Ảnh vệ tinh cùng trí tuệ nhân tạo mang lại cho người dùng cơ hội vọc vạch ảnh bề mặt trái đất

Trí tuệ nhân tạo kết hợp với dữ liệu vệ tinh cho phép người dùng phân tích ảnh bề mặt trái đất

Một trong những công cụ nổi bật nhất là Earth Index với khả năng đưa ra những phân tích chi tiết về ảnh vệ tinh. Công cụ này xây dựng ảnh bề mặt trái đất từ dữ liệu vệ tinh và người dùng có thể lựa chọn khu vực mình muốn. Sau đó, họ có thể sử dụng AI để phân tích và xác định những khu vực có những đặc tính tương tự. Bằng cách này, các nhà báo từ Mongabay đã có thể phát hiện những hoạt động trái phép ở Peru như chia sẻ ở trên, vốn gần như không thể thực hiện được bằng các biện pháp truyền thống.

Các công cụ tương tự Earth Index có điểm mạnh là giao diện thân thiện với người dùng, cho phép những người không có chuyên môn kĩ thuật với dữ liệu vệ tinh có thể tương tác với bản đồ một cách trực quan nhất. Ngoài ra, người dùng có thể đánh dấu các đặc điểm cụ thể như nạn phá rừng, hay trang trại trên bản đồ và trí tuệ nhân tạo có thể tìm kiếm các khu vực tương tự trên toàn cầu.

Ứng dụng và khả năng tiếp cận

Hiện tại, những công cụ phân tích bề mặt Trái Đất bằng trí tuệ nhân tạo đang được sử dụng bởi các cơ quan chính phủ để ứng phó thiên tai và quy hoạch đô thị, Một ví dụ cụ thể là NASA đang hợp tác với IBM để phát triển hai mô hình mã nguồn mở và cung cấp miễn phí cho người dùng. Mô hình đầu tiên mà NASA phát triển kết hợp với dữ liệu ảnh từ vệ tinh Landsat của Hoa Kỳ và Sentinel của châu Âu, sử dụng dữ liệu từ 2015 đến 2024. Hiện tại, NASA đang cố gắng phát triển giao diện người dùng thân thiện nhất có thể để người không có kiến thức kỹ thuật có thể dễ dàng sử dụng. Mô hình thứ hai đang được phát triển, tập trung vào thời tiết và khí hậu.


Earth Index là một công cụ thân thiện cho phép thực hiện việc phân tích ảnh vệ tinh

Chính phủ ở một số quốc gia khác cũng đang phát triển những công cụ tương tự để sử dụng. Cơ quan bản đồ quốc gia của Vương quốc Anh, Ordnance Survey, đang thử nghiệm các mô hình để theo dõi sự phát triển đô thị và những thay đổi trong việc sử dụng đất trên khắp nước Anh. Mục tiêu mà cơ quan này mong muốn là giúp phát hiện các khu vực thay đổi nhanh chóng một cách hiệu quả hơn, từ đó hỗ trợ ra quyết định trong nhiều lĩnh vực, từ lập kế hoạch ứng phó khẩn cấp đến quản lý nước và kiểm soát lượng khí thải carbon.

Người dùng có thể chọn các khu vực trên bản đồ, đánh dấu và tìm kiếm các khu vực có đặc điểm tương tự

Ngoài ra, các tổ chức phi lợi nhuận và các nhóm nghiên cứu có thể sử dụng để nghiên cứu thay đổi môi trường, đô thị hay theo dõi hoạt động bất hợp pháp. Bên cạnh ví dụ về hoạt động ma tuý ở trên, cơ quan lập bản đồ Tây Ban Nha sử dụng công cụ địa không gian của Esri để giám sát sự phát triển đô thị ở Catalonia, hay quận Fairfax ở bang Virginia sử dụng các sản phẩm của Esri để theo dõi các bệnh trên cây.

Thách thức và hạn chế

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích, việc sử dụng các công cụ phân tích hình ảnh vệ tinh vẫn đối mặt với một số thách thức và hạn chế. Đầu tiên là vấn đề độ phân giải: hình ảnh vệ tinh công khai thường có độ phân giải 30 mét mỗi pixel, đủ để nhận diện các mô hình lớn nhưng không phù hợp để theo dõi chi tiết các cấu trúc nhỏ hoặc giám sát thời gian thực. Thêm vào đó, tần suất cập nhật dữ liệu cũng là một trở ngại lớn. Với chu kỳ cập nhật 4-5 ngày, các vệ tinh công khai khó đáp ứng nhu cầu giám sát các sự kiện thay đổi nhanh chóng như cháy rừng hay bão. Tuy vậy, chúng vẫn hữu ích trong việc theo dõi xu hướng dài hạn.


Một vấn đề đáng lo ngại khác là quyền riêng tư. Mặc dù độ phân giải thấp hạn chế khả năng theo dõi chi tiết, nhưng vẫn tồn tại nguy cơ lạm dụng công nghệ, đặt ra câu hỏi về đạo đức và bảo mật.

Dù còn những giới hạn này, các công cụ phân tích hình ảnh vệ tinh đã mở ra cơ hội lớn cho người dùng không chuyên tiếp cận dữ liệu không gian - địa lý vì mục tiêu xã hội. Sự phát triển liên tục của các mô hình AI tiên tiến từ NASA, Earth Genome và các tổ chức khác hứa hẹn một tương lai nơi việc giám sát và hiểu rõ những thay đổi trên Trái Đất sẽ trở nên nhanh chóng, chính xác và toàn diện hơn.

Nguồn: Wall Street Journal