Đâu mới là nơi tốt nhất để xây dựng trung tâm dữ liệu? Theo Philip Johnston, CEO của Starcloud (anh em cứ đọc tiếp để biết Starcloud là gì), câu trả lời là: không phải trên Trái đất, mà là… trên quỹ đạo. Vị CEO này cho rằng chi phí phóng thiết bị vào không gian đang giảm rất nhanh, và khi giá thành đủ thấp, “việc tất cả trung tâm dữ liệu được đặt ngoài không gian là điều hoàn toàn tất yếu”.
Ý tưởng là: một trung tâm dữ liệu quay quanh Trái đất ở quỹ đạo cực đồng bộ với Mặt trời có thể tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào. Do không có khí quyển hay mây che phủ, các tấm pin mặt trời trong không gian có thể tạo ra lượng điện gấp 5 lần so với trên mặt đất. Môi trường chân không lạnh giá cũng giúp việc làm mát dễ dàng hơn, vì hệ thống tản nhiệt hoạt động hiệu quả hơn khi nhiệt độ xung quanh thấp. Bên cạnh đó, các mạng vệ tinh internet như Starlink của SpaceX có thể cung cấp đường truyền tốc độ cao với mặt đất. Các cụm máy tính trong không gian còn có thể được bố trí theo dạng ba chiều thay vì hai chiều như hiện nay, giúp tăng tốc độ truyền dữ liệu.
Starcloud (được thành lập vào tháng 1/2024) muốn biến ý tưởng này thành hiện thực. Tháng 11 này, công ty dự kiến phóng Starcloud 1, một vệ tinh kích thước cỡ tủ lạnh, mang theo các chip AI của Nvidia và được cấp điện bởi hệ thống pin mặt trời có công suất khoảng 1 kW. Những con chip này có sức mạnh xử lý cao gấp 100 lần bất kỳ loại chip nào từng được đưa vào không gian trước đây.
Mục tiêu chính của Starcloud 1 là thử nghiệm khả năng chống bức xạ và hệ thống chẩn đoán lỗi của phần cứng máy tính, đồng thời đánh giá các phương pháp làm mát. Tiếp theo, vệ tinh Starcloud 2 dự kiến được phóng vào cuối năm 2026, với công suất điện mặt trời và hiệu năng tính toán đều tăng gấp 100 lần. Sau đó, vệ tinh thương mại đầu tiên của Starcloud với mảng pin mặt trời công suất 1 MW sẽ ra mắt, hướng tới việc triển khai các trung tâm dữ liệu trong không gian có quy mô 40 MW, kích thước tương đương một container, vào đầu thập niên 2030. Nhiều trung tâm như vậy có thể được ghép lại và cấp điện từ một mảng pin khổng lồ rộng 4x4 km, tạo ra công suất lên tới 5 GW.
Tham vọng của Starcloud là rất lớn, nhưng nhiều người hoài nghi cho rằng các con số này thiếu thực tế. Có ý kiến cho rằng công ty đã bỏ qua nhu cầu che chắn bức xạ cho các tấm pin mặt trời, đánh giá quá cao sản lượng điện mặt trời và chưa tính đến rủi ro va chạm trong quỹ đạo.
Tuy nhiên, Starcloud chỉ ra rằng các vệ tinh trong mạng internet hiện nay vẫn dùng tấm pin mặt trời thông thường trên Trái đất, chỉ cần một lớp kính mỏng để bảo vệ ở độ cao tương tự (Starcloud sẽ hoạt động ở quỹ đạo thấp hơn một chút). Một báo cáo độc lập được tập đoàn hàng không vũ trụ Pháp Thales công bố vào tháng 10, đánh giá tiềm năng của trung tâm dữ liệu ngoài quỹ đạo và đưa ra kết luận tương tự Starcloud về sản xuất năng lượng, điều hòa nhiệt và kiểm soát quỹ đạo. Một số tập đoàn công nghệ lớn như Google cũng được cho là đang nghiên cứu ý tưởng này.
Tất cả phụ thuộc vào chi phí phóng. Nếu chi phí đủ thấp, lợi ích từ nguồn năng lượng mặt trời dồi dào và rẻ có thể bù đắp toàn bộ chi phí đưa trung tâm dữ liệu lên không gian. Starcloud tin rằng các tên lửa tái sử dụng hạng nặng như Starship của SpaceX sẽ giúp giảm chi phí phóng hơn 99% trong vài năm tới.
Theo Starcloud, Nvidia,
Ý tưởng là: một trung tâm dữ liệu quay quanh Trái đất ở quỹ đạo cực đồng bộ với Mặt trời có thể tận dụng nguồn năng lượng mặt trời dồi dào. Do không có khí quyển hay mây che phủ, các tấm pin mặt trời trong không gian có thể tạo ra lượng điện gấp 5 lần so với trên mặt đất. Môi trường chân không lạnh giá cũng giúp việc làm mát dễ dàng hơn, vì hệ thống tản nhiệt hoạt động hiệu quả hơn khi nhiệt độ xung quanh thấp. Bên cạnh đó, các mạng vệ tinh internet như Starlink của SpaceX có thể cung cấp đường truyền tốc độ cao với mặt đất. Các cụm máy tính trong không gian còn có thể được bố trí theo dạng ba chiều thay vì hai chiều như hiện nay, giúp tăng tốc độ truyền dữ liệu.
Starcloud (được thành lập vào tháng 1/2024) muốn biến ý tưởng này thành hiện thực. Tháng 11 này, công ty dự kiến phóng Starcloud 1, một vệ tinh kích thước cỡ tủ lạnh, mang theo các chip AI của Nvidia và được cấp điện bởi hệ thống pin mặt trời có công suất khoảng 1 kW. Những con chip này có sức mạnh xử lý cao gấp 100 lần bất kỳ loại chip nào từng được đưa vào không gian trước đây.
Mục tiêu chính của Starcloud 1 là thử nghiệm khả năng chống bức xạ và hệ thống chẩn đoán lỗi của phần cứng máy tính, đồng thời đánh giá các phương pháp làm mát. Tiếp theo, vệ tinh Starcloud 2 dự kiến được phóng vào cuối năm 2026, với công suất điện mặt trời và hiệu năng tính toán đều tăng gấp 100 lần. Sau đó, vệ tinh thương mại đầu tiên của Starcloud với mảng pin mặt trời công suất 1 MW sẽ ra mắt, hướng tới việc triển khai các trung tâm dữ liệu trong không gian có quy mô 40 MW, kích thước tương đương một container, vào đầu thập niên 2030. Nhiều trung tâm như vậy có thể được ghép lại và cấp điện từ một mảng pin khổng lồ rộng 4x4 km, tạo ra công suất lên tới 5 GW.
Tham vọng của Starcloud là rất lớn, nhưng nhiều người hoài nghi cho rằng các con số này thiếu thực tế. Có ý kiến cho rằng công ty đã bỏ qua nhu cầu che chắn bức xạ cho các tấm pin mặt trời, đánh giá quá cao sản lượng điện mặt trời và chưa tính đến rủi ro va chạm trong quỹ đạo.
Tuy nhiên, Starcloud chỉ ra rằng các vệ tinh trong mạng internet hiện nay vẫn dùng tấm pin mặt trời thông thường trên Trái đất, chỉ cần một lớp kính mỏng để bảo vệ ở độ cao tương tự (Starcloud sẽ hoạt động ở quỹ đạo thấp hơn một chút). Một báo cáo độc lập được tập đoàn hàng không vũ trụ Pháp Thales công bố vào tháng 10, đánh giá tiềm năng của trung tâm dữ liệu ngoài quỹ đạo và đưa ra kết luận tương tự Starcloud về sản xuất năng lượng, điều hòa nhiệt và kiểm soát quỹ đạo. Một số tập đoàn công nghệ lớn như Google cũng được cho là đang nghiên cứu ý tưởng này.
Tất cả phụ thuộc vào chi phí phóng. Nếu chi phí đủ thấp, lợi ích từ nguồn năng lượng mặt trời dồi dào và rẻ có thể bù đắp toàn bộ chi phí đưa trung tâm dữ liệu lên không gian. Starcloud tin rằng các tên lửa tái sử dụng hạng nặng như Starship của SpaceX sẽ giúp giảm chi phí phóng hơn 99% trong vài năm tới.
Theo Starcloud, Nvidia,
