![[Back to School] Mua SSD NVMe, có cần bỏ tiền mua hẳn bản PCIe 5.0 chạy cho nhanh không?](https://photo2.tinhte.vn/data/attachment-files/2025/08/8822526_8804258-wd-black-sn8100-tinhte-8.jpg)
Câu trả lời ngắn gọn là không, đối với 90% nhu cầu sử dụng máy tính cá nhân.
Còn cụ thể hơn, thì mới đây Techspot đã có một bài so sánh cụ thể về tác động của những công nghệ ổ cứng thể rắn chuẩn NVMe PCIe 3, 4 và 5 đối với tốc độ tải game, một trong những tác vụ nặng nhất mà nhiều hệ thống máy tính, từ máy bàn đến laptop phải gánh.
Nhắc lại một chút, ổ cứng NVMe PCIe có tốc độ tối đa theo từng chuẩn kết nối như thế này:
Đương nhiên là tốc độ cao thì sẽ ngon hơn. Nhưng đổi lại, sẽ có vài vấn đề liên quan tới những ổ cứng SSD NVMe PCIe thế hệ mới nhất. Trong số đó, có ba vấn đề đáng kể nhất khiến mình khuyên các anh chị em, nếu tài chính không dư dả, và nhu cầu không quá cao, thì hãy dừng lại ở ổ cứng PCIe 4.0 x4. Mà thậm chí với những cấu hình tầm trung và bình dân, PCIe 3.0 x4 vẫn cứ là đủ dùng với tình hình tối ưu xử lý dữ liệu của Windows 11 ở thời điểm hiện tại:
Còn cụ thể hơn, thì mới đây Techspot đã có một bài so sánh cụ thể về tác động của những công nghệ ổ cứng thể rắn chuẩn NVMe PCIe 3, 4 và 5 đối với tốc độ tải game, một trong những tác vụ nặng nhất mà nhiều hệ thống máy tính, từ máy bàn đến laptop phải gánh.
SSD PCIe 5 giờ đắt lắm
Nhắc lại một chút, ổ cứng NVMe PCIe có tốc độ tối đa theo từng chuẩn kết nối như thế này:
- PCIe 3.0 x4: Tốc độ tối đa khoảng 3.900 đến 4.000 MB/s
- PCIe 4.0 x4: Tốc độ tối đa khoảng 7.800 đến 8.000 MB/s
- PCIe 5.0 x4: Tốc độ tối đa khoảng 16.000 MB/s
Đương nhiên là tốc độ cao thì sẽ ngon hơn. Nhưng đổi lại, sẽ có vài vấn đề liên quan tới những ổ cứng SSD NVMe PCIe thế hệ mới nhất. Trong số đó, có ba vấn đề đáng kể nhất khiến mình khuyên các anh chị em, nếu tài chính không dư dả, và nhu cầu không quá cao, thì hãy dừng lại ở ổ cứng PCIe 4.0 x4. Mà thậm chí với những cấu hình tầm trung và bình dân, PCIe 3.0 x4 vẫn cứ là đủ dùng với tình hình tối ưu xử lý dữ liệu của Windows 11 ở thời điểm hiện tại:
- Hiện giờ chính bản thân ổ SSD PCIe 5.0 có giá rất cao. Khảo sát thị trường một vòng qua các trang web bán linh kiện PC ở Việt Nam, ổ SSD chuẩn này dung lượng 1TB cũng có giá hơn 3 triệu Đồng, của Kioxia chẳng hạn. Những sản phẩm của Samsung hay Crucial thì giá tới tận 5 triệu Đồng chỉ cho 1TB dung lượng lưu trữ.
- Trái ngược hoàn toàn, SSD PCIe 3.0 x4 phiên bản 1TB chỉ có giá 1.4 triệu Đồng. Phiên bản cùng dung lượng lưu trữ, chuẩn PCIe 4.0 x4 cũng chỉ có giá từ 1.5 đến 2.5 triệu Đồng tùy hãng. Một lý do cơ bản là những con chip memory controller để SSD vận hành ở tốc độ đạt chuẩn PCIe 5.0 vẫn còn đắt. Rồi chính bản thân chúng vận hành cũng rất nóng nữa.
- Mua được SSD về rồi thì cũng phải sở hữu một hệ thống máy tính cá nhân với bo mạch chủ trang bị chipset hỗ trợ khe M.2 NVMe chuẩn PCIe 5.0. Nhiều đời bo mạch chủ chipset thế hệ cũ không hỗ trợ cái này. Lấy ví dụ Intel B660 có vài sản phẩm chỉ có khe cắm card đồ họa mới theo chuẩn PCIe 5.0 16x, còn khe M.2 thì lại là PCIe 4.0 x4.
- Rồi để tận dụng được sức mạnh tối đa của SSD PCIe 5.0, lại cần cấu hình máy tính mạnh nữa.
Khác biệt không đáng kể
Rồi bây giờ đến khúc phân tích xem nếu chỉ sử dụng máy tính để học tập, sử dụng phần mềm văn phòng và chơi điện tử, thì SSD PCIe 3.0 và 4.0 có bị chậm hay không. Chúng ta sẽ mượn những kết quả đo đạc tốc độ tải màn chơi của Techspot.
Nói một cách ngắn gọn, rõ ràng là những chuẩn kết nối PCIe, dù là 3, 4 hay 5, luôn luôn nhanh hơn SATA 3 với những chiếc ổ cứng HDD, giờ là thứ mà hầu hết chúng ta đều chỉ dùng để lưu trữ dữ liệu dài hạn một cách đáng tin cậy, dù là lắp trong máy tính hay lắp trong NAS.
Nhưng đối với việc chơi game, tốc độ tối da của từng chuẩn SSD NVMe PCIe hầu hết thời gian không hề tạo ra được khác biệt đáng kể. Nói cách khác, không có chuyện tốc độ của SSD đời sau gấp đôi đời trước khiến tốc độ tải màn chơi game giảm còn một nửa:
Anh em có thể nhìn thấy, cho dù là PCIe 3.0, 4.0 hay 5.0, hầu hết thời gian, khác biệt trong tốc độ tải màn chơi, dù có, nhưng không đủ nhanh để thay đổi hoàn toàn trải nghiệm của mọi người. Cả hai khía cạnh, công nghệ chip NAND TLC hay QLC, hay bản thân chuẩn kết nối PCIe mà chip controller trên SSD hỗ trợ đều không tạo ra khác biệt quá lớn. Nhưng trong một vài trường hợp, chênh lệch tốc độ vài GB/s so với tốc độ tối đa 600 MB/s giữa PCIe với SATA 3 có thể tạo ra khác biệt về tốc độ tải màn chơi.
Quảng cáo
Sẽ có vài quan điểm cho rằng, công nghệ Direct Storage mà Microsoft phát triển sẽ tối ưu tốc độ xử lý dữ liệu từ SSD thế hệ mới để trải nghiệm game ấn tượng hơn. Nhưng thật ra không phải. Trong những kết quả thử nghiệm trên đây, có Assassin's Creed Shadows và Indiana Jones and the Great Circle ứng dụng công nghệ Direct Storage. Nhưng rốt cuộc tốc độ tải màn chơi chỉ khác biệt có 0.1 đến 0.2 giây.
Câu hỏi bây giờ là, ai cần SSD NVMe PCIe 5.0?
Với tốc độ đọc ghi dữ liệu tối đa lên tới 15, 16GB/s, những người làm nội dung sáng tạo, làm phim ở độ phân giải 4K, 8K với những codec mã hóa tín hiệu hình ảnh sở hữu bitrate tính theo đơn vị gigabit/s, tức là mỗi giây dữ liệu video quay thô có dung lượng cả gigabyte, thì tốc độ SSD càng nhanh, việc chép dữ liệu từ thiết bị lưu trữ của máy quay vào SSD, rồi gửi dữ liệu ấy từ SSD vào RAM để chip xử lý vận hành phần mềm biên tập phim sẽ càng nhanh.
Nhu cầu thứ hai đối với máy tính cá nhân, là những workstation phục vụ công việc.
Và thứ ba, với xu hướng GPU máy bàn phục vụ đối tượng nghiên cứu phát triển sản phẩm AI hoặc những thuật toán nghiên cứu khoa học, mô phỏng những mô hình giả lập thực tế như khí hậu hay sức khỏe. Với những nhu cầu như thế này, SSD NVMe PCIe 5.0 đủ sức phục vụ cho họ ở mức tối đa hiệu năng của chiếc ổ cứng. Nói đơn giản, khi một mô hình AI 27 tỷ tham số có dung lượng từ 10 đến 15GB, đó là lúc tốc độ tối đa 16GB/s của SSD PCIe 5 được phát huy tối đa.
Còn với chúng ta, những người sử dụng laptop và máy bàn để làm việc, sử dụng phần mềm văn phòng, cùng lắm là xài chạy Lightroom, Photoshop hay chỉnh clip bằng Capcut và Premiere, PCIe 4.0 vẫn còn phục vụ rất tốt, thậm chí băng thông vẫn còn dư thừa.
