Shopback

Shopback


Học cách ngủ dưỡng sinh của cổ nhân: Tư thế đúng, phương hướng chuẩn
sangtao70
một nămBình luận: 2

Theo Đông y, tư thế cơ thể không chỉ đóng một vai trò quan trọng về thể chất mà còn phản ánh nội tâm bên trong. (Ảnh minh họa: angugulife.com)

Từ xa xưa, giấc ngủ luôn được các chuyên gia dưỡng sinh coi trọng. Danh y nổi tiếng thời Chiến Quốc Văn Chí từng nói với Tề Uy Vương rằng: "Đạo dưỡng sinh của tôi đặt giấc ngủ ở vị trí cao nhất, người và động vật chỉ có ngủ mới lớn lên, bởi nó giúp tỳ vị tiêu hóa thức ăn, đây là thứ bổ nhất trong dưỡng sinh, một người nếu không ngủ 1 buổi tối thì mất 100 ngày cũng không thể hồi phục sức khỏe bị tổn hại".

Ngủ có tác dụng rất lớn trong dưỡng sinh, dưỡng chính là dùng rất nhiều tế bào khỏe mạnh thay thế cho các tế bào yếu kém, hư hại, nếu 1 đêm không ngủ tức là không đổi được tế bào mới. Nếu nói ban ngày có 1 triệu tế bào chết đi, ban đêm chỉ bù lại được 500 nghìn tế bào, như vậy cơ thể của bạn sẽ bị thiếu hụt, lâu dần cơ thể bạn liền bị rỗng như củ cải bị xốp.

Kỳ thực, con người hiện đại đang ngày càng gặp phải nhiều vấn đề nghiêm trọng về giấc ngủ, do vậy càng nên chú trọng đến giấc ngủ để dưỡng sinh, nên học hỏi kinh nghiệm quý báu của người xưa, để giúp bản thân vừa sống khỏe vừa sống thọ.

Quảng cáo


1. Ngủ không nằm thẳng, không trùm đầu, không quay về hướng Bắc
Trong "Luận ngữ hương đảng" có câu: "Tẩm bất hoành thi" nghĩa là: Ngủ không nên nằm thẳng. "Thi" ở đây để chỉ là nằm ngửa mặt lên hướng lên giống như một thi thể. Cũng chính là muốn nói tư thế ngủ đó không tốt cho sức khỏe, không thuận lợi.
Khổng Tử có dạy rằng, "Nằm ngửa là tư thế của tử thi". Tư thế lý tưởng của con người là nằm cong như cánh cung để các khớp xương được thư giãn. Nằm nghiêng một bên khi ngủ cũng quan trọng như việc duy trì tư thế ngay thẳng trong ngày.

Theo Đông y, tư thế cơ thể không chỉ đóng một vai trò quan trọng về thể chất mà còn phản ánh nội tâm bên trong. Chẳng thế mà người xưa có câu thành ngữ: "Lập như tùng, tọa như chung, hành như phong, ngọa như cung". Nghĩa là: Đứng (thẳng) như cây tùng, ngồi (vững) như cái chuông, đi (nhẹ) như gió, nằm (cong) như cánh cung.

Nhìn nhận từ góc độ y học hiện đại, nói như vậy cũng có đạo lý. Các nghiên cứu đều phát hiện, trong các tư thế ngủ, ngủ ngửa mặt làm mức độ thả lỏng của cơ thể là kém nhất, từ đó nếu tay dễ đặt lên ngực, bụng sẽ gây hại cho sức khỏe và gây ra các cơn ác mộng.

Một điều quan trọng hơn, nằm ngửa khi ngủ dễ gây ra chứng tạm ngừng thở, thậm chí nước bọt có thể chảy ngược vào bên trong, dẫn đến việc thức ăn có thể bị trào ngược và gây ra nghẹt thở. Do đó, cổ nhân coi đây là "tư thế hoành thi" cũng không có gì là quá đáng cả.

Cổ nhân khuyên rằng, ngủ không nên trùm đầu. (Ảnh: tw.aboluowang)

Ngủ không trùm đầu xuất phát từ "Thiên kim yếu phương". Nguyên nhân là do đầu là nơi hội tụ của rất nhiều kinh lạc của toàn thân, giúp khí huyết vận hành lưu thông. Che kín đầu khi ngủ vừa ảnh hưởng tới sự vận hành của khí huyết, vừa có thể dẫn tới toát mồ hôi đầu, từ đó làm các bệnh về ngoại tà thừa cơ mà xâm nhập vào.

Ngủ không quay đầu về hướng Bắc nguyên là câu nói xuất phát từ "Lão lão hằng ngôn". Tại sao lại như vậy? Rất đơn giản vì Đông y quan niệm phía Bắc thuộc âm. Phần đầu là nơi tụ hội nhiều khí dương, cho nên khi ngủ quay đầu về hướng này, dễ bị âm khí quấy nhiễu. Nhất là mùa thu và đông, tà khí phong hàn dễ từ phương Bắc mà đến. Nếu khi ngủ mà bị gió lạnh xâm nhập vào đầu, dễ gây ra đau nhức và ảnh hưởng đến lưu thông khí huyết toàn thân.

Quảng cáo


2. Xuân hạ ngủ quay hướng Đông, thu đông quay hướng Tây
Đầu là nơi hội tụ của rất nhiều kinh mạch, và khí được tiếp nhận sẽ từ đầu lan xuống toàn bộ cơ thể như vòi hoa sen. Quay hướng đầu khi ngủ thực sự là một vấn đề đáng chú ý trong Đông y.

Dược vương Tôn Tư Mạc cho rằng: "Phàm nhân ngọa, xuân hạ hướng Đông, thu đông hướng Tây", nghĩa là: Người bình thường, mùa xuân và hè khi ngủ nên quay đầu về hướng Đông, thu và đông nên quay về hướng Tây. Tức là quay về hướng Đông khi ngủ vào xuân và hạ để đón nhận dương khí, quay về phía Tây vào mùa thu và đông để ổn định âm khí.

Nếu bạn đang gặp rắc rối hoặc cần bổ sung dương khí, chỉ cần duy trì tư thế quay đầu về phía Đông khi ngủ. Đây là phương pháp ngủ dưỡng sinh hiệu quả.

Xuân hạ ngủ nên quay đầu hướng Đông, thu đông nên quay đầu hướng Tây. (Ảnh: tw.aboluowang)

3. Phương pháp ngủ
Phương pháp ngủ đã được nghiên cứu và thảo luận từ thời cổ đại. Vào cuối triều đại nhà Minh và đầu nhà Thanh, đại y học gia Tào Đình Đồng đã tổng kết một cách hệ thống phương pháp "Thao Tung nhị pháp", được lưu truyền cho đến ngày nay.

Quảng cáo


* "Thao" là điều cần trước tiên, ý niệm cần khởi động đầu tiên, sau đó dùng mũi hít thở nhẹ nhàng đếm số lần, và từ từ thu khí về trong đan điền. Lặp lại nhiều lần như vậy cho tới khi tâm thái nhẹ nhàng và dần dần đi vào giấc mộng.

* "Tung" lại ngược lại với "Thao", mặc kệ cho tâm trạng tư tưởng suy nghĩ tới nơi xa xăm, vô định thậm chí tới quên bản thân mình đang ở đâu, cũng có thể dần dần đi vào giấc ngủ.

Cả hai phương pháp này đều không được thực hiện quá gấp gáp, vội vàng. Điều quan trọng nhất cần tĩnh tâm, thả lỏng và buông bỏ hết những phiền muộn chung quanh.

4. Tư thế ngủ
Người cổ đại xưa rất chú ý tới tư thế ngủ. Phật giáo quy định ngủ nên nằm nghiêng bên phải, tên của nó là "giấc ngủ may mắn", cũng có tính khoa học đạo lý, bởi vì trái tim con người nằm ở phía bên trái, nếu nằm nghiêng bên trái, có thể gây ra áp lực lớn lên trái tim.

a) Nằm ngửa
Nằm ngửa được các chuyên gia sức khỏe đánh giá cao nhất trong các tư thế nằm. Dáng nằm này được được sử dụng trong yoga với tên gọi Savasana hay còn gọi là tư thế xác chết. Thoạt nhìn bài tập này khá đơn giản nhưng để thực sự tập trung tâm trí, không bị xao lãng thì quả là một thách thức. Giống như vậy, rất ít người giữ được tư thế nằm ngửa chính xác trong một thời gian dài.

Ở vị trí này, bạn phải giữ cho cột sống ở trạng thái thẳng tự nhiên. Khuôn mặt cần hướng thẳng lên trên và đặt gối phía sau đầu. Hai chân được mở rộng sang 2 bên, giữ cho 2 cánh tay song song với cơ thể. Đây là tư thế nằm ngửa đúng tiêu chuẩn nhất. Việc nghiêng đầu sang trái hoặc phải có thể khiến cho xương cổ bạn chịu nhiều áp lực hơn, dẫn đến bị trẹo cổ, thoái hóa đốt sống cổ,...

Tư thế này giữ cho cổ, cột sống và đầu được thẳng hàng, không gây chèn ép. Vị trí dạ dày thấp hơn thực quản giúp giảm hiện tượng trào ngược axit, gây ợ chua. Nằm ngửa giúp phân bố trọng lực đồng đều trên khắp cơ thể, tránh việc đè ép gây căng da, hằn sâu nếp nhăn tại khu vực tiếp xúc. Đặc biệt, tư thế này ít tạo ra áp lực lên tim, giúp hệ hô hấp làm việc hiệu quả, lưu thông khí huyết. Dáng nằm này cũng không chèn ép khiến cho ngực bạn nhanh bị chảy xệ nếu là nữ giới.

Tuy nhiên, nằm ngửa lại gây ra hiện tượng ngủ ngáy do cổ họng và dạ dày bị kéo xuống trong khi lượng khí đi vào lại rất nhiều. Để giải quyết vấn đề này, chỉ cần bố trí thêm gối mềm mại để nâng đầu/cổ. Vị trí dốc hơn sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho đường khí quản lưu thông. Các mẹ bầu cũng nên lưu ý điều này để có dáng ngủ tốt nhất cho thai nhi.

Bên cạnh đó, bạn cũng có thể nẳm ngửa trong trạng thái hai tay thả lỏng qua đầu. Tư thế này sẽ giúp cột sống và cổ được nghỉ ngơi, giảm hiện tượng đau mỏi vùng lưng, đốt sống. Các tác dụng khác của nó cũng tương tự như tư thế nằm ngửa hai tay thẳng. Hạn chế lớn nhất của tư thế này là gia tăng tình trạng ngáy nghiêm trọng hơn, tạo áp lực lên vùng vai. Hãy đảm bảo gối ngủ cao nhất để cơ thể luôn ở trạng thái tự nhiên.

b) Nằm hơi đứng
Ở tư thế này, đầu bạn cao hơn so với phần dưới cơ thể từ 15-30%. Nằm hơi đứng sẽ giảm tình trạng ngủ ngáy, đẩy nhanh lưu thông không khí, cung cấp đủ lượng ôxy cần thiết cho giấc ngủ. Tuy nhiên, tư thế nằm đứng này sẽ khiến bạn khó ngủ và trằn trọc. Trọng lực lớn tác động lên vùng cổ làm tăng các nguy cơ về xương khớp, đau mỏi cơ bắp ở phần trọng yếu này.

c) Nằm quay sang trái
Khi nằm nghiêng sang trái, 2 chân sẽ xếp chồng lên nhau, đầu gối co lên trên hoặc cuộn tròn lại như thai nhi. Ở vị trí này, trọng lực sẽ dồn về phía vai trái.

Tư thế này được các chuyên gia khuyên vì sức khỏe tổng quát. Xương sống được ổn định giúp giảm hiện tượng trào ngược axit, chống ngáy tốt hơn. Cơ thể phụ nữ mang thai trong dáng nằm này sẽ giảm được tác động lên bàng quang và những cơn đau lưng. Theo tiến sĩ Christopher Winter tại Charlottesville (Mỹ), nằm nghiêng bên trái có tác dụng hỗ trợ tim mạch, bơm máu đi nuôi cơ thể.

Ngược lại, nếu nằm ở tư thế này quá lâu thì công hiệu sẽ bị phản tác dụng. Phổi, tim bị đè nặng sẽ gây ra suy giảm chức năng. Các vấn đề khác như vai, lưng dưới, độ cong sinh lý tự nhiên của cột sống cũng có nguy cơ gia tăng. Tư thế này cũng khiến cho cơ mặt bạn nhanh bị chảy xệ, đẩy nhanh quá trình lão hóa da.

Để có được dáng nằm tốt hơn, bác sĩ vật liệu tại bệnh viện Đông Bắc Phục hồi Chức năng (Mỹ), Jen Robart khuyên bạn nên tìm đến sự hỗ trợ của gối ôm, kẹp chúng giữa hai đầu gối để dàn đều áp lực cho hông và khớp. Việc này sẽ giúp cơ thể sẽ giảm bớt đau nhức vào buổi sáng.

d) Nằm quay sang phải
Cũng như nằm nghiêng trái, nằm quay sang phải cũng có tác động nhất định tới vấn đề ngủ ngáy. Đôi khi, dáng ngủ này giúp điều hòa nhịp tim ổn định hơn. Mặt khác, việc duy trì quá lâu thói quen này có thể khiến cho cơ thể bạn gặp nhiều rủi ro về sức khỏe.

Áp lực dồn lên trong thời gian dài gây co thắt lồng ngực, ảnh hưởng tới hệ hô hấp. Khả năng trào ngược axit gia tăng trong dáng ngủ này. Nếu tình trạng sức khỏe của bạn không thật ổn định, hãy chuyển tư thế qua trái sẽ tốt hơn nhiều.

Nếu không thể thay đổi thói quen này, bạn cần sử dụng thêm một chiếc khăn để đặt lên phần eo để không quá lún sâu xuống nệm, tránh áp lực nặng lên các cơ quan nội tạng. Hãy trang bị một chiếc nệm tốt chính hãng để tối ưu hóa mặt phẳng mà vẫn có được cảm giác thoải mái nhất. Đừng để chiếc khăn trở lên vô dụng chỉ vì loại nệm kém chất lượng.

e) Ngủ co một chân lên
Tư thế này không được các chuyên gia sức khỏe khuyên dùng. Thói quen này có thể gây hại cho cơ thể, tăng hiện tượng đau lưng. Sức nặng cơ thể không được phân bố đồng đều sẽ làm cho chân khi co lên gây ra tổn thương, gây tê bì, chuột rút sau khi ngủ dậy, ảnh hưởng tới hoạt động đi đứng sau này.

Nếu khó bỏ được dáng nằm này, hãy thử đặt chiếc gối kẹp giữa hai chân để cân bằng áp lực tại vùng xương chậu, giảm hiện tượng đau cơ, mỏi hông. Trọng lực sẽ được dồn bớt sang chân không đưa lên trong khi ngủ, giữ cơ thể luôn trong trạng thái ổn định.

f) Nằm ngủ sấp
Nằm ngủ sấp được đánh giá là tư thế tồi tệ nhất. Các vấn đề nguy hại có liên quan mật thiết tới nội tạng sẽ phát sinh do sự đè ép quá lâu. Vị trí dạ dày lúc này đang nằm phía trên so với thực quản, đồ ăn bữa tối qua bị trào lên có thể gây khó chịu. Nếu bạn ngủ tư thế này suốt từ 7-9 tiếng đồng hồ, bạn sẽ phải đối mặt với những cơn đau bụng dồn dập và tình trạng ợ chua. Cột sống không được giữ thẳng sẽ làm gia tăng tỷ lệ mắc các bệnh về xương khớp. Đầu bạn buộc phải giử ở vị trí vuông góc tới mặt phẳng gây ra mỏi cổ, trật đốt sống cổ vào ngay buổi sáng hôm sau.

Đồng thời, trọng lực khi này dồn hoàn toàn vào các cơ, kích thích các dây thần kinh, chặn đứng dòng chảy qua máu tới các bộ phân cơ thể. Hiện tượng tê bì tay chân, nóng và ngứa ran tại các khu vực tiếp xúc với mặt nệm rất dễ xảy ra.

Sau khi đọc những thông tin trên đây mà bạn vẫn muốn giữ nguyên thói quen lại, hãy chuẩn bị sẵn cho minh một chiếc gối mỏng. Nó có tác dụng nâng đỡ cho vùng cổ ngang bằng với độ cao cơ thể. Đối với vùng xương chậu, hãy đặt từ 1-2 cái gối nằm dưới để hỗ trợ máu luân chuyển tốt hơn, giảm độ cong ở lưng dưới giữ cho cột sống luôn ở trạng thái thẳng tự nhiên nhất.

Theo Đông y có vài điều cấm kỵ khi ngủ để các bạn có thể giữ cho mình một giấc ngủ trọn vẹn.

1. Không nên thường xuyên nằm ngửa khi ngủ
Cổ nhân nói: "Thụy bất yếm xúc, giác bất yếm thư", nghĩa là: Khi ngủ thân cong gập gối để sinh lực không bị tản mất; khi thức nên thư giãn hoạt động, để khí huyết lưu thông. Nếu nằm ngửa thân thể sẽ căng thẳng, cơ bắp không thể thả lỏng, tay dễ đặt lên ngực, dễ sinh ác mộng và ảnh hưởng tới nhịp thở cũng như nhịp tim. Do đó, ngoài những người mắc bệnh đặc biệt cần nằm ngửa, không nên ngủ ở tư thế này lâu dài, thời gian ngắn thì vô hại.

2. Đi ngủ không lo âu
Hãy đảm bảo bản thân cần tập trung yên tĩnh khi đi ngủ, không lo nghĩ về bất cứ việc gì. Người xưa nói: "Tiên thụy tâm, hậu thụy thân", nghĩa là trước tiên cần để tâm nghỉ ngơi trước sau đó mới đến thân thể ngủ. Đây là một bí mật quan trọng của giấc ngủ. Nếu bạn luôn suy nghĩ về các công việc trong ngày hoặc những việc xảy ra trong quá khứ, hay lo lắng cho tương lai, thậm chí lo nghĩ phiền muộn, sẽ không chỉ mất ngủ mà còn tổn hại cho thân thể nhiều hơn lo nghĩ vào ban ngày.

3. Không tức giận trước khi ngủ
Trong "Tố Vấn, thiên Cử thống luận" có câu: "Nộ tắc khí thượng, hỉ tắc khí hoãn, bi tắc khí tiêu, khủng tắc khí hạ, kinh tắc khí loạn, ưu tắc khí kết". Nghĩa là, bách bệnh của con người đều sinh ra bởi khí, phẫn nộ thì khí thăng (lên), vui thì khí hòa hoãn, đau buồn thì khí tiêu tan, sợ thì khí hạ (hãm), kinh hãi thì khí loạn. Bất cứ sự biến đổi nào về cảm xúc đều có thể dẫn tới khí bị đảo loạn, từ đó gây ra mất ngủ và bệnh tật. Do đó, không chỉ không nên tức giận trước khi đi ngủ, mà còn phải tự kiềm chế bản thân phát xuất ra những cảm xúc thái quá.

4. Không nên ăn trước khi đi ngủ
Ăn trước khi ngủ sẽ làm tăng gánh nặng đường tiêu hóa, ảnh hưởng đến cả giấc ngủ và làm tổn thương đến cơ thể. Nếu cảm thấy đói trước khi đi ngủ, hãy nghỉ ngơi sau khi ăn một lúc rồi mới nên lên giường. Người xưa nói: "Sáng nên ăn sớm, bữa trưa nên ăn no, bữa tối nên ăn ít". Đây thực sự là một kinh nghiệm dưỡng sinh cần lưu ý.

5. Ngủ không nên nói chuyện
Đông y quan niệm, Phế (phổi) được coi là nơi màu mỡ nhất của ngũ tạng, đóng vai trò chính trong việc phát âm thanh. Khi nằm xuống, Phế thu liễm lại, lúc này phát ra ngôn ngữ dễ bị hao tổn. Phế khí, cũng giống như chuông và khánh, không treo lên không thể phát ra tiếng. Ngoài ra, trước khi ngủ nói chuyện sẽ làm tinh thần phấn khích, sôi nổi từ đó làm ảnh hưởng đến giấc ngủ và dễ dẫn đến mất ngủ.

6. Nằm ngủ không nên đối diện với đèn
Ngủ đối diện với đèn sẽ làm cho tâm trí không thể ổn định, không dễ ngủ được.

7. Không nên mở miệng khi ngủ
Theo Dược vương Tôn Tư Mạc, ngủ ngậm kín miệng là phương pháp tốt nhất để bảo tồn nguyên khí. Mở miệng hô hấp có rất nhiều điều không tốt, không những không có vệ sinh mà còn làm Phế tạng dễ bị không khí lạnh và bụi bẩn gây kích ứng, khí lạnh cũng dễ đi vào dạ dày gây ra bệnh.

8. Không nên che mặt khi ngủ
Che mặt khi ngủ sẽ làm việc hô hấp trở nên khó khăn, hơn nữa còn làm bản thân tự hít nhiều khí carbon dioxide do mình thở ra, nên không tốt cho sức khỏe. Bởi vậy trong "Tam tẩu ca" có viết: "Đêm ngủ không nên trùm kín đầu", điều này cho thấy người xưa rất chú trọng phương pháp dưỡng sinh này.

9. Chỗ ngủ không nên thông gió
Cổ nhân tin rằng, gió là nguyên nhân sinh ra bách bệnh, dễ di chuyển và biến hóa khôn lường, sau khi cơ thể ở trạng thái ngủ, khả năng thích ứng với những thay đổi của thời tiết giảm xuống, nên dễ bị phong (khí) tà xâm nhập. Theo "Tỏa toái lục", chỗ ngủ không nên thông gió, e rằng dễ bị trúng gió đau đầu, lưng bị gió lạnh thì hai vai bị gió lạnh thì gây đau cánh tay. Nên điều chỉnh sao cho hài hòa, dù mùa hè nắng gắt cũng nên như vậy.

10. Đầu không nên quay vào bếp lửa khi ngủ
"Tỏa toái lục" có viết: "Khi ngủ đầu không nên quay vào gần lửa, vì có thể làm tổn thương não".

*** Bài này chỉ có tính cách tham khảo, không thay thế cho các chỉ dẩn, khám bệnh của bác sĩ.
2 bình luận
hanhvn68
ĐẠI BÀNG
một năm
Trên kêu ngủ không nằm thẳng. Dưới viết nằm ngửa là tư thế tốt nhất. Hahaa
tư thế ngủ tốt cũng giúp bạn có một giấc sâu đấy








  • Chịu trách nhiệm nội dung: Trần Mạnh Hiệp
  • © 2022 Công ty Cổ phần MXH Tinh Tế
  • Địa chỉ: 209 Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, TP.HCM
  • Số điện thoại: 02862713156
  • MST: 0313255119
  • Giấy phép thiết lập MXH số 11/GP-BTTTT, Ký ngày: 08/01/2019