Đây đáng lẽ phải là giai đoạn đẹp nhất của OpenAI. AI đang phủ sóng trên mọi mặt báo, trí tuệ nhân tạo đã trở thành xu hướng không thể đảo ngược, và ChatGPT, cái tên phổ biến nhất trong cả làn sóng đó, lẽ ra phải là người hưởng lợi lớn nhất. Nhưng thực tế vài tuần gần đây lại cho thấy một tín hiệu trái ngược: số lượt gỡ cài đặt ứng dụng ChatGPT đang tăng mạnh và tốc độ tăng trưởng chậm lại.
Đây chưa phải câu chuyện OpenAI sắp sụp đổ, vì ChatGPT vẫn là chatbot AI lớn nhất thế giới và khoảng cách về nền tảng người dùng với Anthropic hay Google vẫn còn lớn. Nhưng nó cho thấy OpenAI đã đi qua giai đoạn dễ nhất: người dùng tải ChatGPT về vì tò mò, để bước vào giai đoạn khó hơn nhiều: giữ chân được người dùng. Và đây mới là bài kiểm tra sống còn.
Lúc ChatGPT mới xuất hiện, chatbot này ngay lập tức tạo ra cơn sốt tăng trưởng. Người ta tải ứng dụng chỉ để thử xem AI này thông minh tới đâu, hỏi vài câu linh tinh, nhờ viết email, làm thơ, tạo ảnh. Đây là kiểu tăng trưởng nhờ sự mới mẻ và dẫn đầu, nhờ cảm giác mới lạ mà mọi sản phẩm đột phá đều có thể tận hưởng trong giai đoạn đầu. Nhưng điều này chỉ giúp người ta tải ứng dụng, chứ không giúp một công ty xây được business bền vững.
Tỉ lệ người dùng gỡ ứng dụng ChatGPT tăng mạnh
Đây chưa phải câu chuyện OpenAI sắp sụp đổ, vì ChatGPT vẫn là chatbot AI lớn nhất thế giới và khoảng cách về nền tảng người dùng với Anthropic hay Google vẫn còn lớn. Nhưng nó cho thấy OpenAI đã đi qua giai đoạn dễ nhất: người dùng tải ChatGPT về vì tò mò, để bước vào giai đoạn khó hơn nhiều: giữ chân được người dùng. Và đây mới là bài kiểm tra sống còn.
OpenAI vẫn đang lớn, nhưng dấu hiệu chững lại đã bắt đầu lộ rõ
Lúc ChatGPT mới xuất hiện, chatbot này ngay lập tức tạo ra cơn sốt tăng trưởng. Người ta tải ứng dụng chỉ để thử xem AI này thông minh tới đâu, hỏi vài câu linh tinh, nhờ viết email, làm thơ, tạo ảnh. Đây là kiểu tăng trưởng nhờ sự mới mẻ và dẫn đầu, nhờ cảm giác mới lạ mà mọi sản phẩm đột phá đều có thể tận hưởng trong giai đoạn đầu. Nhưng điều này chỉ giúp người ta tải ứng dụng, chứ không giúp một công ty xây được business bền vững.
Tỉ lệ người dùng gỡ ứng dụng ChatGPT tăng mạnh
Một ứng dụng muốn trở thành cỗ máy kiếm tiền khổng lồ thì người dùng phải dùng nó như một thói quen: mở mỗi ngày, phụ thuộc vào nó cho một vài nhu cầu rõ ràng, và quan trọng nhất là chấp nhận trả tiền hàng tháng. Đây là đoạn khó nhất, vì nó không còn là câu chuyện AI có hay không, mà là AI có đủ thiết yếu để tồn tại lâu dài trong điện thoại hay không. Và ChatGPT đang bắt đầu gặp đúng câu hỏi đó.
Theo dữ liệu Sensor Tower được nhiều tờ báo tại Mỹ trích dẫn, lượt gỡ ChatGPT trong tháng 4 tăng hơn 130% so với cùng kỳ năm ngoái, còn tháng 3 từng tăng hơn 400%. Một app lớn có tỉ lệ gỡ ứng dụng cao chưa chắc là thảm họa, nhưng khi đặt nó cạnh tốc độ tải mới đang chậm lại, lượng người dùng tích cực tăng không còn bùng nổ và OpenAI hụt cả mục tiêu nội bộ về doanh thu lẫn lượng người dùng hàng tuần, thì ý nghĩa bắt đầu rõ hơn: rất nhiều người đã thử ChatGPT, nhưng không đủ thấy nó là thứ cần phải giữ lại.
Trong khi đó, Claude lại đang tăng rất nhanh
Trong lúc ChatGPT bắt đầu lộ dấu hiệu chững, Anthropic lại nổi lên như cái tên được nhắc đến nhiều nhất ở vai trò kẻ bám đuổi. Claude có mức tăng tải ứng dụng theo năm được báo cáo vào khoảng 1000%, dĩ nhiên từ một nền người dùng nhỏ hơn rất nhiều. Nó chưa đủ để lật đổ ChatGPT về quy mô, nhưng đủ để tạo ra một câu chuyện mới: khi người dùng bắt đầu không hài lòng với OpenAI, Claude đang trở thành nơi dễ được nghĩ tới nhất để chuyển sang.
Anthropic hưởng lợi khá nhiều từ hình ảnh này. Claude được nhìn như một chatbot cẩn trọng hơn, ít màu mè hơn, và với nhóm coder hay người dùng chuyên nghiệp thì thường được khen là cho ra các câu trả lời cẩn trọng và gọn gàng hơn. Trong khi OpenAI vài tháng qua liên tục vướng các tranh cãi kiểu hợp đồng quân sự hay những quyết định bị xem là quá cơ hội, Anthropic lại giữ được vị thế mềm hơn, an toàn hơn, thậm chí với một số người là có đạo đức hơn. Vì thế, truyền thông rất dễ dựng thành câu chuyện: ChatGPT là gã khổng lồ đang chậm lại, Claude là kẻ đang đi lên.
Claude nổi lên như một kẻ ngáng đường mạnh mẽ
Nhưng ta không thể nhìn nhận đây như cuộc đua giữa hai chatbot. Thứ đáng chú ý hơn nằm ở nghịch lý lớn hơn của cả ngành AI hiện tại: ai cũng nói AI sẽ thay đổi thế giới, nhưng phần lớn user vẫn đang dùng AI rất nông. AI bây giờ phủ sóng khủng khiếp. Báo chí nói về AI mỗi ngày. Công ty nào cũng nhắc AI trong keynote. Microsoft nhét Copilot vào Office. Google đẩy Gemini vào Search và Android. Apple chuẩn bị đưa Apple Intelligence lên iPhone. Nhìn bề ngoài thì AI giống như đã hiện diện ở khắp mọi nơi.
Nhưng mức độ hiện diện dày đặc đó chưa đồng nghĩa với việc người dùng thật sự sống cùng AI mỗi ngày. Về cơ bản đó được gọi là "usage breadth", tức độ phủ rất rộng. Còn "usage depth", tức mức độ ăn sâu vào hành vi sử dụng thật, lại thấp hơn nhiều. Phần đông người dùng hiện vẫn dùng chatbot AI theo kiểu hỏi vài thông tin, nhờ viết vài caption, tóm tắt email, chỉnh vài đoạn văn. Họ biết AI hay, nhưng chưa đến mức phụ thuộc vào nó mỗi ngày. AI là chủ đề nóng, nhưng với số đông nó vẫn chưa phải nhu cầu sống. Và đây là lý do vì sao ChatGPT có thể cực kỳ nổi tiếng mà tăng trưởng tiêu dùng vẫn bắt đầu hụt hơi.
Quảng cáo
OpenAI đang xoay sở bằng gói rẻ hơn và quảng cáo, nhưng đây là một canh bạc
Và với tình hình đó, OpenAI hiện bị kẹp giữa hai gọng kìm rất khó chịu. Một bên là chi phí hạ tầng khổng lồ. Khác với mạng xã hội nơi mỗi lượt người dùng lướt feed đều có thể nhét quảng cáo để kiếm tiền, mỗi lượt chat với ChatGPT là một lượt OpenAI phải đốt GPU cùng với tài nguyên tính toán. Hàng trăm triệu người dùng miễn phí không đồng nghĩa với hàng trăm triệu người dùng có lời.Thứ hai, là AI đang bị phổ thông hoá cực nhanh. Gemini miễn phí, Claude tăng mạnh, Copilot được nhét sẵn vào Windows, Meta AI phủ lên Facebook và Instagram. Khoảng cách wow giữa các chatbot đang thu hẹp dần, và khi người dùng bắt đầu cảm thấy chatbot nào cũng đủ dùng ở một mức nào đó thì việc sẵn sàng chi trả cho gói ChatGPT Plus 20 đô/tháng sẽ giảm. Đó là lý do OpenAI phải đổi chiến lược.
ChatGPT Go cũng hay đó, nhưng không chắc nó giải quyết được vấn đề cốt lõi: chatbot gắn với người dùng phổ thông vì điều gì
Theo các báo cáo gần đây, họ đang thử nghiệm mô hình có quảng cáo như nguồn doanh thu mới, đồng thời chuẩn bị đẩy mạnh một gói rẻ hơn thường được gọi là ChatGPT Go ở mức khoảng 8 đô/tháng. Ý tưởng rất rõ ràng: nếu nhiều người không muốn trả 20 USD cho Plus, hãy kéo họ vào bằng mức giá dễ chịu hơn, rồi bù lại bằng số lượng lớn cộng thêm ads.
Điều này hợp lý, nhưng các dự báo nội bộ bị lộ ra lại cho thấy OpenAI đang đặt cược cực mạnh rằng lượng user Go sẽ tăng bùng nổ lên hơn 100 triệu người, trong khi lượng user Plus trả cao sẽ giảm rất sâu. Đây là một phép toán khá lạc quan, vì nó đòi hỏi OpenAI phải vừa thuyết phục được số đông bỏ tiền cho một gói mới, vừa kiếm thêm từ quảng cáo, trong khi chính nhu cầu giữ ChatGPT trên điện thoại còn chưa thật sự ổn định.
Vấn đề lớn nhất: OpenAI vẫn chưa trả lời được ChatGPT dùng để làm gì mỗi ngày với người bình thường
Thật ra nhiều phân tích chỉ ra rằng đây mới là vấn đề gốc rễ của mọi chuyện. Người dùng chuyên sâu biết rất rõ ChatGPT hữu ích để làm gì: nghiên cứu, lên ý tưởng, lập trình, tự động hoá và nhiều tác vụ khác. Với nhóm này, nó hoàn toàn có thể trở thành công cụ gần như mở mỗi ngày. Nhưng người dùng phổ thông thì khác.Quảng cáo
Sau giai đoạn đầu hỏi thử vài thứ cho vui, nhờ AI viết vài đoạn status, sửa email hay tạo ảnh, rất nhiều người rơi vào trạng thái không biết tiếp theo dùng nó cho việc gì nữa. Họ thấy nó thông minh, nhưng không thấy nó thiết yếu. Nhìn qua Google Search, chúng ta có lý do để mở mỗi ngày vì cần tìm thông tin. YouTube có lý do để mở mỗi ngày vì cần giải trí. Maps có lý do để mở mỗi ngày vì cần chỉ đường. Còn với số đông, ChatGPT hiện vẫn là có cũng được vì lâu lâu mới cần, còn không có cũng không ảnh hưởng gì.
Và một sản phẩm lâu lâu mới mở thì rất khó trở thành cỗ máy kiếm tiền bền vững ở quy mô mà OpenAI đang cần. Cái đáng lo không phải là ChatGPT mất ngôi ngay ngày mai, mà là OpenAI đang bắt đầu đụng trần của thời kỳ hype: cả thế giới đều biết AI rất hay, nhưng biến cái sự hay đó thành một nhu cầu hằng ngày đủ mạnh để hàng trăm triệu người chịu trả tiền vẫn là bài toán chưa có lời giải rõ ràng.
Nguồn: [1][2][3][4]
