Ngành vũ trụ thương mại của Trung Quốc đang chứng kiến một bước ngoặt với sự xuất hiện của tên lửa Kinetica-2 Y1 (còn gọi là Lijian-2 Y1). Đây là dòng tên lửa đẩy hạng trung được phát triển bởi CAS Space, một công ty tách ra từ Viện Hàn lâm Khoa học TQ, có mục tiêu cạnh tranh với Falcon 9 về cả hiệu suất lẫn chi phí vận hành.
Nhưng Kinetica-2 lại giống với Falcon Heavy hơn là Falcon 9. CAS gọi thiết kế của nó là ‘ba lõi’ (tri-core), vì hệ thống tên lửa gồm một lõi ở chính giữa và hai tên lửa đẩy phụ gắn bên hông. Cách sắp đặt này giúp nó tạo ra lực đẩy lớn ngay khi rời bệ phóng, bù khuyết cho sức đẩy của tên lửa nằm giữa.
Dù cấu kiện nhìn đồ sộ, tên lửa này lại nhỏ hơnFalcon 9 khi chỉ cao chừng 53 mét (Falcon 9 là gần 70 mét) với đường kính lõi 3,35 mét. Nó có thể đưa 12 tấn hàng hóa lên quỹ đạo Trái Đất thấp (LEO) và 7,8 tấn lên quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời (SSO), rất hợp để triển khai các chuỗi vệ tinh khổng lồ.
Vụ phóng đầu tiên của Kinetica-2, chở theo nguyên mẫu của khoang hàng Qingzhou
Nhưng Kinetica-2 lại giống với Falcon Heavy hơn là Falcon 9. CAS gọi thiết kế của nó là ‘ba lõi’ (tri-core), vì hệ thống tên lửa gồm một lõi ở chính giữa và hai tên lửa đẩy phụ gắn bên hông. Cách sắp đặt này giúp nó tạo ra lực đẩy lớn ngay khi rời bệ phóng, bù khuyết cho sức đẩy của tên lửa nằm giữa.
Dù cấu kiện nhìn đồ sộ, tên lửa này lại nhỏ hơnFalcon 9 khi chỉ cao chừng 53 mét (Falcon 9 là gần 70 mét) với đường kính lõi 3,35 mét. Nó có thể đưa 12 tấn hàng hóa lên quỹ đạo Trái Đất thấp (LEO) và 7,8 tấn lên quỹ đạo đồng bộ Mặt Trời (SSO), rất hợp để triển khai các chuỗi vệ tinh khổng lồ.
Vụ phóng đầu tiên của Kinetica-2, chở theo nguyên mẫu của khoang hàng Qingzhou
CAS còn ứng dụng các vật liệu mới khi chế tạo vỏ thân và bình nhiên liệu cho tên lửa. TQ đã phát triển một loại vật liệu composite nhẹ nhưng có độ bền rất cao, giúp giảm đáng kể khối lượng tên lửa mà không khiến cấu trúc chịu lực bị yếu đi. Như vậy mỗi kí lô cắt giảm từ chính chiếc tên lửa sẽ được chuyển đổi thành tải trọng hữu ích hoặc ít nhất cũng bớt hao nhiên liệu hơn. Vật liệu mới này không chỉ chịu được áp suất lớn trong khi phóng mà còn chịu nhiệt tốt, che chắn các hệ thống bên trong khỏi sức nóng của ma sát khí quyển.
Động cơ của nó sử dụng nhiên liệu lỏng hỗn hợp gồm oxy lỏng và dầu lửa (kerosene), vừa có hiệu suất cao vừa thân thiện môi trường hơn nhiên liệu rắn. Nó còn có công nghệ điều chỉnh lực đẩy linh hoạt, giúp tên lửa kiểm soát tốt quỹ đạo bay và hỗ trợ khả năng tái sử dụng sau này, bởi CAS đang nhắm tới việc thu hồi các tầng tên lửa.
Ngoài chở vệ tinh, cấu trúc bên trong Kinetica-2 còn có thể tinh chỉnh để làm nhiệm vụ tiếp tế cho trạm Thiên Cung. Ngay trong buổi phóng thử đầu tiên nó đã mang theo Qingzhou, nguyên mẫu của một khoang hàng có dạng thùng phi lớn. CAS dự kiến nó sẽ làm việc này với chi phí thấp hơn nhiều việc phóng bằng các tên lửa Trường Chinh cũ.
CAS còn xài các linh kiện tiêu chuẩn thay vì thiết bị chuyên dụng đắt đỏ. Họ tích hợp vào đó các cảm biến thông minh và hệ thống quản lý tình trạng tên lửa (Health Management System) để giảm thời gian bảo dưỡng giữa các lần phóng. Họ muốn giảm chi phí phóng xuống chừng 35-45 triệu đô, thấp hơn mức giá khoảng 67 triệu đô của Falcon 9 luôn. Nhưng nó chỉ mới phóng có một lần thôi nên chưa nói trước được điều gì.
Ở Kinetica-2 thì sự tiến bộ của vật liệu, thiết kế ba lõi tối ưu và tư duy tiết kiệm đã hợp làm một. Sự xuất hiện của nó đánh dấu một thời kỳ khi mà không gian không còn là sân chơi của những cỗ máy mắc tiền mà là "đấu trường" của sự cắt giảm chi phí.
SCMP, ChinaInSpace.
