Máy bay Beluga A300-600ST (BelugaST) của Airbus là một mẫu vận tải cơ khá độc đáo trên thế giới. Với không gian bên trong rộng lớn và động cơ mạnh mẽ, nó có thể chở tới 47 tấn hàng hóa quá khổ. Chiếc Beluga đầu tiên đã cất cánh từ năm 1994 và cho đến nay vẫn được Airbus sử dụng để chở linh kiện máy bay đến các nhà máy của Airbus ở Châu Âu. Nhưng vào tháng 11/2023 vì thấy tiềm năng của Beluga chưa được sử dụng hết, Airbus đã thành lập hãng hàng không Airbus Beluga Transport (gọi tắt là AiBT) để dùng 5 chiếc BelugaST mà họ có cho mục đích thương mại. Nghĩa là giờ đây chúng không chỉ dùng để chở linh kiện máy bay nữa mà còn chở cả các hàng hoá quá khổ khác tùy theo hợp đồng thương mại.
Hãng hàng không non trẻ này không xài những chiếc BelugaXL thế hệ mới có kích thước lớn hơn, mà chỉ dùng 5 chiếc BelugaST đời cũ. Việc tận dụng này nhìn qua có vẻ rất sáng tạo và hợp lý, bởi BelugaST là chiến binh cự phách trong vận tải hàng hóa và việc chỉ dùng chúng để chở linh kiện máy bay là hơi phí. Mỗi chiếc có chiều dài 56,15 mét, sải cánh rộng 44,8 mét và cao tới 17,2 mét - ngang một tòa nhà 6 tầng. Khoang hàng hóa của nó có dung tích 1500 m³ với kích thước 37,7 × 7,04 × 7,08 mét, hàng hóa sẽ được chuyển vào bằng một cái nắp lớn nằm phía trên buồng lái. Khi đóng lại, toàn bộ chiếc máy bay sẽ nhìn như một con cá voi.
Hai động cơ General Electric CF6-80C2A8 giúp BelugaST đạt tốc độ tối đa 864 km/giờ và thường nếu chở khoảng 40 tấn thì nó có thể bay xa 2780 km, với trần bay hơn 10.600 mét. Với khả năng đó, nó rất lý tưởng để chở nhiều loại hàng khác nhau từ trực thăng, vệ tinh, máy móc các loại cho đến trang thiết bị quân sự chứ không chỉ các bộ phận máy bay.
Máy bay BelugaST
Hãng hàng không non trẻ này không xài những chiếc BelugaXL thế hệ mới có kích thước lớn hơn, mà chỉ dùng 5 chiếc BelugaST đời cũ. Việc tận dụng này nhìn qua có vẻ rất sáng tạo và hợp lý, bởi BelugaST là chiến binh cự phách trong vận tải hàng hóa và việc chỉ dùng chúng để chở linh kiện máy bay là hơi phí. Mỗi chiếc có chiều dài 56,15 mét, sải cánh rộng 44,8 mét và cao tới 17,2 mét - ngang một tòa nhà 6 tầng. Khoang hàng hóa của nó có dung tích 1500 m³ với kích thước 37,7 × 7,04 × 7,08 mét, hàng hóa sẽ được chuyển vào bằng một cái nắp lớn nằm phía trên buồng lái. Khi đóng lại, toàn bộ chiếc máy bay sẽ nhìn như một con cá voi.
Hai động cơ General Electric CF6-80C2A8 giúp BelugaST đạt tốc độ tối đa 864 km/giờ và thường nếu chở khoảng 40 tấn thì nó có thể bay xa 2780 km, với trần bay hơn 10.600 mét. Với khả năng đó, nó rất lý tưởng để chở nhiều loại hàng khác nhau từ trực thăng, vệ tinh, máy móc các loại cho đến trang thiết bị quân sự chứ không chỉ các bộ phận máy bay.
Máy bay BelugaST
Sau khi được cấp chứng chỉ khai thác hàng không thì hãng AiBT bắt đầu hoạt động đầu năm 2024. Lúc ấy mọi thứ có vẻ khá rộng mở cho AiBT, bởi lẽ họ đã có sẵn máy bay cùng cơ sở hạ tầng đầy đủ, thế nhưng sau có 12 tháng thì Airbus đã đột ngột giải thể hãng bay này hồi tháng 1 năm nay và đưa BelugaST về lại chức năng cũ.
Trong một năm đó, họ đã vấp phải nhiều vấn đề nghiêm trọng như chi phí vận hành lớn, quá ít hợp đồng không đủ bù lỗ, chịu sự cạnh tranh từ vận tải biển rẻ hơn và nguyên nhân lớn nhất nằm ở chỗ chở hàng hóa khác ngoài linh kiện máy bay phức tạp hơn Airbus tưởng: sàn hàng của nó nằm rất cao phía trên buồng lái và chẳng có dốc nghiêng, nên không lăn hàng vào được mà phải dùng các giàn nâng chuyên dụng để chất chúng vào trong.
Giàn này là một chiếc xe có nhiều cặp bánh nhỏ, phía trên là hệ thống khung giàn tựa như giàn giáo có thanh ray để trượt qua lại. Để đưa hàng vào cần phải dùng cần cẩu đặt nó lên thanh ray, sau đó đẩy vào trong máy bay. Chưa kể giàn nâng này cần phải được tháo lắp, đóng gói và chở tới điểm chất hàng. Sau khi chất hàng xong lại phải chở nó theo cùng với máy bay, làm chiếm mất một phần lớn khoang chứa và buộc phải chở bớt hàng đi. Đội ngũ xếp dỡ cũng phải được huấn luyện riêng hẳn hoi.
Nói chung giàn nâng này rất phù hợp nếu dùng để chất dỡ linh kiện máy bay đã có sẵn kích thước quy chuẩn (ví dụ: cánh, thân, buồng lái, động cơ, bánh đáp) nhưng với các hàng hóa có kích cở và trọng lượng rất khác nhau (như xe hơi, trực thăng, máy móc thiết bị, động vật, thùng container, v.v…) thì mọi rắc rối lại phát sinh, thậm chí có khi phải tháo rời món hàng ra hoặc sửa đổi giàn nâng.
Hậu quả là giá thuê chuyến cao, mất nhiều thời gian sắp đặt mọi thứ và tải trọng chở hàng thua kém so với các máy bay như An-124 hay Boeing 747. Airbus đã tìm cách khắc phục nhưng tình hình không khởi sắc và suốt năm 2024 họ chỉ thực hiện được 6 hợp đồng chuyên chở cho khách hàng. Sau khi hãng AiBT đóng cửa, 5 chiếc BelugaST hiện do công ty Airbus Transport Internation quản lý và quay về nhiệm vụ cũ là chở linh kiện máy bay cho Airbus.
Theo SlashGear, Wikipedia, Airbus.
