F-35 là chiến đấu cơ gây ấn tượng mạnh nhất kể từ thời Thế chiến II. Dù vậy nó cũng không còn quá mới mẻ nữa khi đã cất cánh lần đầu từ năm 2006, còn nguyên mẫu X-35 thì đã bay thử từ năm 2000.
Chương trình phát triển chiến đấu cơ F-35 được Lầu Năm Góc đề ra từ cuối thập niên 1990, với các nhà sản xuất chính là Lockheed Martin, General Electric, Northrop Grumman và Pratt & Whitney. Nhưng ngoài Mỹ thì có 18 nước khác cũng tham gia chế tạo F-35, trong đó 8 nước là đóng góp nhiều hơn cả bao gồm Anh, Đan Mạch, Úc, Thổ Nhĩ Kỳ, Na Uy, Canada, Ý và Hà Lan. Điều này rất khác với chiếc F-22, một sản phẩm độc quyền của Không quân Mỹ.
Chương trình JSF có 3 cấp độ hợp tác, mà số tiền đóng góp của từng nước sẽ quyết định ‘cấp độ’ của họ. Cấp độ 1 đòi hỏi góp 10% vào chi phí phát triển trị giá khoảng 406 tỷ USD. Cấp độ 2 đòi hỏi góp 1 tỷ USD và cấp độ 3 cần từ 125-175 triệu USD. Điều này cũng tựa như việc mỗi nước NATO phải cam kết góp ít nhất 2% GDP cho ngân sách quốc phòng.
Ngay từ những ngày đầu thì Anh đã có mặt trong dự án và là đối tác cấp độ 1 duy nhất. Anh tham gia thông qua nhà thầu quốc phòng BAE Systems, cung cấp phần mềm về mạng lưới, thông tin liên lạc và định vị. Đặc biệt còn có Rolls-Royce, phụ trách sản xuất hệ thống cho phép chiếc F-35B có khả năng cất cánh trên đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng (STOVL).
Chương trình phát triển chiến đấu cơ F-35 được Lầu Năm Góc đề ra từ cuối thập niên 1990, với các nhà sản xuất chính là Lockheed Martin, General Electric, Northrop Grumman và Pratt & Whitney. Nhưng ngoài Mỹ thì có 18 nước khác cũng tham gia chế tạo F-35, trong đó 8 nước là đóng góp nhiều hơn cả bao gồm Anh, Đan Mạch, Úc, Thổ Nhĩ Kỳ, Na Uy, Canada, Ý và Hà Lan. Điều này rất khác với chiếc F-22, một sản phẩm độc quyền của Không quân Mỹ.
Chương trình JSF có 3 cấp độ hợp tác, mà số tiền đóng góp của từng nước sẽ quyết định ‘cấp độ’ của họ. Cấp độ 1 đòi hỏi góp 10% vào chi phí phát triển trị giá khoảng 406 tỷ USD. Cấp độ 2 đòi hỏi góp 1 tỷ USD và cấp độ 3 cần từ 125-175 triệu USD. Điều này cũng tựa như việc mỗi nước NATO phải cam kết góp ít nhất 2% GDP cho ngân sách quốc phòng.
Ngay từ những ngày đầu thì Anh đã có mặt trong dự án và là đối tác cấp độ 1 duy nhất. Anh tham gia thông qua nhà thầu quốc phòng BAE Systems, cung cấp phần mềm về mạng lưới, thông tin liên lạc và định vị. Đặc biệt còn có Rolls-Royce, phụ trách sản xuất hệ thống cho phép chiếc F-35B có khả năng cất cánh trên đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng (STOVL).
Hệ thống cất và hạ cánh của Rolls-Royce bao gồm quạt nâng, trục truyền động nối quạt này với động cơ, vòi xả phụ ở 2 bên và mô-đun xoay ở đuôi cho phép vòi xả quay 95°.
Hà Lan và Ý là hai nước duy nhất thuộc cấp độ hai. Nhà thầu GKN Fokker của Hà Lan tham gia bảo dưỡng bánh đáp, cửa sập và hệ thống dù kéo. Các công ty Hà Lan khác thì làm hệ thống cung cấp năng lượng, hệ thống radar và các bộ phận cơ khí.
Ý cung cấp các phân đoạn cánh của F-35 thông qua công ty Alenia Aermacchi. Đặc biệt Ý còn mở một nhà máy lắp ráp tại Cameri ở miền bắc Ý để sản xuất F-35 cho Ý và Hà Lan, đồng thời thực hiện bảo dưỡng, đại tu và nâng cấp cho những chiếc F-35 đang hoạt động ở khu vực Châu Âu-Địa Trung Hải.
Chiếc F-35 đầu tiên sản xuất tại Ý.
Đan Mạch tham gia chương trình ở cấp độ 3 vào năm 2002 thông qua công ty Terma. Họ cung cấp các giá treo tên lửa không đối đất, các tấm composite ở thân giữa máy bay, lớp vỏ composite cho các đuôi thăng bằng ngang và dọc, các thành phần động cơ và mô-đun radar.
Úc là một nước thuộc cấp độ 3, chủ yếu thông qua công ty Marand sản xuất đuôi thăng bằng dọc. Mặt khác thì có hơn 70 công ty khác của Úc cũng tham gia dự án và họ làm đủ khâu từ sản xuất, bảo dưỡng cho đến sửa chữa và nâng cấp, với giá trị của các hợp đồng vượt quá 2,5 tỷ USD. Ngoài ra, các chuyên gia Úc đã tham gia vào nhiều cuộc thử nghiệm tại các căn cứ Không quân ở Mỹ từ năm 2010.
Na Uy, Canada và Thổ Nhĩ Kỳ là những nước còn lại thuộc cấp độ 3. Na Uy làm việc thông qua nhà thầu Kongsberg nhằm cung cấp các cạnh của đuôi, giá treo tên lửa không đối không và cửa khoang bánh đáp. Công ty Magellan Aerospace của Canada thì cung cấp đuôi thăng bằng ngang.
Quảng cáo
