Greenland (tên tiếng Greenland là Kalaallit Nunaat) là hòn đảo thuộc địa cũ của vương quốc Đan Mạch, nhưng họ có quốc hội và có quyền tự trị riêng, Đan Mạch chỉ kiểm soát về an ninh quốc phòng, tiền tệ và ngoại giao. Dân số của Greenland gần 57.000 người, trong đó 40% sống tập trung ở thủ đô Nuuk, ngôn ngữ chính thức của họ là tiếng Greenlandic (Kalaallisut) và tiếng Đan Mạch.
Hòn đảo này có diện tích lớn nhất thế giới, rộng 2.17 triệu km², gấp 3 lần diện tích tiểu bang Texas của Mỹ. Hơn 80% diện tích của Greenland là các lớp băng dày, vì vậy nó chứa tới 7% trữ lượng nước ngọt của Trái đất, người ta nói rằng nếu toàn bộ băng của Greenland bị tan chảy thì nó có thể làm cho nước biển toàn cầu dâng cao thêm tới 7 mét.
Greenland thuộc Đan Mạch và có quyền tự quyết riêng của họ, thậm chí là có quyền tách ra khỏi Đan Mạch và tuyên bố độc lập, nhưng ở trạng thái hiện tại thì một thỏa thuận đã từng kí kết hồi năm 1951 giữa Mỹ và Đan Mạch, cập nhật bổ sung năm 2004, cho phép Mỹ được quyền tự do đi lại, đặt căn cứ quân sự và mở rộng sự hiện diện ở trên đảo Greenland, nhằm tăng cường phòng thủ cho Mỹ nói riêng và khối NATO nói chung, miễn là Mỹ chỉ cần thông báo cho 2 bên kia biết.
Gần đây, Greenland được bàn tán nhiều vì tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ ý định kiểm soát hòn đảo này với lý do “an ninh quốc gia", mặc dù trên lý thuyết thì thỏa thuận đã cho phép Mỹ hiện diện trên đảo (căn cứ quân sự Pituffik Space Base) mà không cần phải kiểm soát hòn đảo 100%.
Căn cứ Pituffik Space Base trên Greenland là nơi Mỹ và NATO đặt trung tâm radar nhằm phát hiện và cảnh báo sớm khi có tên lửa ICBM được phóng, để lên phương án đánh chặn.
Hòn đảo này có diện tích lớn nhất thế giới, rộng 2.17 triệu km², gấp 3 lần diện tích tiểu bang Texas của Mỹ. Hơn 80% diện tích của Greenland là các lớp băng dày, vì vậy nó chứa tới 7% trữ lượng nước ngọt của Trái đất, người ta nói rằng nếu toàn bộ băng của Greenland bị tan chảy thì nó có thể làm cho nước biển toàn cầu dâng cao thêm tới 7 mét.
Greenland thuộc Đan Mạch và có quyền tự quyết riêng của họ, thậm chí là có quyền tách ra khỏi Đan Mạch và tuyên bố độc lập, nhưng ở trạng thái hiện tại thì một thỏa thuận đã từng kí kết hồi năm 1951 giữa Mỹ và Đan Mạch, cập nhật bổ sung năm 2004, cho phép Mỹ được quyền tự do đi lại, đặt căn cứ quân sự và mở rộng sự hiện diện ở trên đảo Greenland, nhằm tăng cường phòng thủ cho Mỹ nói riêng và khối NATO nói chung, miễn là Mỹ chỉ cần thông báo cho 2 bên kia biết.
Gần đây, Greenland được bàn tán nhiều vì tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ ý định kiểm soát hòn đảo này với lý do “an ninh quốc gia", mặc dù trên lý thuyết thì thỏa thuận đã cho phép Mỹ hiện diện trên đảo (căn cứ quân sự Pituffik Space Base) mà không cần phải kiểm soát hòn đảo 100%.
Căn cứ Pituffik Space Base trên Greenland là nơi Mỹ và NATO đặt trung tâm radar nhằm phát hiện và cảnh báo sớm khi có tên lửa ICBM được phóng, để lên phương án đánh chặn.
Đảo Greenland trở thành thuộc địa của Đan Mạch vào thế kỉ thứ 18, sau khi nhà truyền giáo Hans Egede đến đảo năm 1721.
Năm 1953 Greenland được chuyển đổi từ thuộc địa thành lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, cho phép họ tự quyết rất nhiều mặt, trừ quốc phòng, ngoại giao và tiền tệ.
Từ năm 2009, Greenland được thêm quyền có thể tuyên bố độc lập và tách khỏi Đan Mạch, nếu hòn đảo này tổ chức trưng cầu dân ý và được đa số cư dân đồng thuận. Nếu ly khai, họ sẽ thỏa thuận rạch ròi với Đan Mạch.
Greenland gia nhập EU vào năm 1973 (thông qua Đan Mạch), nhưng họ đã rời khối EU vào năm 1985 sau khi giành được quyền tự trị của riêng mình. Dân số năm 2025 của hòn đảo là 56.916 người, cao nhất từ trước tới nay.
Người Inuit là dân tộc bản địa ở Greenland, chiếm 90% dân số. Những năm gần đây quan hệ giữa Greenland và Đan Mạch trở nên căng thẳng khi thông tin đồng hóa bị công bố: Đầu thập niên 1950, Đan Mạch bắt đầu cưỡng ép người dân Inuit di cư đến các thị trấn lớn hơn, điều đó đã làm pha loãng và suy yếu các phong tục tập quán của dân bản địa, vì năm 1950 dân số toàn đảo Greenland chỉ có hơn 23.000 người mà thôi.
Năm 2022, Đan Mạch chính thức đưa ra lời xin lỗi người dân Greenland, trong đó thừa nhận từng làm 1 thí nghiệm hồi thập niên 1950 là đưa trẻ em ở Greenland tới Đan Mạch sinh sống.
Các cuộc khảo sát thăm dò cho thấy đa số người dân Greenland ủng hộ hòn đảo tuyên bố độc lập. Tuy nhiên nhiều người cảnh báo rằng tuyên bố ly khai gây hại nhiều hơn có lợi, vì nghề đánh bắt cá ở Greenland chiếm tới 90% xuất khẩu, và Đan Mạch trợ cấp tới 42% tổng thu ngân sách hàng năm của Greenland (tổng thu khoảng 1.5 tỷ đôla/năm).
Trên đảo Greenland đặt căn cứ quân sự Pituffik Space Base của Mỹ. Thỏa thuận năm 1951 (bổ sung thêm năm 2004) giữa Mỹ và Đan Mạch cho phép Mỹ tự do đặt và mở rộng căn cứ quân sự trên hòn đảo này, chỉ cần thông báo cho Greenland và ĐM biết.
Quảng cáo
TT Donald Trump từng nói rằng giành quyền kiểm soát đảo Greenland là ưu tiên của an ninh quốc gia. Pituffik Space Base là nơi có hệ thống cảnh báo và phát hiện sớm khi có tên lửa đạn đạo liên lục địa được phóng, vì vậy nó rất quan trọng đối với Mỹ và NATO. Vị trí địa lý của Greenland ở gần Mỹ hơn là các nước Châu Âu. Nếu tuyên bố độc lập, Greenland có thể ký với Mỹ thỏa thuận Liên kết Tự do (COFA) nhằm đổi lại quyền bảo trợ kinh tế và bảo vệ quân sự.
Một tảng băng trôi ở Greenland.
Người dân Greenland vui chơi ở một khu giải trí trên đảo, ảnh chụp ngày 5/9/2025.
Những tòa nhà chung cư ở thủ đô Nuuk của Greenland. Ảnh chụp ngày 4/9/2021.
Dòng sông băng Sermeq ở cách Nuuk 80km về phía nam, ảnh chụp ngày 13/9/21.
Khung thành của 1 sân banh ở Qeqertarsuatsiaat, ảnh chụp ngày 12/9/21.
Quảng cáo
Băng tan ở phía nam thủ đô Nuuk, nhìn giống như cái lưỡi. Ảnh ngày 13/9/21.
Sông băng Jakobshavn tại vịnh băng Jakobshavn, gần Ilulissat, ảnh ngày 16/9/21.
Toàn cảnh ngoại ô Nuuk, ảnh chụp ngày 9/9/21.
Bức tranh tường vẽ người phụ nữ Greenland và con gấu Bắc Cực, ảnh chụp ngày 5/9/21.
Cửa vịnh Jakobshavn buổi hoàng hôn, ảnh ngày 16/9/21.
Những dòng suối tạo thành do băng tuyết tan ra ở phía Bắc Kangerlussuaq, ảnh ngày 17/9/21.
Tảng băng trôi nhìn thấy ở nghĩa trang cạnh bờ biển Nuuk, ảnh ngày 13/9/21.
Nhà cửa ở thủ đô Nuuk, ảnh ngày 9/9/21.
Những ngôi nhà đang được xây mới ở Nuuk, ảnh ngày 8/9/21.
Sông băng Sermeq đang tan chảy, nằm cách Nuuk khoảng 80km về phía nam, ảnh ngày 11/9/2021.
Hoàng hôn ở vịnh hẹp Jakobshavn, ngày 16/9/21.
Theo reuters
