Trong cuộc đua toàn cầu để kiểm soát Bắc Cực, thách thức không chỉ mang tính địa chính trị mà còn về mặt công nghệ. Khi các chính phủ lên kế hoạch cho khả năng xảy ra xung đột ở vùng lãnh thổ lạnh giá nhất hành tinh, họ đang phát hiện ra rằng ngay cả vũ khí và công cụ tiên tiến nhất của họ cũng gặp trục trặc dưới những điều kiện khắc nghiệt của khu vực.
Nhiệt độ cực thấp, nhiễu từ trường và sự thiếu hụt tín hiệu dẫn đường đáng tin cậy nhanh chóng khiến các hệ thống hiện đại trở thành những khoản đầu tư tốn kém mà không đạt được hiệu quả mong muốn.
Trong một cuộc diễn tập bao gồm quân đội của 7 quốc gia, tổ chức ở miền Bắc Canada hồi đầu năm nay, xe địa hình của Mỹ được thiết kế cho Bắc Cực đã ngừng hoạt động chỉ sau 30 phút, vì chất lỏng trong hệ thống thủy lực đóng băng trong thời tiết lạnh giá.
Quân đội Thụy Điển cũng gặp vấn đề tương tự khi kính nhìn đêm có giá 20.000 USD bị hỏng do vỏ nhôm nứt vỡ ở nhiệt độ âm 40°C.
Nhiệt độ cực thấp, nhiễu từ trường và sự thiếu hụt tín hiệu dẫn đường đáng tin cậy nhanh chóng khiến các hệ thống hiện đại trở thành những khoản đầu tư tốn kém mà không đạt được hiệu quả mong muốn.
Trong một cuộc diễn tập bao gồm quân đội của 7 quốc gia, tổ chức ở miền Bắc Canada hồi đầu năm nay, xe địa hình của Mỹ được thiết kế cho Bắc Cực đã ngừng hoạt động chỉ sau 30 phút, vì chất lỏng trong hệ thống thủy lực đóng băng trong thời tiết lạnh giá.
Quân đội Thụy Điển cũng gặp vấn đề tương tự khi kính nhìn đêm có giá 20.000 USD bị hỏng do vỏ nhôm nứt vỡ ở nhiệt độ âm 40°C.
Thời tiết cực lạnh không chỉ gây hỏng hóc trang thiết bị mà còn biến đổi các vật liệu cơ bản. Các vòng gioăng cao su trở nên cứng và rò rỉ, hơi ẩm tạo thành băng làm thủng máy bơm, và dây điện tiêu chuẩn được bọc bằng PVC có thể nứt vỡ như thủy tinh. Ngay cả dầu mỡ bôi trơn cũng bị đặc lại, biến thành chất lỏng sệt bên trong các hệ thống thủy lực. Chỉ một lần đóng băng là có thể vô hiệu hóa hệ thống điều khiển máy bay, làm kẹt ống phóng tên lửa hoặc tê liệt ăng-ten của hệ thống radar và xe cộ.
Trong môi trường cực kỳ khắc nghiệt như thế này, ngay cả việc cung cấp điện cũng trở thành một bài toán hậu cần.
Một công ty gần đây đã đề xuất bộ sạc pin cho lực lượng vũ trang Thụy Điển nặng hơn 180kg, quá nặng, đến mức nó sẽ bị lún trong tuyết bột trước khi đến được tay của các binh sĩ trên chiến trường.
"Vấn đề hiện tại là nhiều người trong ngành không biết những người lính tiền tuyến cần gì," Frederik Flink, chỉ huy đơn vị huấn luyện quốc tế tại Trung tâm Chiến tranh Viễn Bắc của Thụy Điển, nói với tờ The Wall Street Journal. Ông cho thêm rằng mặc dù binh lính của ông biết họ muốn gì ở thiết bị, ý tưởng của họ "có lẽ không thực tế về mặt kỹ thuật."
Chiến trường hiện đại ở những nơi khác, đặc biệt là ở Ukraine, đã phụ thuộc nhiều vào máy bay không người lái, truyền dữ liệu nhanh chóng và phân tích AI. Nhưng môi trường Bắc Cực khiến những công cụ đó trở nên không đáng tin cậy. Máy bay không người lái đa năng chạy bằng pin không thể bay xa được trong không khí dưới độ âm, và liên lạc kỹ thuật số bị suy giảm khi bão từ địa phương quét qua bầu trời cực.
Quảng cáo
Máy bay không người lái cho khu vực này sẽ buộc phải chạy bằng nhiên liệu máy bay hoặc diesel, có hệ thống làm tan băng và chịu được gió mạnh, khiến chúng nặng đến mức cần xe kéo hoặc đường băng để phóng.
Ngay cả bầu trời cũng góp phần thêm vào sự khó khăn. Vùng sáng Bắc Cực, thứ cực kỳ đẹp mắt đối với khách du lịch, nhưng là thảm họa đối với những người lên kế hoạch quân sự, vì chúng tạo ra nhiễu loạn từ trường gây gián đoạn liên lạc vô tuyến và vệ tinh. Các vệ tinh trên quỹ đạo xích đạo xuất hiện thấp hoặc biến mất hoàn toàn phía sau đường cong của Trái Đất ở các vĩ độ cao, hạn chế khả năng nhận tín hiệu. Điều này làm cho các nỗ lực gây nhiễu của các quốc gia láng giềng trở nên hiệu quả hơn theo cấp số nhân.
Cơ quan quản lý liên lạc của Na Uy, Nkom, đã ghi lại sáu sự cố gián đoạn GPS ở khu vực Eastern Finnmark vào năm 2019. Đến năm 2022, tổng số đã tăng lên 122 và đến cuối năm 2024 thì tình trạng này trở nên phổ biến đến mức cơ quan này quyết định ngừng theo dõi.
Để giải quyết vấn đề này, hơn 100 công ty đã tập trung tại đảo Andøya của Na Uy vào tháng 9 vừa rồi, để tham gia Jammertest, một cuộc thi vô cùng khắc nghiệt, được tổ chức thường niên, đánh giá độ bền và khả năng kết nối của các thiết bị liên lạc ở khu vực Bắc Cực. Họ kiểm tra mọi thứ từ đồng hồ nguyên tử đến ăng-ten chống lại sự nhiễu sóng vô tuyến của khu vực.
Quảng cáo
Heidi Andreassen, người sáng lập Testnor, đơn vị tổ chức sự kiện này, tin rằng sự can thiệp bắt nguồn từ các hệ thống phòng thủ tự động của Nga bảo vệ Bán đảo Kola, chứ không phải hành động xâm lược trực tiếp. "Ở Bắc Cực, nếu bạn có điều kiện thời tiết khắc nghiệt và không có đường truyền thẳng, thì gây nhiễu có thể rất quan trọng," bà nói. "Chỉ vài năm trước, đây không phải là điều mọi người quan tâm vì nó hiếm khi xảy ra. Nhưng bây giờ, nó đã trở thành một vấn đề hàng ngày."
Nỗ lực thích ứng hiện đang do khu vực tư nhân dẫn đầu. Lấy cảm hứng từ những bài học từ Ukraine, các công ty mới đang giải quyết vấn đề Bắc Cực với thiết kế mượn từ việc khám phá không gian.
Các nhà thám hiểm người Anh Quốc, Ben Saunders và Frederick Fennessy đã thành lập Arctic Research and Development, một công ty khởi nghiệp xây dựng hệ thống tự động và phần mềm bản đồ dành riêng cho sử dụng ở vùng cực. Cả hai đều là những cựu binh của các cuộc thám hiểm Bắc Cực đường dài, họ ví von công việc của mình như đang tạo ra một "chương trình không gian thu nhỏ."
Đội ngũ của họ, kết hợp giữa các chuyên gia về công nghệ vũ trụ, tình báo, khoa học khí hậu và quốc phòng, kiểm tra thiết bị bên trong một buồng lạnh chuyên dụng ở vùng nông thôn nước Anh có thể tái tạo nhiệt độ xuống tới ngưỡng -70 độ C.
Một trong những nguyên mẫu của họ là Icelink, một trung tâm kết nối màu cam hình hộp chữ nhật nặng 18kg, kết hợp liên lạc băng thông rộng tốc độ cao, ăng-ten GPS và pin lâu dài. Saunders biết rõ đến mức nào ngay cả các thành phần nhỏ bé cũng có thể trở nên vô cùng mong manh. Trong một cuộc thám hiểm độc lập trước đó tới Cực Bắc, dây đai trượt tuyết bị gãy đã buộc anh phải từ bỏ một chuyến đi trị giá 200.000 USD.
Theo Techspot
