Dell thừa nhận 3 năm làm laptop sai, còn Apple thì... vẫn đang giữ cái notch đó

Touch Bar trên MacBook Pro bị khai tử hoàn toàn năm 2021 sau 5 năm người dùng chuyên nghiệp phàn nàn thiếu phản hồi xúc giác. Dell làm điều tương tự năm 2022 với XPS 13 Plus — và còn đẩy xa hơn: không giữ lại phím Escape vật lý cho đến vài thế hệ sau. Kết quả là lập trình viên phải nhìn xuống bàn phím mỗi khi cần F2 đổi tên biến, F9 đặt breakpoint, F10 step-over — những thao tác thực hiện hàng trăm lần một ngày trong các IDE như Visual Studio hay JetBrains (theo Reddit/DellXPS). Khi ngón tay vô tình lướt qua dải điện dung lúc không chú ý: Escape kích hoạt, terminal đóng, dữ liệu chưa lưu biến mất.

Phần khó hiểu nhất là Dell vẫn mở rộng ngôn ngữ thiết kế này sang XPS 14, XPS 16, rồi cả dòng "Dell Premium" 2024-2025 — dù phàn nàn từ cộng đồng đã rõ từ rất sớm. BIOS phiên bản 1.10.0 cho XPS 13 9340, 1.8.0 cho XPS 14 9440 và 1.8.0 cho XPS 16 9640 đều phát hành khẩn để giảm độ nhạy cảm ứng và vá lỗi sleep-wake failures — máy tắt ngủ rồi không chịu bật lại dải phím (theo Dell Support). Ba bản vá trong vòng hai năm cho cùng một vấn đề nền tảng: không phải tối ưu hóa, đó là chữa triệu chứng cho một quyết định thiết kế sai từ gốc.

CES 2026 — lúc Jeff Clarke làm điều CEO công nghệ thường không làm

Thừa nhận sai công khai không phải chuyện tập đoàn lớn hay làm. Thông thường, tính năng thất bại được âm thầm loại bỏ qua một chu kỳ sản phẩm, không ai nhắc đến, không có thông cáo nào.

Dell chọn cách khác. "Tôi ở đây để nói với các bạn rằng nó đã trở lại... Chúng tôi đã đi chệch hướng một chút, và hậu quả tích lũy là chúng tôi đã hoạt động kém hiệu quả" — Jeff Clarke phát biểu trực tiếp tại CES (theo TechFinitive). Không vòng vo, không frame lại bằng "chúng tôi đang tiến hóa" hay "thị trường đang thay đổi". Thẳng thắn hơn mức mình kỳ vọng từ một thông cáo của tập đoàn.

Kèm theo tuyên bố đó là một chi tiết thiết kế nhỏ mang nặng hơn vẻ ngoài: lần đầu trong lịch sử Dell, logo hình tròn chữ "Dell" trên nắp máy bị thay bằng logo chữ "XPS" khắc CNC (theo Dell). Hành động này tách XPS ra thành sub-brand riêng — không còn bị đồng nhất với toàn bộ catalog laptop đại trà của hãng. Tương tự cách "MacBook Pro" không phải là "Apple Laptop Pro": khi nhìn thấy cái tên đó, người ta biết ngay đây là tier nào. Dell đang cố xây dựng cùng kiểu nhận diện đó — và việc dám thừa nhận sai lầm thay vì che giấu thực ra là một nước đi thương hiệu khá tính toán.

XPS 14 2026 nhỏ hơn MacBook Air 13" — mà màn hình to hơn

Cái tuyên bố này nghe như marketing, nhưng số liệu thực tế một phần xác nhận nó.

XPS 14 2026 bản OLED dày 14.6mm và nặng 1.36kg — so với Dell 14 Premium 2025 dày 18.0mm và 1.66kg (theo Dell). Giảm 3.4mm độ dày và 300 gram trong một chu kỳ là con số đáng kể. Dell đạt được điều này chủ yếu bằng cách thiết kế lại hệ thống tản nhiệt dùng quạt mỏng hơn — và bỏ card đồ họa rời, điểm này sẽ cần nói riêng ở phần dưới.

Dell 14 Premium 2025XPS 14 2026 OLEDXPS 14 2026 LCD
Độ dày18.0mm14.6mm15.2mm
Trọng lượng1.66kg1.36kg1.38kg
Chiều rộng320.0mm309.5mm309.5mm
Chiều sâu215.97mm209.7mm209.7mm
Nguồn: Dell Technologies

Bàn phím vẫn giữ kiểu "Zero-Lattice" — phím sát nhau không khoảng trống — nhưng hành trình phím giờ là 0.8mm với vòm cao su thực sự, và cấu trúc module có thể tháo lắp để sửa chữa (theo Dell). Khác hoàn toàn với thiết kế dán keo nguyên khối của XPS 13 Plus. Trackpad thì Dell giải quyết bài toán "nhìn đẹp nhưng dùng lạc" bằng cách khắc viền vi mạch cực mỏng — mắt vẫn thấy mặt kính Gorilla Glass 3 liền phẳng, nhưng ngón tay chạm vào là cảm được ranh giới của touchpad ngay, không cần nhìn xuống (theo Dell).

Tom's Guide đánh giá 4.5/5 sao với verdict: "Improved in every way, with bonkers battery life". Hai điểm họ trừ: không có khe microSD và màn hình nhỏ hơn một số đối thủ cùng phân khúc (theo Tom's Guide). Không phải máy hoàn hảo — nhưng là máy sửa đúng thứ cần sửa.

Notch MacBook Pro năm thứ 5 — chứa webcam và cái đèn LED, không có Face ID

MacBook Pro 2021 là lần cuối Apple thay đổi cấu trúc khung máy — và từ đó qua M2, M3, M4, M5, thiết kế ngoại hình gần như đứng nguyên.

Cái rãnh khuyết màu đen khoét vào giữa màn hình đó chứa: webcam 1080p và đèn LED báo trạng thái. Chỉ vậy thôi. Không có Face ID — hệ thống nhận diện khuôn mặt mà Apple đang dùng trên mọi iPhone. Mọi thao tác xác thực trên MacBook Pro hàng ngàn đô vẫn phải dùng Touch ID trên phím nguồn (theo MacRumors). Rãnh khuyết đủ lớn để icon trên menu bar bị ẩn phía sau nó khi người dùng có nhiều app chạy nền — macOS không có giới hạn số icon tự động, nên người dùng phải tìm đến app bên thứ ba như Bartender để quản lý (theo Reddit/macbookpro). Con trỏ chuột có thể biến mất vào vùng đen đó nếu di chuyển đúng góc.

Tại sao Apple vẫn giữ nó? Có hai lý giải hợp lý. Một là công nghệ tấm nền Mini-LED hiện tại khiến việc tạo viền bezel thật mỏng ở cả bốn cạnh — trong khi vẫn đặt camera ở trung tâm trên cùng — là bài toán kỹ thuật khó hơn nhiều so với đục một lỗ. Hai là — và đây mới là lý do chính — notch đã trở thành chữ ký nhận diện. Khi laptop xuất hiện trong phim, trên bàn họp, ở quán cà phê, cái rãnh đó nói ngay "đây là Mac" mà không cần logo. Apple giữ lại phần "cằm" dày trên iMac dù công nghệ cho phép bỏ nó cũng vì cùng logic này (theo The Verge). Đó là hy sinh UX để đổi lấy marketing — và Apple đã làm vậy trong 5 năm.

Dù vậy, theo MacRumors, lộ trình đang thay đổi: MacBook Pro OLED dự kiến trong chu kỳ 2026 sẽ thay notch bằng thiết kế đục lỗ (hole-punch) hoặc viên thuốc (pill-shaped cutout), kèm công nghệ Tandem OLED từ dây chuyền Samsung Display 8.6G — loại tấm nền đã xuất hiện trên iPad Pro M4. Dynamic Island cũng đang được phát triển cho macOS (theo Tom's Guide). Đây sẽ là lần đầu Apple thiết kế lại cấu trúc MacBook Pro kể từ 2021.

Benchmark GPU — đọc số này phải biết bối cảnh trước

XPS 14 2026 không còn card đồ họa rời. Đây là điểm quan trọng nhất cần nắm trước khi xem bất kỳ con số nào.

Các thế hệ XPS 14 trước từng có tùy chọn NVIDIA GeForce RTX. Phiên bản 2026 bỏ hoàn toàn dGPU — chỉ còn GPU tích hợp (iGPU) Intel Arc với 12 Xe cores trên chip Panther Lake (theo Dell). Dell tuyên bố đây là iGPU mạnh nhất Intel từng sản xuất, nhanh hơn 50% so với thế hệ integrated graphics trước (theo Dell). Lý do bỏ dGPU: dành không gian cho pin lớn hơn, khung máy mỏng hơn, nhiệt độ thấp hơn.

Trong bối cảnh đó, so sánh với MacBook Pro M5 — cũng dùng GPU tích hợp, không có card rời — thì các con số mới có ý nghĩa đúng. Panther Lake (Core Ultra X7 358H) đạt 30,604 điểm trong 3DMark Solar Bay (benchmark đo khả năng dò tia sáng thời gian thực — ray tracing) so với Apple M5 ở mức 23,950. Điểm 3DMark Steel Nomad: 1,542 so với 1,122 của M5 (theo các phòng thí nghiệm kiểm tra phần cứng độc lập). Đây là lần đầu tiên iGPU trên laptop Windows vượt Apple trong benchmark GPU — một sự thay đổi đáng chú ý sau nhiều năm Apple giữ ưu thế tuyệt đối ở mảng này.

Nền tảng3DMark Steel Nomad3DMark Solar BayPin thực tế (hỗn hợp)
Intel Core Ultra X7 358H (Panther Lake — XPS)1,54230,604 (116fps)~14:50
Intel Core Ultra X9 388H (tham chiếu)1,48326,589 (101fps)14:23
Apple M5 (MacBook Pro 2026)1,12223,950 (90fps)18:00

Nguồn: phòng thí nghiệm kiểm tra phần cứng độc lập; PCMag (pin M5 Max 16" đạt 27:18 trong bài test tĩnh)

Nhưng ai cần render 3D chuyên nghiệp hay chạy tác vụ đồ họa nặng thì cần nhìn thẳng: dù iGPU Arc cải thiện mạnh, nó vẫn không thay thế được RTX 4050 hay 4060 ở các workflow đó. Nếu workflow cũ của bạn phụ thuộc card rời, XPS 16 2026 — có tùy chọn dGPU — mới là cái cần xem, không phải XPS 14. Đây là trade-off Dell đã chọn có chủ đích để đổi lấy khung máy mỏng và pin tốt hơn.

Pin thì Apple vẫn dẫn đầu rõ ràng. MacBook Pro M5 đạt 18 tiếng sử dụng hỗn hợp; bản M5 Max 16-inch có test tĩnh lên đến 27 giờ 18 phút (theo PCMag). XPS 14 2026 đạt ~14 giờ 50 phút — khoảng cách khoảng 3 tiếng so với MacBook Pro. Dù vậy, gần 15 tiếng cho laptop Windows OLED hiệu năng cao là con số chưa thấy ở các thế hệ trước, một phần nhờ mức tiêu thụ điện idle của Panther Lake chỉ khoảng 1.5W (theo phòng thí nghiệm độc lập).

MacBook Pro OLED đang đến — và mình tự hỏi Apple sẽ "kể câu chuyện đó" kiểu gì

Theo MacRumors, MacBook Pro với màn hình Tandem OLED và chip M6 đang trong lộ trình 2026-2027. Notch biến mất, hole-punch thay thế, Dynamic Island có thể lên macOS. Thậm chí theo Bloomberg, Apple đang phát triển phiên bản macOS hỗ trợ màn hình cảm ứng — thứ mà Steve Jobs từng phản đối mạnh mẽ với lý do "Gorilla Arm", tức là mỏi tay khi giơ lên màn hình thẳng đứng quá lâu.

Khả năng cao Apple sẽ không đứng lên và nói "chúng tôi đã giữ notch quá lâu, đó là sai lầm". Họ sẽ gọi nó là "thiết kế lại táo bạo nhất trong lịch sử Mac" và cái hole-punch sẽ được giới thiệu như sự tiến hóa tự nhiên. Dell chọn thừa nhận thẳng; Apple sẽ chọn re-framing. Cả hai đều đi đến kết quả tương tự cho người dùng — nhưng cách tiếp cận phản ánh văn hóa rất khác nhau của hai hãng. MacBook Air thì theo MacRumors sẽ tiếp tục giữ notch đến 2028, phân cấp công nghệ theo tier sản phẩm như Apple vẫn thường làm.

Mình đang phân vân xem khi MacBook Pro OLED ra — không notch, Dynamic Island, mỏng hơn — thì những người đang giữ M4 hay M5 sẽ cảm thấy thế nào. Upgrade ngay hay tiếc vì mua sớm? Và với anh em đang dùng XPS dòng cũ có card rời: việc Dell bỏ dGPU trên XPS 14 mới có ảnh hưởng đến quyết định của bạn không — hay bạn đang nhắm vào XPS 16? Nếu đang cần tư vấn cụ thể về cấu hình phù hợp workflow, mình thấy hỏi thẳng đội tư vấn macone.vn thường ra kết quả nhanh hơn đọc spec sheet một mình.



#macone #laptop #dellxps #macbookpro #thietkelaptop #intel #applem5 #laptopviet