Vụ việc Belkin ngừng hỗ trợ Wemo là 1 xu hướng dần trở nên quen thuộc trong ngành công nghiệp IoT. Xu hướng này đã hình thành trong nhiều năm qua khi mà thị trường các sản phẩm IoT bùng nổ, sau đó các công ty liên tục đóng cửa dịch vụ đám mây vì những lý do tương tự. Hậu quả là người dùng phải gánh chịu những thiết bị vô dụng, rác thải điện tử, kèm theo niềm tin lung lay.
Trong suốt lịch sử ngành công nghiệp smarthome đã có nhiều “cái chết” tương tự. Một trong những trường hợp chấn động nhất là Revolv Hub hồi năm 2016. Sau khi được Nest (thuộc sở hữu của Google) mua lại, Revolv đã thông báo ngừng hoạt động hoàn toàn. Quyết định này đã biến các thiết bị hub trị giá 300 USD của người dùng thành những cục gạch vô dụng chỉ sau chưa đầy 2 năm kể từ khi được mua lại. Lý do được đưa ra là để tập trung toàn bộ năng lượng vào Works with Nest - lời giải thích cực kỳ tương đồng với lý do của Belkin dành cho khách hàng Wemo. Ban đầu Nest Revolv không có bất kỳ chính sách nào cho khách hàng, tuy nhiên sau đó có chương trình hoàn tiền. Belkin thì hoàn tiền 1 phần cho những thiết bị Wemo thuộc diện “khai tử”, dĩ nhiên điều kiện yêu cầu là thiết bị phải còn bảo hành tới hoặc sau ngày 31/1/2026.
Năm 2022, cả 2 công ty Insteon và iHome bất ngờ tắt máy chủ đám mây mà không có bất kỳ cảnh báo nào cho người dùng. Động thái này khiến cho hàng triệu công tắc đèn, cảm biến và các thiết bị thông minh khác không thể kết nối và điều khiển được. Vụ việc cho thấy được rủi ro khi người dùng phụ thuộc vào những công ty có quy mô nhỏ hơn, dễ dàng đối mặt với nguy cơ phá sản. Insteon không thể tìm được bên mua lại nên đã chấp nhận phá sản vào tháng 4/2022.
Ngay cả những gã khổng lồ công nghệ cũng không phải là ngoại lệ, đây là trường hợp của Google Cloud IoT Core. Google đã quyết định đóng cửa dịch vụ nền tảng IoT Core - dịch vụ được nhiều công ty khác sử dụng để xây dựng sản phẩm IoT của riêng họ. Điều này buộc các khách hàng doanh nghiệp của Google phải khẩn trương tìm kiếm giải pháp thay thế hoặc đối mặt với viễn cảnh sản phẩm của họ bị “hóa đá” trên diện rộng. Cũng còn rất may mắn khi Google có hỗ trợ khách hàng di chuyển sang đối tác khác. Như bạn thấy, không chỉ công ty nhỏ, ngay cả việc dựa vào 1 nhà cung cấp đám mây lớn như Google cũng không đảm bảo sự tồn tại vĩnh viễn của dịch vụ.
Dễ thấy rằng có 1 xu hướng đã hình thành và các nhà cung cấp chạy theo nó. Khái niệm tuổi thọ dịch vụ (Service Lifespan) đang trở thành yếu tố quan trọng không hề thua kém tuổi thọ sản phẩm (Product Lifespan) trong quyết định mua hàng của người dùng và doanh nghiệp. Người dùng ngày càng nhận thức được rằng họ không chỉ mua 1 thiết bị vật lý, mà còn đang đăng ký dịch vụ đi kèm với nó - thứ có thể bị chấm dứt bất cứ lúc nào. Đây cũng là 1 vấn đề ở mảng game khi ngày nay, thứ chúng ta bỏ tiền ra mua là quyền sử dụng dịch vụ (tức chơi game đó), thay vì sở hữu game. Bạn không sở hữu game mà chỉ sở hữu quyền chơi, với điều kiện là nhà cung cấp vẫn còn vận hành game đó, bất kể là game chơi đơn offline hay nhiều người online.
Sự kiện Belkin ngừng hỗ trợ Wemo diễn ra khi người dùng đang ngày càng mất niềm tin vào các thương hiệu nhà thông minh, bên cạnh đó là nhiều vấn đề khác và cả quyền riêng tư. Trước đây, Anker Eufy là ví dụ điển hình của việc phản bội niềm tin người dùng ở khía cạnh bảo mật dữ liệu cá nhân. Khi bán hàng, Anker quảng cáo rằng các camera an ninh Eufy của họ lưu trữ tất cả dữ liệu hoàn toàn cục bộ, đồng thời có mã hóa đầu cuối (end-to-end encryption). Local storage only cũng chính là lý do thu hút khách hàng chọn Anker Eufy vì những lo ngại về dữ liệu nhạy cảm bị lộ. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu bảo mật đã phát hiện ra rằng mọi chuyện không như tưởng tượng. Hình ảnh thu nhỏ (thumbnail) và dữ liệu nhận dạng khuôn mặt đã được Anker Eufy tải lên máy chủ đám mây của Amazon Web Services (AWS), bất kể có hoặc không có sự đồng ý hay thậm chí là nhận biết của người dùng. Những đoạn video quay được cũng bị tải lên dịch vụ đám mây trong trạng thái không mã hóa, đương nhiên là có thể truy xuất mà không cần xác thực bảo mật. Thậm chí người dùng cũng có thể coi luồng stream từ camera Anker Eufy bằng phần mềm VLC Media Player, lý do là online portal không được mã hóa.
Khi kết hợp những vụ "khai tử" sản phẩm như Wemo và Revolv cùng với các bê bối về quyền riêng tư như Eufy đã dẫn tới gấp đôi khủng hoảng niềm tin trong ngành smarthome. Người dùng bây giờ phải đối mặt tới 2 nỗi lo lớn: thiết bị thông minh của họ có thể trở thành cục gạch bất kỳ lúc nào và ngay cả khi còn hoạt động, nó có thể đang âm thầm xâm phạm quyền riêng tư dữ liệu. Hai nỗi sợ này cộng hưởng với nhau, tạo ra môi trường cực kỳ bất lợi cho các nhà sản xuất đang cố gắng bán các hệ sinh thái đóng. Các doanh nghiệp kinh doanh trong ngành smarthome phải giải quyết được bài toán tính năng và giá cả, bên cạnh đó còn là sự tồn tại lâu dài và tính toàn vẹn của dịch vụ.
Lịch sử lặp lại
Trong suốt lịch sử ngành công nghiệp smarthome đã có nhiều “cái chết” tương tự. Một trong những trường hợp chấn động nhất là Revolv Hub hồi năm 2016. Sau khi được Nest (thuộc sở hữu của Google) mua lại, Revolv đã thông báo ngừng hoạt động hoàn toàn. Quyết định này đã biến các thiết bị hub trị giá 300 USD của người dùng thành những cục gạch vô dụng chỉ sau chưa đầy 2 năm kể từ khi được mua lại. Lý do được đưa ra là để tập trung toàn bộ năng lượng vào Works with Nest - lời giải thích cực kỳ tương đồng với lý do của Belkin dành cho khách hàng Wemo. Ban đầu Nest Revolv không có bất kỳ chính sách nào cho khách hàng, tuy nhiên sau đó có chương trình hoàn tiền. Belkin thì hoàn tiền 1 phần cho những thiết bị Wemo thuộc diện “khai tử”, dĩ nhiên điều kiện yêu cầu là thiết bị phải còn bảo hành tới hoặc sau ngày 31/1/2026.
Năm 2022, cả 2 công ty Insteon và iHome bất ngờ tắt máy chủ đám mây mà không có bất kỳ cảnh báo nào cho người dùng. Động thái này khiến cho hàng triệu công tắc đèn, cảm biến và các thiết bị thông minh khác không thể kết nối và điều khiển được. Vụ việc cho thấy được rủi ro khi người dùng phụ thuộc vào những công ty có quy mô nhỏ hơn, dễ dàng đối mặt với nguy cơ phá sản. Insteon không thể tìm được bên mua lại nên đã chấp nhận phá sản vào tháng 4/2022.
Ngay cả những gã khổng lồ công nghệ cũng không phải là ngoại lệ, đây là trường hợp của Google Cloud IoT Core. Google đã quyết định đóng cửa dịch vụ nền tảng IoT Core - dịch vụ được nhiều công ty khác sử dụng để xây dựng sản phẩm IoT của riêng họ. Điều này buộc các khách hàng doanh nghiệp của Google phải khẩn trương tìm kiếm giải pháp thay thế hoặc đối mặt với viễn cảnh sản phẩm của họ bị “hóa đá” trên diện rộng. Cũng còn rất may mắn khi Google có hỗ trợ khách hàng di chuyển sang đối tác khác. Như bạn thấy, không chỉ công ty nhỏ, ngay cả việc dựa vào 1 nhà cung cấp đám mây lớn như Google cũng không đảm bảo sự tồn tại vĩnh viễn của dịch vụ.
Dễ thấy rằng có 1 xu hướng đã hình thành và các nhà cung cấp chạy theo nó. Khái niệm tuổi thọ dịch vụ (Service Lifespan) đang trở thành yếu tố quan trọng không hề thua kém tuổi thọ sản phẩm (Product Lifespan) trong quyết định mua hàng của người dùng và doanh nghiệp. Người dùng ngày càng nhận thức được rằng họ không chỉ mua 1 thiết bị vật lý, mà còn đang đăng ký dịch vụ đi kèm với nó - thứ có thể bị chấm dứt bất cứ lúc nào. Đây cũng là 1 vấn đề ở mảng game khi ngày nay, thứ chúng ta bỏ tiền ra mua là quyền sử dụng dịch vụ (tức chơi game đó), thay vì sở hữu game. Bạn không sở hữu game mà chỉ sở hữu quyền chơi, với điều kiện là nhà cung cấp vẫn còn vận hành game đó, bất kể là game chơi đơn offline hay nhiều người online.
Khủng hoảng niềm tin
Sự kiện Belkin ngừng hỗ trợ Wemo diễn ra khi người dùng đang ngày càng mất niềm tin vào các thương hiệu nhà thông minh, bên cạnh đó là nhiều vấn đề khác và cả quyền riêng tư. Trước đây, Anker Eufy là ví dụ điển hình của việc phản bội niềm tin người dùng ở khía cạnh bảo mật dữ liệu cá nhân. Khi bán hàng, Anker quảng cáo rằng các camera an ninh Eufy của họ lưu trữ tất cả dữ liệu hoàn toàn cục bộ, đồng thời có mã hóa đầu cuối (end-to-end encryption). Local storage only cũng chính là lý do thu hút khách hàng chọn Anker Eufy vì những lo ngại về dữ liệu nhạy cảm bị lộ. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu bảo mật đã phát hiện ra rằng mọi chuyện không như tưởng tượng. Hình ảnh thu nhỏ (thumbnail) và dữ liệu nhận dạng khuôn mặt đã được Anker Eufy tải lên máy chủ đám mây của Amazon Web Services (AWS), bất kể có hoặc không có sự đồng ý hay thậm chí là nhận biết của người dùng. Những đoạn video quay được cũng bị tải lên dịch vụ đám mây trong trạng thái không mã hóa, đương nhiên là có thể truy xuất mà không cần xác thực bảo mật. Thậm chí người dùng cũng có thể coi luồng stream từ camera Anker Eufy bằng phần mềm VLC Media Player, lý do là online portal không được mã hóa.
Khi kết hợp những vụ "khai tử" sản phẩm như Wemo và Revolv cùng với các bê bối về quyền riêng tư như Eufy đã dẫn tới gấp đôi khủng hoảng niềm tin trong ngành smarthome. Người dùng bây giờ phải đối mặt tới 2 nỗi lo lớn: thiết bị thông minh của họ có thể trở thành cục gạch bất kỳ lúc nào và ngay cả khi còn hoạt động, nó có thể đang âm thầm xâm phạm quyền riêng tư dữ liệu. Hai nỗi sợ này cộng hưởng với nhau, tạo ra môi trường cực kỳ bất lợi cho các nhà sản xuất đang cố gắng bán các hệ sinh thái đóng. Các doanh nghiệp kinh doanh trong ngành smarthome phải giải quyết được bài toán tính năng và giá cả, bên cạnh đó còn là sự tồn tại lâu dài và tính toàn vẹn của dịch vụ.
