Đó chính là khoản 230 thuộc Đạo luật Chuẩn mực Truyền thông Mỹ, điều luật liên quan tới trách nhiệm của các công ty về nội dung của người dùng đăng tải lên những dịch vụ đó. Trước khi nói đến nội dung bài viết như đã đề cập trong tiêu đề, cần phải nhắc lại khoản 230 là gì để anh em dễ hiểu.
Khoản 230 có nội dung như sau: “Không nhà cung cấp nội dung hay người dùng của một dịch vụ máy tính tương tác bị coi là tác giả hoặc phát ngôn viên cho bất kỳ thông tin nào được cung cấp bởi một đơn vị nội dung khác.”
Nó cho phép các nền tảng dịch vụ trực tuyến có quyền quản lý những nội dung mà người dùng đăng tải, cũng như bảo vệ chính các công ty lẫn người dùng ấy khỏi hậu quả của những từ ngữ sai trái, kích động mà người dùng các dịch vụ đăng lên mạng internet. Nói ví von, Khoản 230 ấy chính là “26 từ tiếng Anh tạo ra mạng internet” như ngày hôm nay.
Nói dễ hiểu, Khoản 230 này bảo vệ mọi trang web và dịch vụ đăng tải và lưu trữ nội dung trực tuyến khỏi những vụ kiện liên quan đến những nội dung mà người dùng đăng tải. Lấy ví dụ có người mắng chửi, phỉ báng anh em trên Facebook, thì trên lý thuyết,nhờ Khoản 230 này, anh em không thể kiện Facebook vì dịch vụ đó giúp những từ ngữ tấn công anh em tồn tại được.
Khoản 230 có nội dung như sau: “Không nhà cung cấp nội dung hay người dùng của một dịch vụ máy tính tương tác bị coi là tác giả hoặc phát ngôn viên cho bất kỳ thông tin nào được cung cấp bởi một đơn vị nội dung khác.”
Nó cho phép các nền tảng dịch vụ trực tuyến có quyền quản lý những nội dung mà người dùng đăng tải, cũng như bảo vệ chính các công ty lẫn người dùng ấy khỏi hậu quả của những từ ngữ sai trái, kích động mà người dùng các dịch vụ đăng lên mạng internet. Nói ví von, Khoản 230 ấy chính là “26 từ tiếng Anh tạo ra mạng internet” như ngày hôm nay.
Nói dễ hiểu, Khoản 230 này bảo vệ mọi trang web và dịch vụ đăng tải và lưu trữ nội dung trực tuyến khỏi những vụ kiện liên quan đến những nội dung mà người dùng đăng tải. Lấy ví dụ có người mắng chửi, phỉ báng anh em trên Facebook, thì trên lý thuyết,nhờ Khoản 230 này, anh em không thể kiện Facebook vì dịch vụ đó giúp những từ ngữ tấn công anh em tồn tại được.
Vì sao lại muốn kiện cả nền tảng, bắt họ chịu trách nhiệm thay vì chỉ kiện cá nhân đăng nội dung ảnh hưởng tới anh em? Quan điểm chung được đưa ra là, nếu không có độ phủ của những MXH, không bao giờ những thông tin tiêu cực có thể ảnh hưởng tới anh em được lan truyền ở tốc độ chóng mặt.
Trong bao nhiêu năm qua, từ Facebook đến X, từ Instagram đến YouTube đều nương nhờ vào điều khoản trong bộ luật năm 1996 này để bảo vệ họ tránh khỏi trách nhiệm pháp lý từ những nội dung được người dùng đăng tải trên các nền tảng. Câu hỏi là, sẽ như thế nào khi có một cách viện dẫn luật khác, để biến đúng thứ lá chắn bảo vệ các tập đoàn công nghệ bao nhiêu năm qua trở thành thứ vũ khí ép họ phải chịu trách nhiệm về nội dung đăng tải trên các nền tảng?
Đó là thứ cần bàn đến khi nhắc đến đơn kiện tập đoàn Meta, được Ethan Zuckerman, giáo sư chuyên ngành chính sách công đại học Amherst, Massachusetts, Mỹ, đệ lên tòa án hồi tháng 5 vừa rồi. Các luật sư của giáo sư Zuckerman nói đây là lần đầu tiên có nguyên đơn viện dẫn điều khoản 230 đạo luật chuẩn mực truyền thông để chống lại một tập đoàn công nghệ lớn.
Đoạn luật mà giáo sư Zuckerman tập trung trong khoản 230 là phần nói về việc bảo vệ quyền chặn những nội dung gây bất đồng trên mạng internet.
Năm 2021, sau khi một nhà phát triển ứng dụng ra mắt một phần mềm cho phép xóa mọi nội dung từ những tài khoản mà một người theo dõi, Facebook đã dọa kiện để xóa sổ phần mềm này. Tuy nhiên, khoản 230 cũng chỉ rõ rằng, được phép chặn tiếp cận những nội dung bạo lực hoặc có vấn đề.
Thường thì trước tòa án, các luật sư sẽ viện dẫn luật để khoản 230 bảo vệ các tập đoàn công nghệ và chủ sở hữu nền tảng trực tuyến, lấy điều kiện các nền tảng trực tuyến chủ động kiểm duyệt những nội dung gây khó chịu. Nhưng các luật sư giờ cho rằng khoản 230 hoàn toàn có thể được lấy làm điều kiện để xóa mọi thứ nội dung bất kỳ ai không muốn xem trên MXH.
Meta thì đang đề nghị tòa án phía bắc bang California hủy bỏ vụ kiện này. Theo họ, giáo sư Zuckerman chưa tạo ra công cụ dọn dẹp feed Facebook của mỗi người, và cũng chưa chứng minh được khoản 230 có liên quan gì tới vụ kiện của ông: “Vụ kiện này vô căn cứ, được bên nguyên đâm đơn dựa trên một plug in trình duyệt thậm chí ông ta còn chưa tạo ra.”
Quảng cáo
Ý tưởng dọn dẹp trang Facebook anh em xem hàng ngày được hình thành năm 2020 bởi một lập trình viên Anh Quốc, Louis Barclay. Khi ấy anh là một nhà phân tích dữ liệu của ngân hàng đầu tư Golđman Sachs. Vì muốn giảm thời gian lướt Facebook, anh đã phải vào từng trang cá nhân và từng page công khai để ấn nút Unfollow một cách thủ công, để không có bất kỳ bài viết nào hiện ra trên News Feed: “Tôi bất ngờ phát hiện ra rằng, gần như chỉ qua một đêm, thời gian xem Facebook của tôi đã giảm rất nhiều.”
Vậy là Barclay viết một plug in cho trình duyệt, tự động hủy theo dõi mọi kênh và mọi tài khoản, đặt tên là Unfollow Everything. Khoảng 12 nghìn người đã dùng thử plugin này, theo Barclay.
Đến ngày 1/7/2021, một hãng luật đại diện cho Facebook đã gửi thư yêu cầu dừng phát triển và xóa plugin này. Theo họ, plugin mà lập trình viên Anh Quốc viết ra đã vi phạm thỏa thuận sử dụng MXH Facebook, bao gồm việc “cản trở cách vận hành ban đầu của Facebook.” Lá thư này yêu cầu Barclay từ bỏ ý tưởng viết plugin cho mọi người dọn sạch sẽ news feed của họ, và dọa nếu không làm theo, anh sẽ bị kiện.
Đương nhiên Barclay chấp nhận làm theo vì không có tiền theo hầu kiện. Nhưng cùng lúc, vào tháng 10/2021, anh cũng có một bài viết trên tờ Slate, trong đó có đoạn: “Không một nền tảng nào được phép có quyền đe dọa kiện tụng và khóa tài khoản để chống lại những nhà nghiên cứu và lập trình viên tạo ra những công cụ với mục tiêu đơn giản là cung cấp thêm quyền kiểm soát cho người dùng.”
Đó là lúc giáo sư Zuckerman quyết định tham gia. Bản thân giáo sư cũng là một cái tên lừng lẫy trong ngành công nghệ, là người được coi là cha đẻ của quảng cáo pop up trực tuyến, khi chính ông là người viết code để triển khai dạng quảng cáo đó. Sau này vì bất mãn với công nghệ quảng cáo trực tuyến, ông trở về mảng học thuật, đi dạy ở trường đại học.
Quảng cáo
Thời điểm các luật sư ở viện về quyền tự do ngôn luận Knight ở đại học Columbia cân nhắc việc có nên kiện Meta vì vụ việc của Louis Barclay hay không, giáo sư Zuckerman quyết định trở thành đại diện đứng ra khởi kiện tập đoàn này. Trong năm 2022, giáo sư Zuckerman đọc lại khoản 230 và nhận ra có một đoạn bảo vệ quyền ứng dụng những kỹ thuật để chặn những nội dung không mong muốn.
Nâm 2007, Kaspersky Labs của Nga cũng đã viện dẫn khoản 230 thành công để thắng kiện một công ty phát triển phần mềm, với những sản phẩm mà Kaspersky xác định là phần mềm độc hại. Đơn vị nghiên cứu bảo mật này cho rằng họ bảo vệ mọi người bằng cách chặn đứng những nội dung độc hại.
Còn vụ kiện của Zuckerman giống một nước đi “tiền trảm hậu tấu”, lấy lợi thế về mặt pháp lý để tạo tiền đề cho những giải pháp phát triển phần mềm lọc bất kỳ nội dung nào mà người dùng muốn. Luật sư của ông Zuckerman cho biết: “Mục đích của công cụ là cho phép người dùng bất đồng với những bài đăng hiện trên newsfeed của họ, hay những chuỗi bài đăng có nội dung gây khó chịu, họ có thể tắt luôn newsfeed đi.”
Cô Ramya Krishnan, một trong những luật sư của viện Knight cho rằng, các luật sư của viện theo đuổi vụ kiện này một phần vì họ tin rằng nó có thể tạo ra một nền tảng mới cho tranh luận trực tuyến: “Nó là một trong những giải pháp khả thi để xã hội tránh hai tình trạng không mong muốn. Một, là nhóm rất nhỏ những tập đoàn khổng lồ có quyền kiểm soát quá mức đối với phạm vi nền tảng số. Hai, chính phủ có toàn quyền đặt ra các điều khoản và quy tắt cho môi trường nền tảng số.”
Theo NYT
