IMX455 trên Leica M11 và Sony RX1R III: Một cảm biến, hai trải nghiệm hoàn toàn khác

Giờ bảo Sony đã độc bá thị trường cảm biến nhiếp ảnh số, chắc cũng không có ai phản đối. Từ điện thoại tới máy ảnh, rồi cả những thiết bị chuyên biệt, Sony Semiconductor Solutions có hết. Nhưng nói rộng thì loãng chủ đề.

Thành ra có gì nói nấy thôi. Và thứ mình có là Leica M11, và Sony RX1R III.



Và không, đây không phải so sánh hai chiếc máy ảnh. Một chiếc rangefinder số. Một chiếc compact liền ống kính, màn trập lá khẩu. Một chiếc thuần tuý lấy nét tay. Chiếc còn lại thì nhồi nhét đầy đủ những công nghệ lấy nét tự động và nhận diện chủ thể đang được trang bị trên những chiếc máy flagship của Sony.

Vấn đề nằm ở chỗ, cả hai có vẻ đều sử dụng chung một cảm biến. Sony IMX455, 61 megapixel, full frame.

Đấy là lúc mình có cơ hội để chứng minh với anh em rằng, thứ nhất, cảm biến chỉ là một phần của chiếc máy ảnh. Và thứ hai, chung một cảm biến, nhưng trải nghiệm của M11 và RX1R III là hoàn toàn khác biệt.

Khác như thế nào?



Hãy nói về RX1R III trước đi. Chiếc máy compact cao cấp nhất của Sony cực kỳ gọn gàng, đương nhiên không gọn cỡ như Ricoh GR IV. Nhưng vì bên trong nó là một cảm biến full frame, rồi kết hợp với nó là ống kính Zeiss 35mm f/2. Thành ra gọn, nhưng gọn trong giới hạn của những chiếc máy ảnh cảm biến full frame. Vẫn dư sức bỏ chiếc máy ảnh này vào túi áo khoác, để khi nào cần, luôn có thể lấy nó ra, bắt trọn mọi khoảnh khắc, cho dù nó thoảng qua nhanh tới mức nào.



Và tốc độ bắt khoảnh khắc của RX1R III được hỗ trợ bởi đầy đủ những công nghệ lấy nét cũng như nhận diện chủ thể mà Sony đang ứng dụng trên những body mirrorless mạnh nhất, cao cấp nhất của họ, từ a1 II cho tới a9 III. Thành ra, không bao giờ phải nghi ngờ khả năng lấy nét cũng như tốc độ lấy nét của RX1R III.

Lại phải nói lại câu hỏi của anh Long đen cái thời điểm M EV1 của Leica ra mắt cuối năm ngoái: “Leica có cái gì mà mọi người thích chụp thế, nó còn chẳng phải lấy nét tự động?” Rồi cũng phải nhắc lại vị trí của anh Long đen. Anh đến với nhiếp ảnh khi cả ngành đã có biết bao nghiên cứu phát triển cũng như hoàn thiện công nghệ, để việc bấm nút đóng màn trập chụp hình trở nên tiện nghi và nhanh nhất.



RX1R III, chí ít là tới thời điểm hiện tại, là tổng hoà của mọi nghiên cứu phát triển như vậy. Đương nhiên rồi sẽ tới lúc chúng ta có những cảm biến mạnh hơn, hứng sáng hiệu quả hơn, tốc độ chụp cao hơn, dải động ấn tượng hơn. Tương tự như vậy là tốc độ xử lý hình ảnh, thuật toán xử lý tín hiệu ánh sáng thành từng file dữ liệu điểm ảnh số…

Nhưng hiện giờ, trong số những máy ảnh số tốt nhất hiện tại, RX1R III xứng đáng nằm trong số ấy.

Từ chụp phong cảnh, đến đường phố, rồi đôi khi nếu muốn thì là cả chân dung, hoặc nhiều thể loại nhiếp ảnh khác, một chiếc máy làm được hết, nếu anh em đủ quen tay và đủ chấp nhận những giới hạn của chiếc máy nhỏ xíu này.



Giới hạn ở đâu? 35mm tiêu cự cố định, muốn chụp cận cảnh một thứ gì đó, anh em có hai lựa chọn. Một là xoay ống kính sang chế độ macro, lấy nét khoảng cách tối thiểu 0.2m. Hai là… crop hình. Cái này mình làm cũng nhiều, cơ bản vì hình 60 megapixel, crop cũng tương đối sướng tay. Một giới hạn khác có lẽ là khi chúng ta chụp chân dung. 35mm với f/2 đương nhiên vẫn đủ khả năng cô lập chủ thể ra khỏi không gian. Nhưng không gian xung quanh sẽ tương đối rộng chứ không giống như khi anh em làm việc với 50 hay 85mm.

View attachment 8500745

Cho dù là chơi hay làm với RX1R III, thì cái quan trọng nhất luôn là tốc độ. Trải nghiệm của nó đáng nói và đáng khen chính là nhờ vào tốc độ. Nó cho phép người dùng bớt phải nghĩ về câu chuyện lấy nét, hay khoảng thời gian chờ đợi trước khi chụp tấm kế tiếp. Vậy là có thời gian cân nhắc tốc độ màn trập, rồi ISO, và cả bố cục của tấm hình, để tạo ra tấm hình ưng ý nhất.

Nói cách khác, RX1R III tập trung mọi thứ vào kết quả, tức là những tấm hình.





Còn với Leica M11 nói riêng hay mọi chiếc máy M của họ, thứ giữ lại người dùng là toàn bộ trải nghiệm.

Cũng đúng thôi. Khi Leica lựa chọn cách lưu giữ di sản cả trăm năm, bỏ qua không ít những tiến bộ kỹ thuật của công nghệ nhiếp ảnh đương thời, không chạy đua thuật toán lấy nét hay tốc độ chụp, thì họ chỉ còn một cách là giữ vững, đôi khi là cải thiện trải nghiệm chụp hình trên những chiếc máy M.



Kết quả, sẽ mất một khoảng thời gian để làm quen với kính ngắm cơ học, để những tấm hình nét đúng chỗ anh em muốn. Nhưng một khi đã nét, thì ấn nút chụp hình, từ cái nút đóng màn trập, cho tới âm thanh màn trập đóng lại, tới lúc tấm hình hiện ra trên màn hình LCD của máy, tất cả tạo ra cảm giác như lúc anh em đang chụp một chiếc máy ảnh phim. Hệ thống cơ học thuần tuý rất đã, kể cả phản hồi xúc giác lẫn âm thanh lẫn khi thao tác.

Leica M luôn bắt anh em phải chậm lại, đơn giản vì nó là những chiếc máy ảnh mắc kẹt với công nghệ và giải pháp của cả trăm năm trước. Muốn mới và hiện đại hơn, Leica có SL.



Đổi lại cho việc đứng yên về mặt công nghệ, Leica M tạo ra cho anh em toàn bộ trải nghiệm đậm chất cơ học và phản hồi xúc giác tuyệt vời. Rồi kế đến mới là màu sắc tấm hình khi kết hợp cả thuật toán xử lý hình ảnh của Leica, lẫn những ống kính phải bỏ cả trăm triệu Đồng mới có thể sở hữu. Trong trường hợp này, là APO Summicron 35mm và 50mm f/2.

Câu hỏi sẽ được nhiều anh em đặt ra, đó là chậm thế thì chụp sao, nhất là khi cần bắt trọn những khoảnh khắc.



Không phải tự nhiên mà trên những ống kính lấy nét tay của Leica vẫn còn những chỉ thị đã tồn tại hàng chục năm qua. Chúng là những vị trí chính xác để thấu kính bên trong ống kính lấy nét ở đúng khoảng cách từ cảm biến hoặc film plane. Xoay tới đâu, anh em có thể yên tâm là ống kính đảm bảo sẽ nét ở đúng khoảng cách tương ứng.



Dùng Leica M khó hơn những chiếc DSLR hay mirrorless của thế kỷ XXI, nhưng cùng lúc, nó tôn trọng kinh nghiệm và kỹ năng của nhiếp ảnh gia. Trong bàn tay đúng người, chính những vạch kẻ ấy là thứ cho phép căn chỉnh chính xác khoảng cách lấy nét, rồi sau khi kết hợp với khẩu độ, cho vùng nét phủ hợp, chỉ cần giơ máy lên và bấm.

View attachment 8500743

Đấy là lúc di sản mà ngài Oskar Barnack cả trăm năm trước tôn trọng một cách tuyệt đối kinh nghiệm của người chụp. Anh em thấy trên MXH có người dám khẳng định, họ lấy nét tay nhanh hơn lấy nét tự động của máy ảnh hiện đại, thì chưa chắc đã là chém gió đâu.





Kết hợp đôi mắt quen với rangefinder, với bàn tay quen với khoảng cách lấy nét của ống kính, sẽ không bao giờ cần đợi hệ thống lấy nét tự động xác nhận, hay tệ hơn, là mất thời gian chọn đúng điểm lấy nét, và tin tưởng hệ thống lấy nét sẽ làm đúng như những gì anh em muốn.

Nhưng xin phép nhắc lại, để làm được điều đó, không phải cứ cầm máy lên là làm được. Sẽ mất thời gian, rất nhiều thời gian, dựa trên những gì mình ngồi nói chuyện và lắng nghe những người chụp street photography bằng Leica M chia sẻ.



Giờ là lúc mô tả tại sao cái chấm đỏ của Leica lại được yêu mến đến như vậy. Đương nhiên là nói trên quan điểm của những người sử dụng Leica M. Còn Q lại là một câu chuyện khác. Nó là thứ đơn giản hơn, để mọi người được trải nghiệm màu sắc và chất lượng quang học của Leica trên một chiếc máy giản tiện về mặt điều khiển.



Còn với người dùng Leica M, từ máy phim cho tới máy số, bản chất cái chấm đỏ không phải thứ khiến họ yêu mến. Suy cho cùng, chấm đỏ logo Leica là thứ bảo chứng cho chất lượng quang học của những ống kính, nước màu của những tấm hình sau khi được xử lý bằng thuật toán của hãng. Còn bản thân cái chấm đỏ thực tế không có giá trị.



Chính con người, với những lối suy nghĩ không phải lúc nào cũng tuyệt đối lý trí và logic, đặt ra giá trị cho cái chấm đỏ ấy mà thôi.

Đấy, nói tóm lại, cùng một cảm biến, nhưng khác nhau tất cả mọi thứ khác, trải nghiệm giữa M11 và RX1R III là khác biệt hoàn toàn. Cảm xúc khi chụp bằng hai chiếc máy đương nhiên khác biệt, nhưng chúng đều tròn vẹn như nhau, nếu đặt đúng ngữ cảnh sử dụng.