Những băng ghi âm ở văn phòng của tống thống Mỹ vào lúc đối đầu căng thẳng nhất với Khrouchtchev (thủ tướng nhà nước Liên Xô) cho thấy thế giới đã thật sự ở bên bờ vực của một cuộc chiến tranh hạt nhân. Một cuốn sách được xuất bản trong tháng 10/1997 ở Mỹ cho biết thế giới đã suýt nữa đi tới thảm họa hạt nhân cách đây 52 năm, khi người Mỹ phát hiện ra người Nga đã đặt tên lửa tầm trung bình ở Cuba. Họ đã tính đến phương án bảo vệ 40 triệu/92 triệu người trong khu vực nếu buộc phải dùng đến vũ khí hạt nhân.
Nguồn gốc của phát hiện đó: Tổng thống John F. Kennedy. Không một ai biết rằng ông đã ghi âm những cuộc họp của Hội đồng an ninh quốc gia về cuộc khủng hoảng trong những ngày tháng 10 đó. Trước khi bắt đầu những cuộc họp, tổng thống Mỹ đã bí mật bấm nút máy ghi âm.
Cuối năm 1996, những băng ghi âm đó đã được loại bỏ và 700 trang của cuốn "Kennedy Tapes" (Những băng ghi âm của Kennedy) đã được đọc như một truyện dài. Cuốn sách tiết lộ nhiều điều mới mẻ, cho thấy nguy cơ của một cuộc xung đột nghiêm trọng, phơi bày sự kém cỏi của các nhà lãnh đạo trong tình huống xung đột gay gắt.
Ngày 16/10/1962, tại phòng bầu dục, hồi 11 giờ 50. Kennedy phát hiện ra những tấm ảnh chụp tên lửa đặt ở Cuba.
Một không ảnh về khu vực triển khai tên lửa đạn đạo tại Cuba năm 1962. Ảnh nguồn News.usni.org.
Nguồn gốc của phát hiện đó: Tổng thống John F. Kennedy. Không một ai biết rằng ông đã ghi âm những cuộc họp của Hội đồng an ninh quốc gia về cuộc khủng hoảng trong những ngày tháng 10 đó. Trước khi bắt đầu những cuộc họp, tổng thống Mỹ đã bí mật bấm nút máy ghi âm.
Cuối năm 1996, những băng ghi âm đó đã được loại bỏ và 700 trang của cuốn "Kennedy Tapes" (Những băng ghi âm của Kennedy) đã được đọc như một truyện dài. Cuốn sách tiết lộ nhiều điều mới mẻ, cho thấy nguy cơ của một cuộc xung đột nghiêm trọng, phơi bày sự kém cỏi của các nhà lãnh đạo trong tình huống xung đột gay gắt.
Ngày 16/10/1962, tại phòng bầu dục, hồi 11 giờ 50. Kennedy phát hiện ra những tấm ảnh chụp tên lửa đặt ở Cuba.
- Arthur Lundall, chuyên gia không ảnh: Đây là những ảnh chụp hôm chủ nhật 14/10. Có một địa điểm phóng tên lửa tầm trung bình và hai trại lính mới ở bờ Nam Sierra del Rosario. (...)
- John F. Kennedy: Tình hình tiến triển của đề án ra sao?
- A. Lundall: Thưa ngài, chúng tôi không bao giờ thấy những thiết bị thuộc loại này trước đây.
- J.F. Kennedy: Ngay cả ở Liên Xô?
- A.Lundall: Không, thưa ngài. (...)
Một không ảnh về khu vực triển khai tên lửa đạn đạo tại Cuba năm 1962. Ảnh nguồn News.usni.org.
- J.F. Kennedy: Liệu chúng có sẵn sàng khai hỏa không?
- Sidney Graybeal, chuyên gia của CIA: Không, thưa ngài...
- J.F. Kennedy: Chúng ta còn bao nhiêu thời gian trước khi chúng khai hỏa? Không thể biết được, có phải vậy không?
- S.Graybeal: Không, thưa ngài. (...)
- Robert McNamara, Bộ trưởng quốc phòng: Có phải đó là vũ khí hạt nhân? (...)
- S. Graybeal: Thưa ngài, chúng tôi đã xem xét thấu đáo điều đó. Chúng tôi không tìm thấy một điều gì chỉ rõ sự có mặt của những đầu đạn hạt nhân trong khu vực đặc biệt đó. (...)
- Marshall Carter, giám đốc CIA: Nhưng người ta không thấy rõ nhu cầu đặt loại tên lửa đó, nếu không phải là để trang bị cho chúng những đầu đạn hạt nhân. (...)
- Dean Rusk, Bộ trưởng ngoại giao: Tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ phải đương đầu với một tình thế có thể dẫn tới một cuộc chiến tranh lan rộng. Chúng ta buộc phải làm điều cần phải làm, nhưng chúng ta phải làm theo cách mà mỗi bên có thể có một cơ may xuống thang trước khi chuyện đó trở nên quá khó khăn. (...)
- McNamara: Một hành động quân sự trực tiếp sẽ dẫn tới một đòn đánh trả của Liên Xô ở một vùng nào đó trên thế giới. (...)
Tên lửa đạn đạo tầm trung R-12 của Liên Xô ở Quảng trường Đỏ, Moscow 1962. Ảnh nguồn Wikipedia.
- McGeorge Bundy, cố vấn An ninh quốc gia: Khrouchtchev đã phát biểu rất rõ ràng với chúng ta, trong những lời tuyên bố với thông tấn xã Tass ngày 11/9 và trong những thông điệp khác về tình hình.
- J.F. Kennedy: Chính xác. Nhưng chính ông ta đã gây ra mối nguy cơ này, có phải vậy không? Chính ông ta đã đùa với Thượng đế, chứ không phải với chúng ta.
- Thứ năm 18/10, 11 giờ. Kennedy đã quyết định phong tỏa đường hàng hải để ngăn chặn vũ khí hạt nhân của Liên Xô đến Cuba. Vấn đề đặt ra: có cần phải đưa ra cho Khrouchtchev một tối hậu thư 24 giờ trước khi tấn công các địa điểm tên lửa ở Cuba?
- J.F. Kennedy: Mặc dù chúng ta công kích Cuba, một số đông người sẽ xem điều đó như một hành động điên rồ của phía Mỹ. (...)
- Alexis Johnson, thứ trưởng Bộ ngoại giao: Tôi cho rằng sẽ có ích khi báo trước rằng nếu những tên lửa đó chuẩn bị khai hỏa, chúng ta có thể sẽ làm...
- J.F. Kennedy: Chắc chắn rồi, và vào lúc đó, họ sẽ nói: "Nếu các ông làm chuyện đó,...".
- Llewellyn Thompson, chuyên gia của Bộ ngoại giao: Nếu họ sẵn sàng nói "Nếu các ông làm điều đó, trong trường hợp này, một cuộc chiến tranh hạt nhân sẽ bùng nổ", nghĩa là họ sẽ làm...
- George Ball, thứ trưởng Bộ ngoại giao: Nếu chúng ta tấn công Cuba mà không báo trước, đó sẽ là một Pearl Harbor (Trân Châu cảng) thứ hai. Đó là phản ứng mà người ta có thể chờ đợi từ phía Liên Xô, chứ không phải từ phía Mỹ. Và tôi có cảm tưởng là gởi tối hậu thư cho Khrouchtchev 24 giờ trước khi hành động là thật sự cần thiết.
- J. F. Kennedy: Và giả sử khi đó ông ta nói: "Nếu các ông làm chuyện đó, chúng tôi sẽ chiếm Berlin"? Thực tế là ông ta sẽ chiếm Berlin, dù có điều gì xảy ra đi nữa.
- Không xác định được giọng nói của ai: Đó là cái giá chúng ta phải trả. (...)
- R. McNamara: Khi chúng ta nói tới việc đánh chiếm Berlin, điều đó có nghĩa là gì? Hồng quân sẽ chiếm lấy Berlin?
- J.F. Kennedy: Đó là điều mà tôi đã nghĩ tới. (...)
- Không xác định được giọng nói của ai: Lúc đó, chúng ta sẽ làm gì?
- G. Ball: Chúng ta sẽ đi tới một cuộc chiến tranh lan rộng.
- M. Bundy. Đó chính là một cuộc chiến tranh lan rộng.
- J.F. Kennedy: Ông muốn nói đó là một cuộc trao đổi hạt nhân?
- Không xác định được giọng nói của ai: Đúng thế.
Một lúc sau.
- Robert Kennedy, Bộ trưởng tư pháp, em của J.F. Kennedy: Tôi cho rằng ông George Ball hoàn toàn có lý.
- J.F. Kennedy: Về vấn đề nào?
- R. Kennedy: Tôi cho rằng vấn đề quan trọng nhất - khi cho rằng chúng ta vẫn sống sót sau tất cả những chuyện đó - là biết rõ chúng ta thuộc về loại quốc gia nào?
- G. Ball: Hành động đó có nguy cơ để lại dấu vết trên vầng trán của Cain suốt quãng đời còn lại. (Theo kinh Cựu ước, Cain đã giết chết em trai là Abel và bị lương tâm cắn rứt suốt đời...).
- R. Kennedy: Đó là một gánh nặng đáng ghét phải mang.
Thứ sáu 19/10, 9 giờ 45.
- J.F. Kennedy: Có lẽ người Nga sẽ dùng vũ lực để chiếm Berlin. Lúc đó, tôi chỉ còn lại một phương án là sử dụng vũ khí hạt nhân (...) và đó là một phương án kinh khủng. (...)
- Maxwell Taylor, Tổng tham mưu trưởng liên quân: Thưa ngài tổng thống, chúng tôi công nhận tất cả những điều đó. Nhưng tôi nghĩ rằng chúng ta sẽ nhất trí khi nói rắng sức mạnh của chúng ta ở Berlin cũng như ở bất cứ nơi đâu trên thế giới là tính đáng tin của câu trả lời của chúng ta trong những điều kiện nhất định. Và ở Cuba, nếu chúng ta không trả lời, chúng ta cho rằng tính đáng tin đó đã bị hy sinh. (...)
- Curtis LeMay, tư lệnh không quân: Chúng ta không có sự lựa chọn nào khác ngoài một hành động quân sự trực tiếp (...). Nếu chúng ta không làm một cái gì đó chống lại Cuba, họ sẽ tiến chiếm Berlin. Điều đó cũng tai hại như hiệp ước Munich (hiệp ước ký vào tháng 9 năm 1938, qua đó các nước Pháp, Anh đáp ứng những yêu sách của Hitler, tạo điều kiện cho phát xít Đức thực thi chính sách bành trướng ở châu Âu). Một cuộc phong tỏa và những tranh luận "logic" sẽ được nhiều bạn bè và những nước trung lập coi như câu trả lời yếu đuối và tôi tin rằng nhiều đồng bào của chúng ta cũng có cảm nghĩ giống như vậy. Thưa ngài tổng thống, ông sẽ gặp rắc rối.
Quảng cáo
- J.F. Kennedy: Ông nói gì?
- C. LeMay: Ông sẽ gặp rắc rối...
- J.F. Kennedy:... (đoạn này bị nhiễu không nghe rõ) các vũ khí hạt nhân ở đấy, nếu nó bị tấn công. Họ (các nhà quân sự) không được tung vũ khí của họ ra để đáp trả. (...)
- Roswell Gilpatric, thứ trưởng Bộ quốc phòng: Ông McNamara và tôi đã soạn thảo một chỉ thị cho các tướng lĩnh và đã tiếp xúc với họ. Những chỉ thị đó đã được gửi đi.
- J.F. Kennedy: Tại sao không thực hiện những chỉ thị đó. Bởi vì, như tôi đã nói, chúng ta có thể tấn công Cuba, và họ có thể đánh trả; chúng ta cũng không muốn các vũ khí hạt nhân được tung ra mà chúng ta không hay biết.
Jupiter tên lửa đạn đạo tầm trung của Mỹ đang trên bệ phóng năm 1962. Ảnh nguồn Wikipedia.
- Không xác định được giọng nói của ai: Những tên lửa ở Thổ Nhĩ Kỳ hiện nay có hoạt động không?
- Paul Nitze, thứ trưởng Bộ quốc phòng: Có, những tên lửa đó vẫn hoạt động.
- J.F. Kennedy: Liệu người ta có thể giải quyết vấn đề này không, Paul? Những chỉ thị mới cần phải được gửi đi.
- P. Nitze: Tôi sẽ nói với họ. (...)
Thứ ba 23/10, 18 giờ. J.F. Kennedy dò hỏi về khả năng tổn thất của dân chúng trước một cuộc tấn công bằng vũ khí hạt nhân từ Cuba.
- Srewart Pittman, thứ trưởng Bộ quốc phòng: Nếu vũ khí hạt nhân được sử dụng, chúng ta có thể vạch một vòng cung 1.100 hải lý quanh Cuba, và tìm cách ước lượng khả năng phòng thủ dân sự ở vùng này (...). Chúng ta đã bố trí (...) những kiến trúc sẽ bảo vệ 40 triệu người trong số 92 triệu người trong khu vực. (...)
- J.F. Kennedy: Chúng ta có thể làm gì trong vòng cung đó để di tản dân chúng bằng cách (...) chúng ta có thể giúp họ chống lại các tia phóng xạ? (...) Liệu chúng ta có thể, trước khi xâm chiếm Cuba, cho di tản cư dân của những thành phố đó?
- S. Pittman: Những rào chắn duy nhất chống lại những trận mưa phóng xạ ngày nay chỉ có ở các thành phố.
Cuộc khủng hoảng đột nhiên lắng dịu vào ngày 28/10, khi Khrouchtchev cho rút tên lửa ra khỏi Cuba và J.F. Kennedy cam kết không xâm chiếm hòn đảo này cũng như chính thức rút tên lửa của Mỹ ra khỏi Thổ Nhĩ Kỳ.
Cảm ơn các bạn đã xem bài viết!
Quảng cáo
Theo: Ernest May và Philip Zelikow
Hoàng Hưng: lược dịch (Từ Nouvel Observateur)
Ảnh cover: Tổng thống Kennedy và các thành viên hội đồng an ninh quốc gia, tháng 10/1962. Nguồn ảnh Politico.com
