Năm 2017, một nhà đấu giá Pháp đã bán một cây vĩ đàn violin 200 năm tuổi do Francois Xavier Tourte chế tác với mức giá kỷ lục 576.000 euro. Ông người được xem như Antonio Stradivari của nghề làm vĩ. Tourte là một trong những người đầu tiên sử dụng vật liệu vẫn được xem là tốt nhất để làm vĩ đàn: pernambuco, hay còn gọi là gỗ brazilwood.
Và đó chính là vấn đề. Việc khai thác gỗ, đô thị hóa và chăn thả gia súc đã khiến rừng phía Đại Tây Dương của Brazil, nơi loài cây này sinh trưởng, chỉ còn lại 1/8 diện tích ban đầu. Số lượng cây trong tự nhiên đã giảm tới 4/5 chỉ trong chưa đầy một thế kỷ. CITES, một hiệp định quốc tế, đã hạn chế thương mại sản phẩm từ brazilwood từ năm 2007.
Thế nhưng, chính phủ Brazil muốn CITES xếp loại gỗ này vào nhóm nguy cấp nhất, được bảo vệ ở mức cao nhất. Đề xuất đó đã khiến những người theo đuổi nghề của Tourte và các nhạc công phụ thuộc vào loại vĩ này cảm thấy lo lắng.
Gỗ brazilwood đang tạo ra cuộc tranh luận giữa những người yêu nghệ thuật và yêu thiên nhiên. Điều hài hước là hai nhóm vốn thường đứng cùng một phía. Những cây vĩ này sở hữu sự kết hợp hoàn hảo của các đặc tính, mang lại âm thanh vang, nhiều tầng hòa âm. Các nghệ nhân đã tìm được vật liệu thay thế cho một số thứ khác nhưng vẫn không có gì đạt được độ bền và độ đàn hồi như brazilwood. Hơn nữa, họ chỉ dùng một lượng rất nhỏ, có khi cả sự nghiệp chỉ xài gỗ của một cây. Họ cho rằng phần lớn lượng gỗ họ có đã ra khỏi Brazil từ nhiều năm trước.
Việc nâng mức bảo vệ như Brazil mong muốn sẽ khiến cuộc sống của họ và các nhạc công trở nên khó khăn hơn. Bất kỳ cây vĩ nào khi mang qua biên giới đều sẽ cần giấy chứng nhận. Các nhà môi trường cho rằng gánh nặng thủ tục này là cái giá xứng đáng để cứu loài cây đã đặt tên cho đất nước Brazil, nở hoa vàng thơm và “chảy nhựa đỏ khi bị thương”, như tài liệu Brazil gửi CITES mô tả. Cơ quan môi trường của nước này cho biết tình trạng khai thác trái phép vẫn tiếp diễn nhằm cung cấp gỗ cho ngành làm vĩ.
“Chiến dịch Do-Re-Mi”, bắt đầu từ năm 2018, đã phát hiện một đường dây hợp thức hóa gỗ bằng cách dùng giấy tờ cũ để che giấu nguồn gốc từ những cây mới bị đốn hạ. Tuy nhiên, vẫn có giải pháp. Khoảng 3 triệu cây đã được trồng từ những năm 1970, trong đó có sự tham gia của các nghệ nhân làm vĩ. Một số cây trong số này có thể được khai thác sau 30-40 năm để làm vĩ khi nguồn gỗ dự trữ dần cạn kiệt.
Theo Economist.
Và đó chính là vấn đề. Việc khai thác gỗ, đô thị hóa và chăn thả gia súc đã khiến rừng phía Đại Tây Dương của Brazil, nơi loài cây này sinh trưởng, chỉ còn lại 1/8 diện tích ban đầu. Số lượng cây trong tự nhiên đã giảm tới 4/5 chỉ trong chưa đầy một thế kỷ. CITES, một hiệp định quốc tế, đã hạn chế thương mại sản phẩm từ brazilwood từ năm 2007.
Thế nhưng, chính phủ Brazil muốn CITES xếp loại gỗ này vào nhóm nguy cấp nhất, được bảo vệ ở mức cao nhất. Đề xuất đó đã khiến những người theo đuổi nghề của Tourte và các nhạc công phụ thuộc vào loại vĩ này cảm thấy lo lắng.
Gỗ brazilwood đang tạo ra cuộc tranh luận giữa những người yêu nghệ thuật và yêu thiên nhiên. Điều hài hước là hai nhóm vốn thường đứng cùng một phía. Những cây vĩ này sở hữu sự kết hợp hoàn hảo của các đặc tính, mang lại âm thanh vang, nhiều tầng hòa âm. Các nghệ nhân đã tìm được vật liệu thay thế cho một số thứ khác nhưng vẫn không có gì đạt được độ bền và độ đàn hồi như brazilwood. Hơn nữa, họ chỉ dùng một lượng rất nhỏ, có khi cả sự nghiệp chỉ xài gỗ của một cây. Họ cho rằng phần lớn lượng gỗ họ có đã ra khỏi Brazil từ nhiều năm trước.
Việc nâng mức bảo vệ như Brazil mong muốn sẽ khiến cuộc sống của họ và các nhạc công trở nên khó khăn hơn. Bất kỳ cây vĩ nào khi mang qua biên giới đều sẽ cần giấy chứng nhận. Các nhà môi trường cho rằng gánh nặng thủ tục này là cái giá xứng đáng để cứu loài cây đã đặt tên cho đất nước Brazil, nở hoa vàng thơm và “chảy nhựa đỏ khi bị thương”, như tài liệu Brazil gửi CITES mô tả. Cơ quan môi trường của nước này cho biết tình trạng khai thác trái phép vẫn tiếp diễn nhằm cung cấp gỗ cho ngành làm vĩ.
“Chiến dịch Do-Re-Mi”, bắt đầu từ năm 2018, đã phát hiện một đường dây hợp thức hóa gỗ bằng cách dùng giấy tờ cũ để che giấu nguồn gốc từ những cây mới bị đốn hạ. Tuy nhiên, vẫn có giải pháp. Khoảng 3 triệu cây đã được trồng từ những năm 1970, trong đó có sự tham gia của các nghệ nhân làm vĩ. Một số cây trong số này có thể được khai thác sau 30-40 năm để làm vĩ khi nguồn gỗ dự trữ dần cạn kiệt.
Theo Economist.
