Trong quá khứ đã từng cho thời đại mà người La Mã chinh phục và cai trị lãnh thổ của Hy Lạp. Mặc dù người La Mã đã chinh phục được lãnh thổ của Hy Lạp, nhưng nhiều chuyên gia vẫn đánh giá rằng triết học, nghệ thuật và văn hoá Hy Lạp vẫn đóng vai trò rất lớn, ảnh hưởng và đã định hình nên đế chế La Mã và để lại di sản cho cả thế giới. Trong thời cổ đại, Hy Lạp được xem là trung tâm văn hoá của Địa Trung Hải. Và có lẽ không có nền văn minh nào lại chịu nhiều ảnh hưởng bởi văn hoá Hy Lạp hơn người La Mã.
Con đường thống trị Hy Lạp của La Mã bắt đầu bằng việc người La Mã đã đàn áp nạn cướp biển Illyria, thiết lập ảnh hưởng của La Mã ở biển Adriatic. Vào năm 231 TCN, cướp biển ở Illyria hoành hành đến mức mà đây được xem là một nghề nghiệp hợp pháp, mặc dù không nhận được sự tôn trọng của người dân. Cướp biển Illyria nổi tiếng với việc cướp bóc các tàu buôn, trở thành nỗi ám ảnh của những đoàn tàu đi qua khu vực biển Địa Trung Hải. Các thương gia La Mã liên tục bị đe doạ bởi cướp biển, những lời phàn nàn đã buộc chính quyền La Mã phải giải quyết vấn đề này.
Sự thành công của La Mã về mặt quân sự
1. Cuộc chiến Illyria (229-219 TCN)
Con đường thống trị Hy Lạp của La Mã bắt đầu bằng việc người La Mã đã đàn áp nạn cướp biển Illyria, thiết lập ảnh hưởng của La Mã ở biển Adriatic. Vào năm 231 TCN, cướp biển ở Illyria hoành hành đến mức mà đây được xem là một nghề nghiệp hợp pháp, mặc dù không nhận được sự tôn trọng của người dân. Cướp biển Illyria nổi tiếng với việc cướp bóc các tàu buôn, trở thành nỗi ám ảnh của những đoàn tàu đi qua khu vực biển Địa Trung Hải. Các thương gia La Mã liên tục bị đe doạ bởi cướp biển, những lời phàn nàn đã buộc chính quyền La Mã phải giải quyết vấn đề này.
Rome đã cử hai đại sứ đến Illyria để thuyết phục nữ hoàng Teuta quản lý bọn cướp biển như bị từ chối. Thậm chí bà còn bắt giữa một đại sứ và giết chết người kia. Chính điều này đã buộc Rome tuyên chiến với Illyria. Đến năm 228 TCN, Rome đã giành được quyền kiểm soát toàn bộ bờ biển Illyria.
2. Chiến tranh Macedonia
Càng về sau, sự quan tâm của người La Mã đối với Hy Lạp ngày càng tăng, biểu hiện rõ ràng thông qua các cuộc chiến tranh Macedonia. Chiến tranh Macedonia là một loạt các cuộc xung đột giữa Cộng hoà La Mã và vương quốc Macedonia của người Hy Lạp cổ đại, diễn ra từ năm 214-148 TCN. Tổng cộng có 4 cuộc chiến Macedonia.
Ở cuộc chiến lần thứ nhất (diễn ra từ năm 214-205 TCN), Rome đã giành chiến thắng trong cuộc chiến chống lại Philip V, buộc vị vua này phải đầu hàng và trả một khoảng bồi thường lớn cho Rome.
Cuộc chiến Macedonia lần thứ 2 (200-197 TCN) được châm ngòi bởi những nỗ lực mở rộng vương quốc sang Illyria của Philip V, điều này đã đe doạ lợi ích của người La Mã trong khu vực này. Cuộc chiến lên đến đỉnh điểm trong trận Cynoscephalae, nơi các quân đoàn La Mã đã đánh bại hoàn toàn đội hình Phalanx Macedonia, thể hiện sự vượt trội về mặt quân sự của Rome.
Cuộc chiến Macedonia lần 3 (171-168 TCN) diễn ra giữa Rome và Perseus (con trai của Philip V). Perseus cố gắng tìm cách khôi phục lại quyền lực và nền độc lập của Macedonia, nhưng cuối cùng lại bị đánh bại trong trận Pydna. Trận chiến này đã đánh dấu sự sụp đổ của nền độc lập Macedonia. Sự chiến thẳng của Rome đã dẫn đến việc lãnh thổ Macedonia bị phân chia thành 4 nước cộng hoà chư hầu La Mã.
Quảng cáo
Cuộc chiến Macedonia lần 4 (148-147 TCN) là một cuộc nổi dậy do Andriscus lãnh đạo, người tự xưng là con trai của Perseus và tìm cách khôi phục nền độc lập của Macedonia. Mặc dù phần thắng ban đầu nghiêng về Macedonia, tuy nhiên Andriscus cuối cùng đã bị đánh bại bởi vị tướng La Mã Quintus Caecilius Metellus Macedonicus. Điều này đã đánh dấu kết thúc cho sự kháng cự cuối cùng của người Macedonia chống lại sự thống trị của người La Mã, dẫn đến sự sáp nhận chính thức Macedonia vào lãnh thổ La Mã.
3. Chiến tranh Syria (192-188 TCN)
Căng thẳng giữa hai thế lực là Đế chế Seleucid và Đế chế La Mã vào năm 192 TCN về việc kiểm soát Hy Lạp và Tiểu Á, đã dẫn đến hàng loạt cuộc chiến gọi chung là chiến tranh Syria. Năm 190 trước Công Nguyên, Antiochus bị đánh bại bởi người La Mã tại Trận Magnesia, kết quả là ông bị ép phải từ bỏ công cuộc chinh phạt Châu Âu và phần phía Tây vùng Tiểu Á ở Dãy Taurus. Bên cạnh đó, ông phải bồi thường số tiền lớn trong vòng 12 năm, giao nộp voi và chiến hạm, đồng thời phải gửi con trai ông - Antiochus tới La Mã làm con tin. sự thất bại của đế chế Seleucid đã chấm dứt tham vọng của Hy Lạp ở khu vực tiểu Á, củng cố sự thống trị của Rome ở khu vực này.
4. Trận Thermopylae (191 TCN)
Chiến tranh bùng nổ khi vua Antiochos III (người cai trị thứ 6 của Đế chế Seleucid) đưa quân đến Hy Lạp. Tuy nhiên, ông đã bị đánh bại trong trận Thermopylae bởi quân La Mã do Manius Acilius Glabria chỉ huy. Hậu quả của trận chiến này chính là Antiochus III đã phải nhượng toàn bộ lãnh thổ phía Bắc và phía Tây dãy Taurus, trả một khoản bồi thường lớn và chịu nhiều hạn chế về mặt quân sự. Liên minh Aetolian cũng bị biến thành quốc gia chư hầu của La Mã.
Quảng cáo
Sự ảnh hưởng sâu sắc của văn hoá Hy Lạp đối với La Mã
Mặc dù thất bại về mặt quân sự với La Mã, Hy Lạp vẫn sở hữu một số điểm đáng tự hào. Người La Mã chịu ảnh hưởng sâu sắc bởi văn hoá Hy Lạp theo nhiều cách, từ nghệ thuật, văn học, kiến trúc, triết học cho đến tôn giáo. Mặc dù Hy Lạp hiếm khi thống nhất, các vùng của Hy Lạp thường xuyên chiến tranh và chỉ thống nhất trong một khoảng thời gian ngắn dưới thời Alexander đại đế mà thôi. Dù vậy, người Hy Lạp cổ đại vẫn tạo ra một nền văn hoá phong phú, với nghệ thuật, kiến trúc, văn học, triết học và tôn giáo đều trở thành biểu tượng.1. Triết học
Các nhà triết học Hy Lạp như Socrates, Plato và Aristotle được xem là 3 trụ cột của văn minh Hy Lạp cổ đại, những người đã đặt nền móng cho triết học phương Tây.
Bên cạnh đó, Hoàng đế La Mã Marcus Aurelius cũng được cho là theo chủ nghĩa Khắc kỷ, một trong những trường phái triết học bắt nguồn ở Hy Lạp. Chủ nghĩa khắc kỷ do Zeno thành Citium sáng lập vào đầu TK thứ 3 TCN, nội dung về đạo đức con người, thứ được tạo ra bằng logic và cách mà con người nhìn nhận bản chất thế giới. Từ khi hình thành, các học thuyết khắc kỷ đã dần trở nên rất phổ biến trong xã hội Hy Lạp và La Mã.
Ngoài ra, các trường triết học của Athens đã trở thành điểm hành hương phổ biến của các học giả La Mã. Vào thời đó, giới quý tộc La Mã thường mời các gia sư Hy Lạp về nhà để giáo dục cho con cái.
2. Ngôn ngữ
Trong khi tiếng Latin là ngôn ngữ chính thức được sử dụng trong các văn bản luật pháp và hành chính, thì tiếng Hy Lạp vào thời đó được xem là ngôn ngữ của văn hoá và trí tuệ. Do đó, các hoàng đế và giới tinh hoa thường nói được cả 2 ngôn ngữ, với tiếng Hy Lạp là ngôn ngữ chung của đế quốc Đông La Mã.
Các nhà văn La Mã cũng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ văn hoá Hy Lạp. Chẳng hạn như Cicero, một chính khách, luật sư, nhà văn La Mã đã học hùng biện từ nhà thơ Hy Lạp Archias và dịch các tác phẩm triết học Hy Lạp sang tiếng Latin. Ở Hy Lạp và La Mã thời cổ đại, bùng biện là môn nghệ thuật thuyết phục, chủ yếu thường dùng để giúp công dân tự biện hộ cho chính họ tại toà án. Năm quy tắc hùng biện, vẫn còn được lưu truyền và sử dụng trong cuộc sống hiện nay được thiết lập vào thời Aristotle ở Hy Lạp.
3. Nghệ thuật và kiến trúc
Nghệ thuật La Mã được vay mượn rất nhiều từ người Hy Lạp, đến mức một số nhà sử học còn gọi nghệ thuật ở La Mã với cái tên là Greco-Roman.
Chịu ảnh hưởng từ kiến trúc Hy Lạp, người La Mã đã áp dụng các phong cách Hy Lạp như các cột trụ nhà và thiết kế xây nhà hình chữ nhật. Các toà nhà La Mã thường kết hợp các yếu tố kiến trúc đặc trưng của Hy Lạp trong các công trình của họ.
Trong đó, thức cột là hệ thống tỷ lệ và hình thức trang trí cột, đây là cách mà người Hy Lạp cổ đại tìm kiếm đến cái đẹp lý tưởng. Có 3 loại thức cột cơ bản trong kiến trúc Hi Lạp: cột Doric, cột Ionic và cột Corinth. Sau đó đến thời đế chế La Mã đã phát triển và sáng tạo thêm 2 thức cột nữa đó là cột Tuscan là loại đơn giản hơn cột Doric và cột Composte là cột tổng hợp có nhiều hoa văn hơn cột Corinth.
Không chỉ thế, các tác phẩm điêu khắc Hy Lạp thường xuyên bị trộm cướp trong chiến tranh, sau đó được bán lại cho giới quý tộc La Mã.
4. Tôn giáo
Người La Mã đã mượn các vị thần trong thần thoại Hy Lạp và điều chỉnh lại để phù hợp hơn. Trong đó, thần Zeus trở thành thần Jupiter, Athena trở thành Minerva, Aphrodite trở thành Venus. Bên cạnh đó, các lễ hội, thần thoại và nghi lễ của La Mã cũng có nguồn gốc từ Hy Lạp. Ngay cả cách kể chuyện về tôn giáo La Mã cũng phản ánh ảnh hưởng của Hy Lạp.
5. Giáo dục
Hệ thống giáo dục La Mã phần lớn dựa trên hệ thống của Hy Lạo, với nhiều điểm tương đồng về chương trình giảng dạy. Nhiều người Hy Lạp có học thức đã được đến Rome với tư cách là nô lệ trong chiến tranh, sau đó trở thành gia sư cho trẻ em La Mã.
Văn học Hy Lạp cũng trở thành quy chuẩn của nền giáo dục La Mã vì thời đó có rất ít văn học La Mã. Các tác phẩm của những nhà thơ Hy Lạp như Homer, Euripides và Herodotus thường được dạy trong các lớp học La Mã.
