Không có nhiều thứ để cộng đồng mạng chê bai và chế giễu Apple, sau ba ngày với ba livestream giới thiệu những chiếc máy tính chạy hệ điều hành macOS mới: iMac, MacBook và Mac mini trang bị những con chip thế hệ M4. Nhưng một khi đã tìm ra thứ để làm content, thì đảm bảo hàng triệu người trên toàn thế giới sẽ vin vào đó để làm ra đủ thể loại nội dung hài hước, nhắm tới những chi tiết thiết kế mà các kỹ sư và nhà thiết kế của Apple đã lựa chọn để tạo nên các sản phẩm.
Và hiện giờ đang có 2 thứ được chế meme nhiều nhất về thiết kế sản phẩm Apple.
Đầu tiên, chính là cái nút nguồn của chiếc máy Mac mini M4 với mức giá cực kỳ ấn tượng. Cả mức giá lẫn thiết kế hay thậm chí là cả hiệu năng kết hợp lại với nhau tạo ra một sản phẩm quá cạnh tranh cho cả sinh viên lẫn người làm nội dung. Có điều cái nút nguồn của chiếc máy lại nằm ở một góc dưới đáy chassis, muốn bật tắt thì phải thò tay nhấc máy lên rồi ấn vào cái nút ấy:
Để công bằng thì mình nghĩ trêu đùa và làm meme về cái nút nguồn này là “bới bèo ra bọ”. Lý do là nếu anh em sử dụng máy tính Mac, hẳn anh em cũng sẽ nhận ra rằng, chẳng mấy ai dùng máy tính macOS hàng ngày mà cứ bật tắt hẳn chiếc máy đi cả. Bắt đầu sử dụng và làm việc thì mở màn hình trong trường hợp của MacBook, hay gõ 1 nút trên bàn phím để máy “tỉnh giấc” từ chế độ Sleep. Đến khi dừng sử dụng thì đóng màn hình lại, hoặc ấn vào cái logo quả táo góc trái màn hình để khóa máy.
Và hiện giờ đang có 2 thứ được chế meme nhiều nhất về thiết kế sản phẩm Apple.
Đầu tiên, chính là cái nút nguồn của chiếc máy Mac mini M4 với mức giá cực kỳ ấn tượng. Cả mức giá lẫn thiết kế hay thậm chí là cả hiệu năng kết hợp lại với nhau tạo ra một sản phẩm quá cạnh tranh cho cả sinh viên lẫn người làm nội dung. Có điều cái nút nguồn của chiếc máy lại nằm ở một góc dưới đáy chassis, muốn bật tắt thì phải thò tay nhấc máy lên rồi ấn vào cái nút ấy:
Để công bằng thì mình nghĩ trêu đùa và làm meme về cái nút nguồn này là “bới bèo ra bọ”. Lý do là nếu anh em sử dụng máy tính Mac, hẳn anh em cũng sẽ nhận ra rằng, chẳng mấy ai dùng máy tính macOS hàng ngày mà cứ bật tắt hẳn chiếc máy đi cả. Bắt đầu sử dụng và làm việc thì mở màn hình trong trường hợp của MacBook, hay gõ 1 nút trên bàn phím để máy “tỉnh giấc” từ chế độ Sleep. Đến khi dừng sử dụng thì đóng màn hình lại, hoặc ấn vào cái logo quả táo góc trái màn hình để khóa máy.
Để so sánh, thì lý do người dùng macOS hiếm khi shutdown máy hoàn toàn là nhờ khả năng quản lý bộ nhớ của hệ điều hành này. Chí ít thì đến thời kỳ Windows 10, mình vẫn còn thói quen bật tắt máy tính hàng ngày để RAM vận hành ở hiệu năng tốt nhất, không bị dữ liệu từ những tác vụ trước đó còn lưu trữ trong RAM khiến máy khựng giật. Còn đến thời kỳ Windows 11, mọi thứ ổn hơn rất nhiều rồi, nếu có tắt máy thì cũng chỉ là những lần khởi động lại sau những cập nhật hệ thống của HĐH mà thôi. Còn lại thì giờ mình cũng chẳng tắt máy tính Windows bao giờ.
Vậy nên cái nút nguồn ở dưới đáy chiếc máy Mac mini M4 hoàn toàn chẳng phải vấn đề. Thói quen sử dụng phổ biến của người dùng macOS là bật máy lên, rồi cứ để đó, đưa máy về chế độ Sleep.
Chê bai chế giễu phần nào có lý hơn là cái cổng sạc USB-C ở dưới đít của Magic Mouse thế hệ 3.
Thiết kế tròn trịa mỏng dẹt, nhìn như một viên sỏi của Magic Mouse thế hệ mới nói chung chẳng khác gì so với phiên bản đầu tiên ra mắt vào năm 2010. Nếu có khác, thì chỉ có linh kiện bên trong mới hơn, và cổng kết nối thay đổi từ Lightning sang USB-C để phù hợp với phần còn lại của những món phụ kiện và cáp kết nối với máy tính Mac, điện thoại iPhone và máy tính bảng iPad hiện giờ, tất cả đều đã đổi sang USB-C rồi.
"2024 vẫn không sửa thiết kế Magic Mouse"
Tham khảo thông tin trang D&AD, giống như mọi thiết kế mỹ thuật công nghiệp của một tập đoàn lớn khác, dáng vẻ và những đường cong của Magic Mouse 2 là thành quả làm việc không phải của hai hay ba nhà thiết kế, mà là 16 người thuộc nhóm thiết kế của Apple. Dễ nhận ra nhất thì có Steve Jobs tự góp công vào quá trình tạo ra chú chuột này, kế đến là Jony Ive và Evans Hankey. Ít nổi tiếng hơn trong mắt dân chơi đồ công nghệ, là Bart Andre, Daniel Coster hay Peter Russell-Clarke.
Có lẽ, quyết định nhét cổng sạc cho chú chuột không dây này đến từ cả những lựa chọn mỹ thuật lẫn công năng của chuột. Và cũng có lẽ, Magic Mouse là một trong số những tàn dư vẫn còn sót lại của một cái thời kỳ thiết bị Apple được thiết kế với điều kiện tiên quyết là vẻ đẹp, công năng luôn xếp thứ nhì.
Quảng cáo
Dễ nhận ra mục đích khi Magic Mouse được phác thảo những đường nét trên giấy, rồi sau đó là phần mềm CAD để hình thành dáng vẻ chú chuột. Jobs và Ive rõ ràng muốn tạo ra một món phụ kiện vừa thanh lịch, vừa tối giản, lại vừa sang trọng trên bàn làm việc của anh em. Thành ra gần 15 năm tồn tại, Magic Mouse vẫn giữ nguyên lớp khung kim loại và mặt kính cảm ứng phủ toàn bộ mặt trên của chuột. Ấn một ngón thì là chuột phải, ấn hai ngón là chuột trái, rồi cũng chẳng có con lăn khi bề mặt là cảm ứng để anh em cuộn trang.
Magic Mouse là một món đồ chơi công nghệ tạo ra phản ứng trái chiều. Ai dùng được thì sẽ rất thích nó. Cảm giác công thái học không phải thứ trải nghiệm hoàn hảo, nhưng dùng chuột khá thoải mái. Nếu thích có thể đặt cả bàn tay lên nghỉ ngơi trên chuột rồi di để điều khiển máy tính. Hoặc nếu cần sự chính xác thì cầm kiểu fingertip di qua di lại. Với nhu cầu sử dụng văn phòng thì người dùng Magic Mouse không có quá nhiều đòi hỏi về hiệu năng.
Nhưng một khi đã không dùng được, thì tất cả những thứ mình liệt kê kể trên bỗng nhiên biến thành nhược điểm khiến không ai chịu nổi con chuột máy tính giá chừng 2 triệu Đồng này. Cầm thì mỏi tay, miết thì phải để ý vì nếu mặt kính bẩn, cuộn bị dít, trải nghiệm không mượt mà. Và đương nhiên cái chủ đề chính của chúng ta nằm ở ngay tiêu đề: Cổng sạc dưới đít, hết pin thì phải ngồi sạc và ngồi chờ, chứ không vừa cắm vừa xài được.
Cá nhân mình thuộc dạng thứ hai. Magic Trackpad ngon hơn Magic Mouse 69 lần. Và nếu có bắt buộc phải dùng chuột, chẳng hạn lúc làm video hay chỉnh hình, thì mình chọn Logitech MX Master.
Quảng cáo
Đẹp là trên hết đã, công năng tính sau
Điều đó đưa chúng ta đến với những gì chính bản thân những nhà thiết kế Magic Mouse khi ấy tư duy trong đầu khi thiết kế chú chuột này.
Phải nói một chút về công năng và thông số kỹ thuật. Chip truyền dẫn tín hiệu của Magic Mouse từ xưa tới nay luôn vận hành ở tần số 90Hz. Để tiện so sánh thì chuột không dây kết nối qua Bluetooth của các hãng khác có polling rate dao động từ 125 đến 500Hz. Trước đây mình dùng Razer Atheris, 250Hz. MX Master 3 là 125Hz. Razer Pro Click Mini có ba lựa chọn 125, 500 và 1000Hz. Tần suất gửi tín hiệu về máy tính càng cao thì chuột càng ngốn pin.
Nhưng vấn đề lại nằm ở chỗ, vì giới hạn của giao thức Bluetooth, điều khiển chuột lúc nào cũng sẽ có cảm giác có độ trễ. Rồi nếu anh em dùng Magic Mouse với những chiếc MacBook Pro với màn hình ProMotion 120Hz, hoặc màn hình tần số quét cao kết nối với Mac mini hay Mac Studio, sẽ nhận ra khựng giật vì polling rate chuột thấp hơn tần số quét màn hình.
Đổi lại, với polling rate 90Hz và cục pin công suất 1986 mAh, sạc 2 đến 3 tiếng là dùng được từ 3 đến 4 tuần. Hoặc nếu anh em vội, chỉ cần sạc 5 phút là đủ dùng cả ngày. Hết ngày làm việc lật đít chuột lên cắm dây sạc tiếp là xong.
Sở dĩ nói Magic Mouse là một trong vài thứ còn sót lại của tư duy thiết kế cũ từ Apple, là vì chú chuột này đảm bảo khi nằm trên bàn, đẹp là trên hết. Cả bốn cạnh của chuột được vát cong, không còn một chỗ nào để đặt cổng kết nối sạc pin cho chuột nữa.
Và trên quan điểm thiết kế, tạm bỏ qua cái cổng sạc, chú chuột thiết kế hơi dẹt và cong nhẹ ở mặt trên chính là thành quả của việc các nhà thiết kế tại Apple khi ấy hiểu bản chất giải phẫu cơ thể người như thế nào. Anh em hãy thử đặt tay lên bàn, thả lỏng các ngón tay và cơ. Tay anh em sẽ nằm phẳng lì trên mặt bàn, hay tạo ra một đường cong vừa phải?
Đó là lý do chuột máy tính luôn phải thiết kế cong để ôm theo dáng của bàn tay khi nghỉ ngơi. Cũng với đường cong này, rất nhiều cử động sẽ dễ dàng được thực hiện. Chẳng hạn như cuộn chuột, nhấc ngón tay lên bấm chuột… Thành ra vậy mới nói, ai đã dùng được Magic Mouse thì sẽ rất thích nó. Nhưng nếu dùng trong khoảng thời gian dài, cảm giác mỏi là điều không thể tránh khỏi.
Kỳ quái, bị chê nhưng vẫn bán đến tận bây giờ
Kết hợp cả triết lý thiết kế phục vụ cho giải phẫu cơ thể người và sự ám ảnh về việc không muốn những cọng dây loằng ngoằng nằm trên bàn làm việc, không muốn ai vừa sạc vừa dùng chuột, cổng sạc của Magic Mouse cả hai thế hệ 2 và USB-C đều nằm ở dưới đáy.
Tất cả những phân tích ở trên đều không phải để bênh vực cho logic kỳ dị của Apple hồi năm 2010. Nỗ lực đảm bảo tính thẩm mỹ khi người dùng nhìn vào bàn làm việc và khi sử dụng Magic Mouse phải đánh đổi bằng việc, tới lúc cần sạc, nhìn chú chuột bị lật ngửa hoặc lật qua một bên, rất không vừa mắt. Cũng may là, với anh em dùng Magic Mouse, cứ một tháng mới phải chịu đựng điều đó chỉ trong vài giờ đồng hồ.
Magic Mouse, và những đàm tiếu chế giễu của cư dân mạng và người dùng xung quanh vị trí cổng sạc, thiết kế và tính công thái học là những quan điểm thực sự có giá trị, chứ không giống như việc chê Apple bán mấy cái bánh xe cho máy Mac Pro giá 700 USD. Không thể đặt Magic Mouse vào dạng thiết bị mà mọi người chê bai, và coi “những người chê là những người không cần tới nó” như Mac Pro, hay chính bản thân 4 cái bánh xe hoặc cái ngàm VESA nhôm của màn hình Pro Display XDR…
Không phải người dùng macOS nào cũng cần tới Mac Pro để phải tính đến chuyện mua bánh xe. Nhưng ai dùng macOS cũng cần tới chuột, không phải Trackpad thì sẽ là Magic Mouse, giải pháp cơ bản nhất và mặc định kẹp chung với nhiều cỗ máy tính Apple.
Những phàn nàn xoay quanh Magic Mouse, xét trên quan điểm trải nghiệm người dùng, hoàn toàn có lý và không thể lờ đi được. Nhưng có vẻ Apple sẽ không thay đổi thiết kế chuột dành cho anh em dùng máy Mac sớm đâu, vì từ thời điểm iMac M1 ra mắt, Magic Mouse có hẳn 6 màu mới khớp với màu vỏ máy, và iMac M4 cũng vậy.
