Miễn phí giao lắp đặt


Chipset là gì và vai trò của nó trong hệ thống máy tính?
bk9sw
4 nămBình luận: 93
Chipset là gì và vai trò của nó trong hệ thống máy tính?
Nhất CPU nhì chipset, đó là những yếu tố đầu tiên mà chúng ta nghĩ đến khi lắp một chiếc máy tính desktop nhưng chipset là gì? Nó ảnh hưởng như thế nào đến hiệu năng máy tính? Hôm nay chúng ta lại một lần nữa đi tìm ông tổ của chipset và những thứ xoay quanh con chip này.

Chipset là thành phần có trên bo mạch chủ, bạn không mua rời như CPU. Cái tên chipset nghĩa là một "bộ" những con chip. Về cơ bản nó đóng vai trò là trung tâm giao tiếp của bo mạch chủ, là vi điều khiển mọi hoạt động truyền tải dữ liệu giữa các phần cứng và là thành phần xác định tính tương thích giữa các phần cứng với bo mạch chủ. Những phần cứng này bao gồm CPU, RAM, card đồ họa (GPU) và ổ cứng. Nó cũng cho biết về khả năng nâng cấp, mở rộng hệ thống, thứ gì nâng cấp được hay hệ thống có thể ép xung được hay không.

Lịch sử vắn tắt của chipset và tên gọi chipset:


Bo mạch IBM cổ.jpg
Một bo mạch chủ của IBM năm 1981 với hang tá IC.
Vào những ngày đầu của máy tính, bo mạch chủ máy tình thường được gắn rất nhiều mạch tích hợp (IC) có chức năng riêng biệt. Những IC thường là một hoặc nhiều con chip có chức năng điều khiển từng thành phần của hệ thống như chuột, bàn phím, card đồ họa, âm thanh, mạng …

Quảng cáo


Thử tưởng tượng trên một cái bo mạch chủ có kích thước không lớn nhưng có hàng tá những con IC như vậy gắn chi chít thì rõ ràng việc sản xuất cũng như hoạt động của bo mạch chủ sẽ không được hiệu quả. Chính vì vậy, các kỹ sư máy tính cần tìm ra một hệ thống tốt hơn và họ bắt đầu tích hợp những con chip đơn lẻ vào nhau, giảm đáng kể số lượng chip điều khiển trên bo mạch chủ.

Cầu bắc cầu nam.jpg
Với sự xuất hiện của chuẩn truyền tải dữ liệu giữa các thiết bị ngoại vi trên bo mạch chủ PCI (Peripheral Component Interconnect) thì một khái niệm mới được sinh ra đó là bridge (cầu). Thay vì một loạt những con chip sở hữu chức năng riêng thì những chiếc bo mạch được trang bị một con chip northbridge (cầu bắc) và southbridge (cầu nam). 2 con chip ở 2 đầu bo mạch nắm giữ các nhiệm vụ rất khác nhau.

Northbridge (cầu bắc) sở dĩ có tên gọi này bởi nó nằm gần ở đầu trên, phía bắc của bo mạch chủ. Con chíp này kết nối trực tiếp với CPU và đóng vai trò giao tiếp trung gian đối với các phần cứng tốc độ cao hơn trong hệ thống, nó bao gồm vi điều khiển bộ nhớ RAM, vi điều khiển giao tiếp PCI Express và trên một số thiết kế bo mạch kiểu cũ còn có vi điều khiển AGP (Accelerated Graphics Port). Nếu những phần cứng này muốn nói chuyện với CPU, chúng buộc phải "chuyển lời" qua chip cầu bắc.

Southbridge (cầu nam) ngược lại nằm ở đầu kia hay phía nam của bo mạch chủ và nó chịu trách nhiệm kiểm soát hoạt động của các phần cứng chậm hơn như các khe PCI mở rộng, kết nối SATA và IDE dành cho ổ cứng, các cổng USB, cổng âm thanh tích hợp, mạng … Và để các phần cứng này giao tiếp với CPU thì trước tiên chúng phải đi qua cầu nam, nhưng sau đó sẽ đến cầu bắc rồi mới đến CPU.

Cầu bắc và cầu nam chung về một mối:


Thiết kế chipset cầu bắc và cầu nam truyền thống hiển nhiên cũng được cải tiến qua thời gian và từ bước hình thành khái niệm chipset như ngày này. Trên thực tế, chipset hiện đại không còn mang nghĩa là một bộ những con chip nữa.

Thay vào đó, kiến trúc cầu bắc và cầu nam nhường lại cho một hệ thống đơn giản hơn với chỉ 1 con chip. Rất nhiều thành phần như bộ nhớ, vi điều khiển card đồ họa … giờ đây được tích hợp và được xử lý trực tiếp bởi CPU. Do đó, các chức năng điều khiển ưu tiên chuyển sang cho CPU và những nhiệm vụ còn lại vẫn dành cho một con chip kiểu như chip cầu nam.

Intel Z68 PCH.png
Một ví dụ, những bo mạch chủ thế hệ mới dùng vi xử lý Intel tích hợp một con chip gọi là Platform Controller Hub hay PCH. Nó có vai trò tương tự như chip cầu nam. PCH sau đó kết nối với CPU thông qua Direct Media Interface hay DMI. DMI không mới mà nó vốn là giao diện để kết nối giữa chip cầu nam và cầu bắc trên các hệ thống của Intel trước đây. Chipset của AMD cũng không khác mấy, cầu nam giờ đây được gọi là Fusion Controller Hub hay FCH. Giao diện kết nối giữa CPU và FCH trên bo mạch chủ chạy AMD được gọi là Unified Media Interface hay UMI.

Quảng cáo


Như vậy tất cả những thành phần điều khiển như vi điều khiển bộ nhớ lưu trữ (các cổng SATA), mạng, âm thanh … đều được quản lý bởi một thành phần duy nhất. Thay vì phải đi từ cầu nam lên cầu bắc rồi mới đến CPU, tất cả các phần cứng còn lại trong hệ thống chỉ cần giao tiếp qua PCH hay FCH rồi đến CPU. Kết quả là độ trễ được giảm đi đáng kể và hệ thống phản hồi nhanh hơn.

Chipset quyết định sự tương thích của phần cứng:

Chipset quyết định 3 thứ: sự tương thích của các phần cứng (chẳng hạn như CPU hay RAM mà bạn có thể gắn trên bo mạch chủ), các tùy chọn mở rộng (bạn có thể gắn bao nhiêu thiết bi qua cổng PCI) và khả năng ép xung (OC). Chi tiết hơn chút:

Maximus XI.jpg
Khi ráp máy thì việc lựa chọn phần cứng rất quan trọng. Nhất CPU nhì chipset - 2 thành phần này luôn được chúng ta tìm hiểu và chọn lựa đầu tiên mà chipset thì luôn đi với bo mạch chủ nên có thể nói chọn CPU trước rồi bo mạch chủ sau. Khi đã có chipset hay bo mạch chủ, chúng ta sẽ biết được phải chọn những phần cứng còn lại như thế nào, chẳng hạn như loại RAM gì (DDR3 hay DDR4), tốc độ cao hay thấp; ổ cứng gì và số lượng ổ có thể gắn; các lựa chọn card đồ họa và có hỗ trợ nhiều card (thiết lập SLI hay CrossFire) hay không cũng như các tùy chọn card mở rộng khác. Chính vì sự đa dạng này khiến chipset cũng có nhiều phiên bản, phiên bản cao cấp nhất thì dĩ nhiên hỗ trợ nhiều thứ hơn và dĩ nhiên tiền cũng nhiều hơn.

Chipset quyết định các tùy chọn mở rộng:


Chipset quyết định các tùy chọn phần cứng mở rộng nhờ bus. Những thành phần phần cứng và thiết bị ngoại vi kết nối với bo mạch chủ thông qua các bus. Mọi bo mạch chủ đều hỗ trợ nhiều loại bus khác nhau và mỗi loại bus có tốc độ, băng thông khác nhau. Chúng ta có thể chia làm 2 loại bus: bus trong (internal bus) và bus ngoài (external bus).

Quảng cáo


MSI Z270.png
PCI Express (PCIe) là loại internal bus điển hình và nó khai thác các lane để các thành phần như card mở rộng (card đồ họa, card âm thanh, card mạng …), RAM giao tiếp với CPU và ngược lại. Theo cách giải thích đơn giản nhất thì một lane là 2 cặp dây dẫn, một dây gởi dữ liệu đi và dây kia nhận dữ liệu. Như vậy, PCIe x1 sẽ có 4 dây, PCIe x2 sẽ có 8 dây … Càng nhiều dây, càng nhiều dữ liệu được trao đổi. Kết nối PCIe x1 đạt tốc độ truyền tải dữ liệu 250 MB/s mỗi chiều, PCIe x2 thì 500 MB/s … Về các phiên bản PCIe thì sẽ có một bài riêng, những thông số này tương ứng với PCIe thế hệ đầu tức PCIe 1.x, thế hệ PCIe mới nhất là PCIe 4.0 thì 1 lane đã có tốc độ đến gần 2 GB/s.

Số lượng lane sẵn có trên bo mạch chủ tùy thuộc vào khả năng của CPU và bản thân bo mạch chủ. Một ví dụ, rất nhiều CPU dành cho desktop của Intel hỗ trợ 16 lane và một số CPU thế hệ mới, dòng cao cấp hỗ trợ từ 28 đến 40 lane. Trong khi đó, bo mạch chủ dùng chipset Z170 thường cung cấp thêm từ 20 lane. Như vậy với một hệ thống CPU hỗ trợ 16 lane và bo mạch chủ 20 lane thì chúng ta có tổng cộng 36 lane.

Tinhte.vn_MSI_SLI-1.jpg
Do đó, nếu bạn gắn vào hệ thống này một chiếc card đồ họa dùng PCIe x16 thì nó sẽ sử dụng đến 16 lane. Nếu gắn 2 card chạy cầu đôi thì cả 2 có thể chạy cùng nhau ở tốc độ tối đa nhưng bạn chỉ còn lại 4 lane dành cho các thành phần khác. Và nếu bạn có ý định gắn nhiều loại card mở rộng thì bạn cần phải xem xét khả năng hỗ trợ của CPU và chipset. Nếu hết lane mà bạn vẫn còn trống khe PCIe thì khi gắn thêm card vào, nó không thể hoạt động.

Chipset quyết định khả năng OC của hệ thống:


Như vậy bạn đã biết về vai trò định đoạt của chipset về tính tương thích và khả năng mở rộng phần cứng, giờ là khả năng ép xung. Ép xung có nghĩa đơn giản là đẩy xung nhịp của các thần phần phần cứng lên cao hơn so với xung mặc định. Tỉ lệ thuận với tốc độ là điện năng tiêu thụ và nhiệt sản sinh, những yếu tố này có thể khiến hệ thống bất ổn định và giảm tuổi thọ linh kiện. Do đó hệ thống sẽ cần đến khả năng tản nhiệt tốt hơn, chẳng hạn như tản nhiệt nước và bộ nguồn cao cấp.

Z97 OC.jpg
Vấn đề nằm ở chỗ chỉ có một số loại CPU có thể ép xung được, điển hình là dòng K của Intel và AMD. Hơn nữa cũng chỉ có một số loại chipset hỗ trợ ép xung và một số đòi hỏi phải có firmware đặc biệt để mở khóa khả năng ép xung. Do đó nếu bạn muốn ép xung chiếc máy tính của mình thì ngay từ khi chọn mua phần cứng ráp máy, bạn phải tìm đúng bo mạch chủ dùng chipset có khả năng ép xung.

Chipset hỗ trợ ép xung bắt buộc phải có khả năng điều khiển các yếu tố cần thiết trong khi ép xung như điện áp, multiplier, xung nhịp … trong UEFI hay BIOS để có thể đẩy tốc độ CPU lên cao hơn mức thiết kế. Nếu chipset không thể ép xung, những tính năng này sẽ không có hoặc nếu có thì cũng không dùng được và bạn sẽ chỉ có thể sử dụng con CPU đó với tốc độ theo nhà sản xuất thiết lập.

Tham khảo: How-To Geek
CV chipset.jpg
HEOGOLD
TÍCH CỰC
4 năm
Hay
mrHz
TÍCH CỰC
4 năm
Một bài khá chi tiết và công phu, Like mod
supersheep
TÍCH CỰC
4 năm
Chipset hay bị nóng, hỏng trong main, đặc biệt là do làm việc liên tục tần suất cao. Bác nào có kinh nghiệm khắc phục chia sẻ mình với? Mình thấy trước có người chế quạt vào cầu nam-bắc.
@supersheep giờ ko còn cầu nam bắc đâu, nên bác cứ mua con main ngon tí là dc
TitNguyenOz
ĐẠI BÀNG
4 năm
@supersheep Mình có con lap đi sửa bảo hỏng chipset, thay hết 300k. Chả biết có đúng k
Cám ơn mod nhiều, hay.
konkot
ĐẠI BÀNG
4 năm
chipset trên mainboard là gọi tắt của chip cầu bắc và cầu nam.
Nếu CPU gắn chết lên board thì nó cũng gọi là chipset
Tinh tế sử dụng từ ngữ lung tung, viết bài chuyên ngành thì nên tìm hiểu thuật ngữ chuyên ngành một chút
Một vài góp ý
hoatongoc
TÍCH CỰC
4 năm
@konkot Đồng ý với bác, bài viết sử dụng loạn xạ chip với chipset, nhìn rất dễ hiểu lầm.
nvvuydbg1
ĐẠI BÀNG
4 năm
@konkot bài viết cho đại chúng nên cố tình tách chip với chipset ra để mọi người hiểu về cơ chế hoạt động thôi. Đến hiện nay không rõ ràng thế trên nhiều thiết bị mới đặc biệt là các thiết bị cần nhỏ gọn, tính di động cao, cần tiết kiệm năng lượng
ngày xưa có cầu bắc cầu nam, giờ 2 miền làm 1 nhỏ gọn
trungntvn
TÍCH CỰC
4 năm
Một bài viết hữu ích cho anh em CNTT
Vậy mà mình cứ nghĩ power bộ nguồn mới quan trọng nhất chứ nó là trái tim của pc
@manhcuongc88 Thế nào chỉ giáo 1 pc ko cần dây điện
@Vodanh_vohinh Nguyên tắc hoạt động của sạc không dây giống hệt máy biến áp, khác ở chỗ sạc không dây không có thép dẫn từ nên hiệu suất sạc không dây khá thấp. Nguyên lý hoạt động: đc dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ do Michael Faraday phát hiện ra năm 1831. Dòng điện đi qua 1 cuộn dây được cuốn tròn tạo ra từ trường, cuộn dây thứ 2 nhận từ trường và biến đổi nó thành dòng điện, và rõ ràng là 2 cuộn dây này cách nhau 1 khoảng chứ không nối với nhau. Tóm lại, cắm PC vào 1 cái máy biến áp, là đã có 1 hệ thống cấp điện không dây rồi.
Note: cấp điện không dây khác không cần dây điện nhé, đừng có xiên xẹo từ ngữ, mà trong điện thoại cũng đầy dây điện.
tuanthanh93
ĐẠI BÀNG
4 năm
@Vodanh_vohinh Thiết kế cho nhu cầu sử dụng của desktop nó khác smartphone. Ăn điện như desktop các nhà sản xuất không ai thiết kế gắn pin như laptop hay smartphone hết. Và desktop nó để một chỗ, nên mắc mớ gì làm sạc không dây làm gì.

Pin chỉ là thiết bị lưu dữ dòng điện thôi, nói tới nguồn là phải là cục sạc hay thiết bị sạc không dây. Nhiệm vụ của cục sạc của smartphone nó giống như PSU trên desktop vậy. Đó là nó phải chuyển dòng điện từ 120v-240v thành 5v đối với smartphone và 3v, 5v, 12v đối với PC.

Nói như bạn thì rút dây nguồn trên PC thì chính xác phải là rút dây nguồn của cục sạc hay thiết bị sạc không dây trên smartphone. Bạn đã hiểu sai hoàn toàn về nguồn của smartphone và nguồn PC rồi.
@tuanthanh93 Xem lại mấy cmt trên của bạn kia rồi hãy nhảy vô cmt nha bạn
Đọc một hồi mình vẫn chưa chipset thực sự là cái gì, như thế nào. Cho xin một cách tổng quan. Thường thì mình sẽ bỏ qua thông số chipset.
@Sonic Crwdriver Chipset giống như một lễ tân vậy. Bạn đến một công ty để giao dịch tất nhiên bạn phải gặp qua lễ tân, bạn muốn gặp ông xếp ( CPU) thì cũng phải gặp cổ rồi mới được dẫn vào. Tất cả các thiết bị ngoại vi đều phải qua con chipset này rồi mới tới CPU.
PS: Vì thế dẫu mua CPU nhiều tiền thì cũng phải mua Manboard với giá bằng 1/2 CPU chứ đừng mua rẻ hơn.
@hackieuhoang Ý bạn nói chipset chính là mainboad à?
VO7T
TÍCH CỰC
4 năm
@Sonic Crwdriver Nếu thấy mông lung quá thì bạn chỉ cần biết Chipset nó quy đinh tất cả những thứ mà cái mainboard hỗ trợ, bao gồm cả con CPU nào sẽ chạy đc với cái mainboard đó. Nó ko phải là 1 công nhân như con CPU, VGA, nó giống như là một người quản lý hơn.
@Sonic Crwdriver Giời ạ. Chipset nó gắn chết trên main roài.
@Sonic Crwdriver Mua main người ta hay gọi h61,b75, z77, x99 đó là tên chip set.
h và B cho cấp thấp và trung. Z dành cho ép xung, X dành cho máy khủng long
Em hỏi ngu 1 tý là VD CPU hỗ trợ 16 Lane PCI vậy những lane đó là giao tiếp trực tiếp với CPU còn Motherboard hỗ trợ thêm 20 Lane nữa thì 20 Lane đó phải qua chipset mới đc lên CPU đúng không ạ.
đã biết
cái em muốn hỏi là
cpu và chíp sét sản xuất có giống nhau không
và tại sao nó không đưa tất cho 1 con cpu sử lý thôi việc gì phải có thêm chíp sét làm gì nhỉ
trước ram dc cầu nam hay cầu bắc quản lý ý về sau này dc cpu trực tiếp quản lý
thế sao không tích hợp nốt các thứ như usb PCIe rồi sata các kiểu đưa cho cpu trực tiếp quản lý nhỉ
Em chờ bài này từ nâu lắm rồi
Từ cái đợt tinh tế live stream hướng dẫn chọn phần cứng máy tính chơi game mod @agp8x hứa là sẽ có một bài hướng dẫn chi tiết về chipset mà đi mãi ak
biglazybear
ĐẠI BÀNG
4 năm
mình chỉ quan tâm chipset đó gánh đc CPU nào để đá cặp cho hợp lí thôi
Upsz
ĐẠI BÀNG
4 năm
bữa h mong chờ bài tìm hiểu về chipset ntn đây, lên tìm mà ko thấy ai giải thích để đi mua dòng chipset cho hợp lý.
@Ma Vương _ MT quan trọng là nâng cấp thì ít đua đòi thích đồ tốt thì nhiều
đồ điện tử đâu phải cứ nhiều tiền là mua phải đồ tốt đâu
tiền hơn đó chỉ bù đắp vào những tính năng hơn thôi chứ chất lượng không tốt hơn
@soncon_cuchuoi9x Vâng, con H110 nào cấp nguồn cpu cũng chỉ có 4 pin hết, lên b150 bắt đầu mới có 8 pin, dùng h110 cặp với i5, i7 mà ép bọn i5 i7 full load lâu thì có ngày vỡ mồm. Main dòng cao có tản nhiệt mosfet / phase, thử sờ tản nhiệt xem nó nóng thế nào, trong khi đó bọn h110 còn không có tản nhiệt.
@manhcuongc88 tất nhiên là như vậy nhưng rất nhiều bạn b150 đi với chíp G và chíp i3 nhé
@soncon_cuchuoi9x thì để người ta mong muốn nâng cấp sau này, đỡ phải bán main.
Chờ bài này đã lâu. Bác nào có thể phân loại giúp em những điểm khác nhau chính giữa các dòng chipset của intel(Z, H, B,...) không?
@lucifer01 Cả 2 bác đều sai. VD cụ thể H110<B150<H170<Z170<X
Upsz
ĐẠI BÀNG
4 năm
@manhcuongc88 Mình lướt còn thấy con h270,b250.... thế số 2 đó khác gì vs số 1 bác vừa đề cập vậy
@HiTechFarmer Khác nhau khả năng hỗ trợ các thiết bị, số lượng các thiết bị IO thôi 😃 Ở trên nói sơ sơ rồi.
https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Intel_chipsets
List of Intel chipsets - Wikipedia
en.wikipedia.org
@Upsz Like the H270, the B250 is aimed at users who prefer single GPU gaming setups without overclocking. However the B250 offers a slimmer feature set than H270, making it suitable for users who need less expansive systems. It still offers six SATA 6Gbps and plenty of USB 3.0, but there's only ~half the PCI-Express lanes available and no multi-drive PCI-Express M.2/U.2 support for RAID-0 - only one is covered by Intel RST
ntk95
ĐẠI BÀNG
4 năm
Ông intel ki bo kẹt xỉ, khóa OC cực akay, chỉ có cpu K và chipset Z đắt đỏ mới OC đc :v

Ông amd thì khác :v mọi CPU đều unlock và B350 tầm trung sắp ra OC đc :v
thanhdong22
ĐẠI BÀNG
4 năm
Một bài dịch E - V thì phải?
dung_9z
ĐẠI BÀNG
4 năm
Các b cho mình hỏi. Mình sài mani gigabyte h110m-ds2 khi mình cài win 10 có cần cài driver chipset của hãng ko. Hay win tự nhận cũng đc? Thanks!
secretboy
ĐẠI BÀNG
4 năm
@dung_9z Win 10 hỗ trợ driver hầu hết main và card nhé. Main của bạn cũng nằm trong số đó
dung_9z
ĐẠI BÀNG
4 năm
@secretboy cảm ơn bạn nha!
bài viết rất bổ ích, xin cảm ơn đã chia sẽ.
Cá nhân
Bạn
Hi bạn!
Điểm Reward Store: 
Tuổi Tinh tế: 
Cấp độ thành viên Tinh Tế


Tải app Tinh tế

Tải app Tinhte - Theo dõi thông tin mà bạn yêu thích

Tải app TinhteTải app Tinhte
Tải app Tinh tế cho Android trên Google PlayTải app Tinh tế cho iPhone, iPad trên App Store





Đang theo dõi




  • Chịu trách nhiệm nội dung: Trần Mạnh Hiệp
  • © 2021 Công ty Cổ phần MXH Tinh Tế
  • Địa chỉ: 209 Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, TP.HCM
  • Số điện thoại: 02862713156
  • MST: 0313255119
  • Giấy phép thiết lập MXH số 11/GP-BTTTT, Ký ngày: 08/01/2019