[Có thể bạn chưa biết] Vì sao vi khuẩn có khả năng kháng thuốc?
BaroTo
8 tháng trướcBình luận: 75Lượt xem: 10.390
[Có thể bạn chưa biết] Vì sao vi khuẩn có khả năng kháng thuốc?
Bạn có biết có hàng tỉ tỉ vi khuẩn xung quanh mình? Vi khuẩn là một trong những dạng thức đầu tiên của sự sống xuất hiện trên trái đất. Dù có cấu tạo đơn bào, tổng sinh khối của chúng còn lớn hơn mọi cây cỏ và động vật cộng lại. Và chúng sống ở khắp mọi nơi: trên mặt đất, trong nước, trên bàn ăn, trên da thậm chí ngay bên trong cơ thể bạn.

giphy (7).gif

Mặc dù, bên trong cơ thể số tế bào vi khuẩn nhiều gấp 10 lần số tế bào của bạn nhưng hầu hết chúng vô hại thậm chí còn có lợi cho tiêu hóa hoặc miễn dịch. Tuy nhiên, vài con sâu làm rầu nồi canh, một số loại có thể gây hại từ khó chịu nho nhỏ đến các dịch bệnh chết người. May thay, có nhiều loại thuốc kì diệu được bào chế để chống lại sự nhiễm khuẩn.

giphy.gif

Các loại thuốc được hóa tổng hợp hay có sẵn trong thiên nhiên chứa các kháng sinh giúp tiêu diệt hoặc kiềm chế vi khuẩn bằng cách làm gián đoạn quá trình tổng hợp protein của vi khuẩn nhưng lại không tấn công các tế bào con người. Sự tiến bộ trong phát triển thuốc kháng sinh trong thế kỉ 20 đã giúp chữa lành nhiều căn bệnh nguy hiểm.

giphy (2).gif

Nhưng ngày nay, ngày càng nhiều thuốc kháng sinh dần mất đi tác dụng. Rốt cuộc thì chuyện gì đã xảy ra ? Vấn đề không nằm ở thuốc kháng sinh, mà ở những vi khuẩn cùng với thuyết chọn lọc tự nhiên của Darwin.

Vì sao vi khuẩn có khả năng kháng thuốc

Cũng giống như bất cứ sinh vật nào, mỗi vi khuẩn có thể trải qua đột biến. Phần nhiều là các đột biến có hại hoặc vô ích, tuy nhiên, mỗi một đột biến như vậy lại mở ra cho chính cá thể đó một cơ hội để sinh tồn. Đối với vi khuẩn, một đột biến gây kháng thuốc mở ra một cánh cửa rộng phía trước.

giphy (3).gif

Trong khi các vi khuẩn không kháng khác nhanh chóng bị quét sạch trong môi trường nhiều kháng sinh như bệnh viện, chủng vi khuẩn kháng thuốc lại có nhiều đất và thức ăn để sinh sôi và truyền lại cho con cháu nguồn gen đột biến, vốn là bí quyết giúp chúng sinh tồn. Không dừng lại ở đó, một số có thể giải phóng ADN khi chết đi và vi khuẩn khác sẽ lấy được gen này hoặc sử dụng cách "tiếp hợp" chuyển gen thông qua cầu nối. Theo thời gian, gen kháng thuốc sinh sôi, tạo ra chủng vi khuẩn siêu kháng thuốc.

giphy (1).gif

Vậy, ta có bao nhiêu thời gian trước khi loài siêu khuẩn được sinh ra?

Câu trả lời là điều này đã xảy ra. Ở một số loài như chủng tụ cầu vàng Staphylococcus Aureus (SA) gây ra đủ thứ bệnh tật từ viêm da đến viêm phổi, đã phát triển thành MRSA và kháng được các kháng sinh Betalactam như Penicillin, Methicillin và Oxacillin. Nhờ vào một gen giúp biến đổi protein vốn là đích ngắm của các betalactam, MRSA có thể giữ vững thành trì của mình.

giphy (4).gif

Một loại siêu khuẩn khác là Salmonella thi thoảng còn sản xuất được các enzym như Betalactamase, bẻ vụn các chiến binh kháng sinh trước khi chúng có thể hành động. Hay E.coli, một nhóm vi khuẩn đa dạng chứa các chủng gây bệnh tả và suy thận có thể chống lại các kháng sinh như kháng sinh nhóm Quinolon.

giphy (6).gif

Thực ra, cũng có những tin tốt. Các nhà khoa học đang làm việc cật lực để đi trước một bước và mặc dù sự phát triển kháng sinh mới bị chậm lại những năm gần đây, Tổ chức Y tế thế giới đã lấy việc phát triển cách điều trị mới làm vấn đề trọng điểm. Nhiều nhà khoa học đang nghiên cứu các giải pháp thay thế kháng sinh như liệu pháp virus hay sử dụng vaccin để phòng nhiễm khuẩn.

giphy (5).gif

Quan trọng hơn, tránh sử dụng kháng sinh ồ ạt và không cần thiết như trong trường hợp nhiễm khuẩn nhẹ có thể tự lành cũng như thay đổi thực hành y tế để phòng nhiễm khuẩn bệnh viện có thể có tác dụng lớn, nhờ giữ cho vi khuẩn không kháng thuốc sống sót để cạnh tranh với các chủng kháng thuốc. Trong cuộc chiến chống lại siêu vi khuẩn, liệu pháp xuống thang đôi khi lại hiệu quả hơn là chạy đua vũ trang về mặt tiến hóa.

Nguồn: TED-Ed
Đừng bao giờ dùng kháng sinh bừa bãi
@vvt03hp Vấn đề ở đây là kháng sinh được tạo ra thì trước sau gì cũng bị vi sinh vật (nấm, vi khuẩn, virus) cũng sẻ kháng được kháng sinh đó, vì đơn giản kháng sinh tác động lên VSV trên 1 cơ chế nhất định, cứ 1tr con thì có 1 con có khả năng kháng lại kháng sinh. Vấn đề là thời gian tạo ra kháng sinh mới và thời gia để vsv hoàn toàn kháng thuốc khoảng cách khá xa. Tỉ lệ kháng thuốc khá nhanh và thời gian tạo ra kháng sinh mới rất lâu có khi cả chục năm. Phương pháp mới là sử dụng kích kháng hay còn gọi là kháng thể để chống lại vsv trên nhiều cơ chế, và 1 loại mới là sử dụng thực khuẩn thể (virus đối kháng lại vi khuẩn).
@ngotatthanh Thấy mấy bé học dược vài tháng là ra mở tiệm thuốc tây o_O liệu mấy em đó có biết về thể loại kháng kháng sinh ko nhỉ ?
@NGUYENVANHIEU1212 trong trường học có bộ môn về dược, quy định về các loại thuốc. nói chung nhân tâm của người bán là quan trọng, thứ 2 là kiến thức và kinh nghiệm. có kiến thức mà tham thì bán nhiều thuốc, ko kiến thức thì lại thành bán bừa.
@vvt03hp Chuẩn đó b
Con người tạo ra kháng sinh để tiêu diệt vi khuẩn thì vi khuẩn phải tự tiến hoá để thích nghi, vậy tự nhiên mới cân bằng đc
@tokylo Quy luật của tự nhiên mà
@thuvuhpqt Đúng...
@tokylo đấu tranh sinh tồn mà.
@tokylo Quy luật như thế mà
Nhìn chung hạn chế kháng sinh bằng cách tăng đề kháng cho cơ thể bằng việc ăn uống và vận động đầy đủ là best nhất.
Cần thêm các super antibiotic 😃
@vn_ninja Không thiếu siêu kháng sinh, vấn đề là nó có hiệu ứng phụ, chỉ dùng trong trường hợp bất khả kháng.
Kháng kháng sinh đang ngày 1 mạnh lên nhưng kháng sinh thì bao nhiêu năm rồi vẫn vậy..
Ở đâu ko biết chứ ở VN đầy phòng khám với mấy bệnh viện khám xong phát là "kháng sinh" liều cao luôn :mad:
@dunggrap Biết sao k, vì thế này nè, mấy bác thì k nói chứ vào viện người dân bình thường ấy ai cũng mong tiêm, truyền cho nó nhanh bớt hết chứ cho mấy viên thuốc uống đâu có chịu, rồi chê bv dở, bs dở, không quan tâm đến bệnh nhận này nọ, đa phần dân mình thích thuốc mạnh lắm bác à, nói có nghe đâu, mà bs cũng là 1 nghề mà, cũng phải kiếm tiền vậy nên mới sinh ra vậy đó
@Archibald_Mclean bán thuốc tây ở ngoài cũng vậy thôi. Dân người ta đâu có biết uống kháng sinh phải uống đúng liều lượng thì bệnh nó mới hết, tức là cần có thời gian và anh phải uống thuốc cho hết liều. Nhưng người ta đâu nghĩ vậy, người ta lại cho rằng mình bán thuốc dở, kém chất lượng, sang tiệm khác nó cho liều cao uống 1 viên hôm sau khỏi luôn. Thế là mình mất khách, làm ăn gì nổi. Cho nên thiết nghĩ việc này cần phải tuyên truyền nhiều cho người dân hiểu.
@dunggrap Úi dồi ôi. Trước tôi có quen một ông. Ông kể chuyện ốm, đi mua thuốc về cứ uống gấp đôi bác sĩ chỉ định cho nhanh khỏi này.
@dunggrap Ở nhà có con bệnh mới thấy cần phải để bác sĩ cân bằng mấy vấn đề này là thật mấy bác à. Bé nhỏ nên sợ cho uống thuốc có tác dụng mạnh, sợ ảnh hưởng đến bé. Nhưng cho sử dụng theo phác độ nhẹ, tình hình ko thuyên giảm (nhưng không trở quá nặng), tuy nhiên ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống do bệnh ko dứt (sinh hoạt ko điều độ, ăn ngủ không ngon). Từ việc sợ tác dụng của thuốc làm ảnh hưởng bé, thì thành ra phải để bé sống trong điều kiện khó chịu, có khi ảnh hưởng đến sự phát triển của bé luôn. Nên cần bác sĩ có tâm, chuẩn đoán và giải thích rõ cho bệnh nhân khi nào thì đủ nặng để xài thuốc mạnh, khi nào còn kiểm soát được để tiếp tục xài phác đồ nhẹ.
Đã lâu rồi không đụng tới thuốc. Cảm xoàng thì ăn uống bồi bổ tập thể dục là nó tự qua.
@axyzoptions tốt nhất là vậy, con người có khả năng phòng vệ tự nhiên ko thích sử dụng lại thích đi lệ thuộc.
@ufdb Năn nỉ mãi con bồ nó mới cho chịch và hẹn cuối tuần. Đến thứ 5 bệnh mẹ nó mất thì coi thử bác có chơi kháng sinh liều cao cho mau hết ko nhé 😆)))))
@viettien_milo thế thì mình có thể hẹn dịp khác, vì một khi nó đã muốn thì sớm muộn gì nó cũng cho thôi.
@ufdb Ăn uống đầy đủ thể dục thể thao là khoẻ 😁 mà cái đó thuộc về ý chí rồi, còn uống thuốc thì dễ gấp trăm lần bác ạ.
Kháng thuốc để chúng ta không nên dùng thuốc nhiều
@Đu Máy Bay chấm com Hài hước ghê
@Đu Máy Bay chấm com không nên dùng kháng sinh nhiều thì đúng hơn vì thuốc nó cũng có nhiều loại, kháng sinh chỉ là 1 trong số đó thôi.
Cơ chế tiến hoá và tự thích nghi để tồn tại của vi sinh vật khiến chúng luôn là bài toán khó đối với nền y học thế giới. Danh sách các chủng vi sinh vật "kháng kháng sinh" đang ngày càng nhiều thêm, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh trên người rất cao và khả năng hồi phục bằng việc sử dụng thuốc ngày càng giảm.
Mẹ mình hay hỏi là: "thuốc xưa dùng vài viên uống cái là khỏi, còn bây giờ toàn thuốc đểu. uống mãi chẳng đỡ tý nào". Bởi vậy nên thuốc tây chưa bao giờ là phương án chữa bệnh mà mình thích, bí lắm thì mới dùng thôi.
@deconbebong Chuẩn
@deconbebong Nên chế thuốc kháng " đểu" ... diệt luôn cả nhóm buôn bán thuốc giả thôi...
@TsanHoang Thực ra những vấn đề này mình đã nhận thấy từ khi còn ngồi ghế nhà trường. Bởi lẽ việc chọn lọc tự nhiên thì luôn diễn ra đối với mọi sinh vật. Vi sinh vật sinh ra thì chúng phải thích nghi để tồn tại. Vậy nên thuốc chỉ là phương án tạm thời để cân đối hệ sinh thái do chính con người đặt ra thôi.
Cái vỏ bọc kháng sinh càng lớn thì kháng thể của con người càng phụ thuộc, càng yếu đi và không còn khả năng chống trọi lại bệnh tật nữa.
Sống nay chết mai...học cho lắm cũng tạch lưỡi nghĩ cho qua
@deconbebong 1 phần cũng do dân số ngày càng đông, xung quanh bạn quá nhiều người thì việc lây bệnh cũng nhanh hơn, nhớ những năm 2000 tphcm dân số hình như chỉ khoảng 5 triệu người, lúc đó cảm giác hít thở rất nhẹ nhàng, cũng như bệnh rất mau khỏi, giờ thì quá đông, ngay cả hít thở cũng thấy nặng nề.
kháng thuốc ngày càng nhiều
Các chủng siêu và đa kháng thuốc ngày càng nhiều
Đừng lạm dụng thuốc quá là tốt rồi.
Việt Nam lại là nước lạm dụng kháng sinh nhiều nhất.
Để tôi biên cho

Các bạn tưởng tượng thế này nhé, để hiểu vì sao kháng kháng sinh lại có là vấn đề mang tính chất cộng đồng :
- 1 Đứa trẻ hơi tí ốm sốt từ bé đã bị bố mẹ cho kháng sinh vô tội vạ mua ở hiệu thuốc, đứa trẻ này lớn lên với cơ thể mang một đống vi khuẩn kháng đủ loại kháng sinh , tình cờ gặp một đứa trẻ khác, từ bé đến lớn khoẻ mạnh, chả kháng loại kháng sinh nào, nhưng học chung lớp đứa khoẻ mạnh lây đống vi khuẩn kháng thuốc từ đứa hay ốm !!!

như vậy dù chẳng làm gì, đứa khoẻ mạnh lĩnh ngay hậu quả từ cái đứa ốm đau kháng thuốc

đấy là lý do vì sao kháng thuốc mang tính cộng đồng
"Trong khi các vi khuẩn không kháng khác nhanh chóng bị quét sạch trong môi trường nhiều kháng sinh, như bệnh viện"
Riêng câu này là thấy sai lầm rồi. Bệnh viện là nơi có nhiều vi khuẩn và virus nhất đấy ạ, chưa kể là sử dụng kháng sinh không đúng cách còn là tác nhân tạo nên kháng thuốc.
@hebkid Ko, đọc kỹ lại đúng đó!!
"Trong khi các vi khuẩn không kháng khác nhanh chóng bị quét sạch trong môi trường nhiều kháng sinh như bệnh viện, chủng vi khuẩn kháng thuốc lại có nhiều đất và thức ăn để sinh sôi và truyền lại cho con cháu nguồn gen đột biến, vốn là bí quyết giúp chúng sinh tồn"
==> Trong bệnh viện, nhiều kháng sinh, những con vi khuẩn ko kháng thuốc thì chết rồi, còn lại những con kháng được thuốc.
@hebkid Chính ra trong bệnh viện,đặc biệt là các khoa ICU (hồi sức tích cực) rất dễ dính những con kháng KS mạnh như trực khuẩn mủ xanh. Bị nhiễm khuẩn BV thì xác định mệt hơn nhiều nhiễm khuẩn trong cộng đồng
nhiều người cứ dùng kháng sinh bừa bãi haizzaa
quy luật sinh tồn tự nhiên
nó tiến hóa
@Acuteboy Vi khuẩn : sinh vật tiến hoá nhất hành tinh ( có khi toàn vũ trụ ) . Vì sao :
- Chả có thứ gì làm nó tuyệt chủng .
- Nó có mặt khắp mọi nơi trên vũ trụ .

Tính ra con người cũng là chuỗi thức ăn của nó từ lúc mới sinh ra cho đến khi xuống lổ .
@ngoinhala Thật là vi khuẩn có khắp nơi trong vũ trụ luôn ạ?
@ngoinhala Ghê vãi, khắp vũ trụ luôn cơ.
Cứ ốm một tý là kháng sinh , thì vi khuẩn nó kháng thuốc là phải , đến lúc chẳng may nhiễm trùng thì khỏi nói .
  • Chịu trách nhiệm nội dung: Trần Mạnh Hiệp
  • © 2020 Công ty Cổ phần MXH Tinh Tế
  • Địa chỉ: 209 Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, TP.HCM
  • Số điện thoại: 02862713156
  • MST: 0313255119
  • Giấy phép thiết lập MXH số 11/GP-BTTTT, Ký ngày: 08/01/2019