ISO 1600, ISO 3200, ISO 6400... 102.400 cho đến rất cao (hơn 1 triệu trên máy Nikon D5). Mức ISO 100 là mức nhạy sáng gần như thấp nhất mà đa số các máy ảnh kỹ thuật số đều có thể được cài đặt, mặc dầu vẫn có những máy ảnh có thể cài đặt thấp xuống đến mức ISO 80, ISO 64, ISO 50 ở chế độ mở rộng.

2 - ISO ảnh hưởng gì trên bức ảnh?

Khi nói đến ISO, là chúng ta đang nói đến độ nhạy cảm ánh sáng của tấm phim trong máy ảnh dùng phim hoặc cảm biến ảnh trong máy ảnh kỹ thuật số. Với một độ nhạy ISO nào đó, chúng ta tính toán tiếp theo là cần một lượng sáng nào và trong thời lượng bao lâu để có một bức ảnh thích hợp bằng cách chọn chỉ số khẩu độ ống kính và tốc độ màn trập.

Như vậy, ISO được thay đổi tăng giảm linh hoạt cho việc chụp một bức ảnh trong điều kiện ánh sáng khác nhau rất dễ dàng. Khi ánh sáng yếu, tăng ISO là lựa chọn thích hợp, nhưng ISO càng cao đi kèm nguy cơ nhiễu hạt càng cao. Do vậy, tăng ISO thì dễ, nhưng ở mức nào để giữ cho ảnh chi tiết mượt mịn thì cần phải tính toán. Kinh nghiệm là cứ cố gắng thấp nhất có thể. Để hiểu rõ hơn:

* Ánh sáng
  • Ánh sáng chính là mối quan tâm hàng đầu trong việc chụp ảnh. Chúng ta bị ràng buộc với ánh sáng mà mình có được (tự nhiên hoặc nhân tạo). Có thể kết hợp ba thông số khẩu độ, tốc độ và độ nhạy ISO theo nhiều cách khác nhau để cho ra một thời chụp đúng. Ví dụ: Ta mở khẩu độ một nấc nhưng tăng tốc độ hay giảm độ nhạy ISO một nấc để bù trừ. Nếu chọn một tốc độ màn trập chậm, ánh sáng sẽ “chạm đến cảm biến” lâu hơn. Hoặc chọn một khẩu độ ống kính lớn hơn, ánh sáng sẽ tràn vào ống kính để đến với cảm biến “nhiều hơn”.
  • Khi thay đổi ISO, trong một bối cảnh ánh sáng, việc thay đổi ISO đó sẽ tác động đến khẩu độ ống kính và tốc độ màn trập. Tuỳ theo nguồn sáng bên ngoài mà người ta cân nhắc chọn mức ISO phù hợp. Chẳng hạn ban ngày ngoài trời thì dùng ISO thấp, trong nhà thiếu sáng hay ban đêm thì dùng ISO cao. Khi đó chỉ còn xác định khẩu độ và tốc độ mà thôi, hai thông số này phụ thuộc lẫn nhau. Xem hình dưới:
3142898_2653851_knowledge5_1_1.jpg


* Độ nhiễu hạt

  • Nếu dùng một chỉ số ISO thấp, thì phim hoặc cảm biến ít nhạy sáng hơn và người chụp cần phải vận dụng khẩu độ ống kính để lấy thêm ánh sáng cho cảm biến, hoặc điều chỉnh tốc độ chụp để cung cấp thêm ánh sáng trong một khoảng thời gian dài hơn.
302754f8_thubanbotui_5_camera_tinhte.jpg
  • Nếu dùng một chỉ số ISO cao, người ta có thể chụp ảnh với ít ánh sáng hơn trong một thời gian ngắn hơn. Khi nâng ISO lên quá cao, ảnh xuất hiện hạt nhiễu (noise), ISO càng cao, khả năng hạt nhiễu càng nhiều.
iso_1a.png

Quảng cáo



Tóm lại cần nhớ:
  • ISO càng cao, độ nhạy sáng càng cao, độ nhiễu hạt càng nhiều.
  • ISO càng thấp, độ nhạy sáng càng thấp, ảnh càng mịn.

3 - Sử dụng ISO trên máy ảnh như thế nào ?

Khi sở hữu một chiếc máy ảnh kỹ thuật số, người ta gần như có thể thay đổi chỉ số ISO chủ động vào bất cứ lúc nào trước khi chụp. Một số máy ảnh du lịch tự động hoặc điện thoại thì lại hoàn toàn tự động và không cho phép thay đổi chỉ số ISO.

Chủ động chọn ISO là vì người ta muốn sử dụng chính cảm hứng sáng tạo của mình để cho ra một bức ảnh vừa ý bằng cách chọn một sự kết hợp thích đáng giữa ISO, tốc độ và khẩu độ. Nhiều hoàn cảnh ánh sáng, không thể hạ thấp ISO, phải chấp nhận mức ISO cao để đủ sáng, phối hợp với tốc độ trập và khẩu độ theo hoàn cảnh, và có khi chấp nhận ISO cao và hạt nhiễu xuất hiện trên ảnh.

hinh1.jpg
Hiện tượng nhiễu hạt thường trông giống như có các hạt nhỏ xuất hiện ngay trên bức ảnh, nhưng cũng còn có thể được nhìn thấy như những mảng màu không đều.
  • Nó có thể khá rõ nét, thường là do “nhiễu đơn sắc” (luminance noise). Hình thức nhiễu này có vẻ như đưa thêm bố cục vào hình ảnh, có khi dùng được có khi phải vất tấm ảnh.
  • Nhiễu hạt cũng có thể là một “nhiễu màu” (chroma noise) khó chịu, trông như màu sắc vấy bẩn lên toàn bức ảnh. Đây là một dạng nhiễu hết sức khó ưa và rất dễ nhận thấy khi xuất hiện trên ảnh.
Pano 10(2)a.jpg

Quảng cáo


4 - Vài lưu ý :

  • Cố gắng nếu có thể giữ ISO 100 - 400 là mức tốt nhất. Tăng ISO khi muốn chụp tốc độ màn trập rất cao như 1/1600s, 1/3200s hay 1/4000s chẳng hạn để bắt dính một chuyển động nhanh, hoặc muốn ảnh nhiễu hạt theo ý thích.
  • Máy cầm tay chụp trong điều kiện ánh sáng không đủ, khi đã mở hết khẩu độ ống kính, chụp tốc độ màn trập thấp ở mức cầm máy không bị rung (với mình là 1/30s, có khi thấp hơn nhưng không an toàn), thì việc bắt buộc nâng ISO lên từ từ. Từ ISO100 lên 400, hay 800, 1600... sao cho ảnh có lượng sáng đủ như ý muốn. Tuy nhiên, còn phụ thuộc vào máy ảnh, có nhiều máy ảnh có khả năng khử nhiễu ở mức ISO rất cao, có thể lên đến 6400 hay 102.400. Tuy nhiên, ảnh được khử nhiễu để có độ mịn thì giá phải trả là chi tiết ảnh suy giảm. Nên, việc nâng ISO lên từ từ luôn được ưu tiên.
  • Nếu máy ảnh có gắn chân máy, có thể giảm ISO thấp kết hợp với tốc độ màn trập chậm hơn mức an toàn khi cầm tay chụp. Chẳng hạn cá nhân mình cầm tay ở mức 1/30s là an toàn ít rung lắc với ISO3200, nếu có chân máy thì có thể giảm tốc độ trập thấp hơn con số đó, để có thể ISO thấp hơn giảm thiểu sự nhiễu hạt. Ví dụ 1/15s và ISO sẽ là 1600.
  • Nếu máy ảnh có gắn chân máy, chụp ban đêm, cảnh tĩnh thì nên chụp tốc độ màn trập chậm (1s - 30s tuỳ tình huống), hoặc có đối tượng di chuyển và muốn mờ nhoè tạo vệt cũng vậy. Khi đó giảm ISO mức thấp nhất, thương là 100, chọn tốc độ trập 1,2,4 giây - 30 giây hoặc lâu hơn tuỳ, khẩu độ khép nhỏ f/8 - f/16 hoặc nhỏ hơn tuỳ.
  • Trong điều kiện đủ sáng, ban ngày, ngoài trời, chụp sự kiện: Có thể chọn chụp với chế độ ưu tiên khẩu độ (A/Av) hoặc chế độ ưu tiên tốc độ (S/Tv), bạn cũng có thể chọn ISO Auto. Khi đó bạn chỉ điều chỉnh thông số ưu tiên, máy sẽ tự tính toán chọn ISO thấp nhất có thể để đủ lượng sáng cho ảnh. Bạn có thể kết hợp với việc gia giảm bù trừ sáng +/-EV để có ánh sáng vừa ý muốn. Đây là cách hiệu quả khi chụp sự kiện, vì ánh sáng lộn xộn, đa dạng, dễ quên điều chỉnh ISO, cứ để Auto và tập trung ghi khoảnh khắc.
iso_infographic.jpg
CV copy.png
cuong642
TÍCH CỰC
5 năm
hiểu sơ sơ. vì ko có máy áp dụng
thoivuitinh
ĐẠI BÀNG
5 năm
hay quá cảm ơn tác giả
Trước chụp Pentax K5, lên 800 là đã thấy bực bội. Giờ X100T để auto 6400 mà vẫn tự tin. 😁
Kataklysm
ĐẠI BÀNG
5 năm
[​IMG]

Theo ảnh này thì iso càng cao ảnh càng nét :3
zhongjun
ĐẠI BÀNG
5 năm
@Kataklysm Do iso cao thì tốc đọ màn chập nhanh sẽ bắt được khoảng khắc đó bạn. Chứ không tách câu để nói sẽ gây hiểu lầm chết ☺
johanvie
ĐẠI BÀNG
5 năm
@Kataklysm Tăng Iso và hạ khẩu (dof) nên ảnh lấy sâu hơn cũng là để ảnh không bị sáng quá khi tăng iso. Cái đầu khẩu lớn nên dof nông chứ không phải không nét đâu bác ạ.
sony x1
TÍCH CỰC
5 năm
@Kataklysm Vì ảnh test này đã can thiệp khép khẩu độ để giảm sáng. Đúng ra nên tăng tốc màn chập.
Còn chính xác nhất để test iso thì các thông số khẩu, tốc phải giữ nguyên khi này ta thay đổi as nguồn sáng (có thể dùng filter giảm sáng).
Một số bạn test iso bằng cách tăng tốc hoặc giảm khẩu thì iso cao ảnh vẫn tốt vì as lúc đó tốt. Nhưng trong thực tế người ta chỉ chụp iso cao khi as yếu, lúc này ảnh noise hơn nhiều.
leo180cm
ĐẠI BÀNG
5 năm
@johanvie cái đầu out toàn tập chứ dof mỏng cái gì
chụp để test là ng ta dùng chân máy chứ ai đi dùng tay bh mà bảo rung
vubang
TÍCH CỰC
5 năm
Ngày xưa dùng film nên ISO nó cố định ở mỗi cuộn phim nên chỉ quan tâm Tốc độ và Khẩu độ thôi. Giờ rắc rối hơn nhưng lại tiện lợi hơn.
Cám ơn bác rất nhiều bài viết rất rõ để hiểu biết hơn về sử dụng iSO
1/1000s WP_20160129_14_54_19_Pro.jpg WP_20160129_14_57_10_Pro.jpg - 1020
toàn để ISO chạy trong khoảng 100-800, chỉnh tốc là chính 😁
pippi17
TÍCH CỰC
5 năm
Mình chỉ có máy ảnh du lịch bình dân thôi nên chứ chưa có máy ảnh cơ. Nhưng đọc thêm bài này cho biết thêm kiến thức sau này có máy mà biết chỉnh chọt cho ưng ý. Tiếc là con LG G3 lại không có chế độ chụp Manual để chỉnh cái này.o_O
hungcobap
ĐẠI BÀNG
5 năm
@pippi17 Bạn cài Camera FV-5 hoặc XCam LG là có để vojooc chơi rồi.
có thím nào có máy sử dụng iso50 k hỷ ?
evilcca
ĐẠI BÀNG
5 năm
@StickyChannel Mình dùng 5D cách đây 3 năm rồi bạn
@evilcca thím nên phân biệt đâu là iso mở rộng, đâu là iso thật
@evilcca thím nên cầm những con mày nào có iso 50 thật, và xem độ sạch của nó đến thế nào 😃
evilcca
ĐẠI BÀNG
5 năm
@StickyChannel Mình chụp chơi lẫn dịch vụ tầm 5 năm vẫn chưa được sờ con nào iso 50 thật sự. Một phần hiểu biết còn hạn hẹp, một phần có thể do những body như vậy giá trên trời quá nên ko dám nghĩ tới ^^. Chờ bạn cho thêm thông tin để học hỏi thêm
rosejaooh
TÍCH CỰC
5 năm
Chỉ biết độ ISO càng cao ảnh càng nhiễu. Càng khử nhiễu ảnh càng bệt. 😁
phantnang
TÍCH CỰC
5 năm
@tuanlionsg
bài trước hướng dẫn tốc độ chụp Mính có hỏi: "Mình muốn chụp mặt trời thì cài đặt thế nào để ảnh có hiệu ứng nhoè chuyển động?😁 " mà ko thấy Bác chủ top trả lời???
Hôm nay hỏi tiếp là ngoài LG V10 ra thì con smartphone nào chỉnh ISO được khi quay phim?
@phantnang Mình ra vào như cơm bữa rồi! Hóa thành quen! Không được đi là không chịu được!
phantnang
TÍCH CỰC
5 năm
@anhmutcobedi1990 Rất cảm thông với bạn, giờ thì Mình đã biết lý do bạn hay vào ra nơi ấy😁
@phantnang Zenfone 2 laser quay video chinh tay dc . mình chỉ bít có con này mấy con khác chưa nghiên cứu
@phantnang Không có lửa làm sao bốc khói được! Nhiều lúc ức chế trên này lắm bạn! Nhiều người dốt mà cp tỏ ra vĩ đại! Thế nên đó cũng là nguyên nhân mình vào ra suốt đó!
Theo mình,người chụp được những bức ảnh đẹp và chân thực là người có con mắt đo cường độ ánh sáng tốt nhất! Iso máy ảnh chỉ là trò hỗ trợ một số thủ thuật chụp ảnh mà thôi! Chụp ảnh đẹp chủ yếu là do ánh sáng quyết định chất lượng ảnh đó! Đúng không?
@Quang Hưng Phạm Cái gì tử nhiên sinh ra cũng là chuẩn nhất. Là Người thông minh thì nên nắm bắt được nó! Còn lại là trì trệ ấu sinh!
@anhmutcobedi1990 Con người sáng tạo ra những thứ mà tự nhiên không thể sinh ra được, cố chấp phủ nhận là trì trệ, cổ hủ
@Quang Hưng Phạm Tự nhiên luôn sẵn có tất cả những gì chúng ta cần mà không cần phải tạo ra nữa,chỉ có điều chúng ta có khám phá ra nó không?! Chẳng thứ gì tốt bằng tự nhiên! Cái chúng ta đang tạo ra cũng phải lấy từ tự nhiên!
@anhmutcobedi1990 😆))))
scattered
ĐẠI BÀNG
5 năm
Thông tin thêm là ISO càng thấp Dynamic Range của ảnh càng lớn (ở file RAW). Ví dụ:
@scattered Có ai thông não giúp em với, đáng lẽ iso cao thì dãy tần nhạy sáng phải rộng chứ? hay do mình nghĩ sai về dãy tần nhạy sáng?
beautiful
ĐẠI BÀNG
5 năm
Thế tại sao lại nhiễu hạt? Em tìm mãi ko thấy câu trả lời trong bài viết.
@beautiful tăng ISO tức là tăng độ nhạy của cảm biến, vì cảm biến nhạy quá nên nó không chỉ bắt được ánh sáng thường mà bắt được cả nhiễn nữa -> xuất hiện nhiễu hạt.
@beautiful trên sensor số, nguyên lý hoạt động dưa trên hiện tượng quang điện (nếu quên bạn về xem lại SGK Vật lý PTTH), ánh sáng thu nhận trên mỗi pixel sẽ sinh ra một dòng điện, dòng điện này sẽ được khuyếch đại trước khi được số hoá (có thể bằng phép biến đổi Fourier) thành tín hiện màu sắc. Độ khuếch đại dòng điện này chính là độ nhạy sáng ISO. Khi bạn tăng độ khuếch đại lên (ISO cao), giống bạn tăng volume max trên loa karaoke tức là bạn cũng đã khuếch đại tín hiện dòng điện và cả tín hiệu tạp ngoại lai, tín hiệu tạp này sẽ hiện thị lên pixel ảnh của bạn, giống như bạn nghe ra tiếng ù ù của 1 cái loa karaoke để max volume mà bạn ko hề nói gì vào micro cả.
Đây là lý do gây nhiễu hạt..
CuongLam02
TÍCH CỰC
5 năm
@beautiophile tính cmt mà bác nói hộ rồi.😔
dotatthang
ĐẠI BÀNG
5 năm
dù đã biết nhưng vẫn đọc lại. đây là 1 kiến thức hay và bất cứ ai khi cầm DSLR cũng phải tìm hiểu.
có 1 ý mà lúc trước các mod tinhte đã chia sẻ nhưng lại không thấy nói đến trong bài này: ISO giống như trung điểm của cái đòn bẩy với 2 đầu là tốc độ màn chập và khẩu độ. Theo mình thì có thêm hình này thì bài viết sẽ dễ hiểu hơn cho những ai mới bắt đầu:

Rõ ràng là khi hiểu về ISO, tốc độ, khẩu độ rồi thì người ta mới biết vì sao cần phải có thêm tripod trong 1 vài trường hợp. Rồi còn rất nhiều phụ kiện khác nữa. Nhiếp ảnh thực thụ là 1 thú chơi tốn kém (nhưng rất lý thú và lành mạnh 😁).
@dotatthang Quá hay
dotatthang
ĐẠI BÀNG
5 năm
khoe mấy cái ảnh mình chụp vợ bằng D3200 + kit 18-55: hôm đó trời âm u nên phải set ISO lên 800 mới cho được tốc độ chụp tốt vì lens kit có khẩu tối đa chỉ là 5.6 tại tiêu cự 55mm. ảnh về blend màu trong PS lên thì cũng không rõ nhiễu hạt nữa và tự thấy là khá ổn 😁 :D :D
[​IMG]
[​IMG]
Kal-el119
TÍCH CỰC
5 năm
Vậy máy ảnh tốt là máy ảnh có cảm biến tốt hơn à, những máy ảnh nào có thể chụp đêm với iso trên 3200 mà ko bị nnhiễ hạt nhỉ
vlcdng
TÍCH CỰC
5 năm
@Kal-el119 Dòng A của Sony hoặc X của fuji bạn có thể để iso lên 3200 vẫn chưa nhiễu đâu
Cá nhân
Bạn
Hi bạn!
Điểm Reward Store: 
Tuổi Tinh tế: 
Cấp độ thành viên Tinh Tế


Tải app Tinh tế

Tải app Tinhte - Theo dõi thông tin mà bạn yêu thích

Tải app TinhteTải app Tinhte
Tải app Tinh tế cho Android trên Google PlayTải app Tinh tế cho iPhone, iPad trên App Store





Đang theo dõi




  • Chịu trách nhiệm nội dung: Trần Mạnh Hiệp
  • © 2021 Công ty Cổ phần MXH Tinh Tế
  • Địa chỉ: 209 Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, TP.HCM
  • Số điện thoại: 02862713156
  • MST: 0313255119
  • Giấy phép thiết lập MXH số 11/GP-BTTTT, Ký ngày: 08/01/2019