Nghiên cứu mới về lai giống thời tiền sử: đàn ông Neanderthal và phụ nữ Homo sapiens

Một nghiên cứu về lai giống thời tiền sử của người cổ đại, do nhà di truyền học Alexander Platt (trường ĐH Y Perelman, Pennsylvania, Mỹ) dẫn đầu, cho rằng khi người tinh khôn Homo sapiens bắt đầu di cư ra khỏi Châu Phi, họ đã gặp và lai giống với người Neanderthal, vốn sinh sống ở Châu Âu và Trung Đông.

Nghiên cứu mới tập trung vào nhiễm sắc thể X của người hiện đại, đây là một trong hai nhiễm sắc thể giới tính, qua đó nhận thấy rằng DNA của người Neanderthal hầu như không có hoặc xuất hiện rất ít trong DNA của người hiện đại. Ngược lại, nhiễm sắc thể X của người Neanderthal cổ đại có rất nhiều DNA của người Homo sapiens.

Điều này có nghĩa là đàn ông Neanderthal đã giao phối với phụ nữ Homo sapiens, do đó con cháu của họ, đặc biệt là con trai, sẽ thừa hưởng gen từ nhiễm sắc thể X của người mẹ (Homo sapiens). Phát hiện này ngược lại với suy đoán trước kia rằng đàn ông Homo sapiens đã giao phối với phụ nữ Neanderthal.

Các nhà nghiên cứu chưa tìm được nguyên nhân của cách lai giống này , là do tự nguyện, bị ép buộc hay có nguyên nhân nào khác. “Sự ưu tiên của một hoặc cả 2 bên đều có thể tạo ra những kiểu mẫu này, dù có hay không có sự đồng ý của bên kia” - giáo sư Platt nói.

Nhiễm sắc thể là cấu trúc dạng sợi, mang thông tin di truyền. Ở con người sẽ có 23 cặp nhiễm sắc thể, gồm 22 cặp NST bình thường và 1 cặp nhiễm sắc thể giới tính. Khi thụ thai, cha và mẹ sẽ chia sẻ 50% gen di truyền cho con của họ trong 23 cặp NST đó, nghĩa là cha và mẹ mỗi người sẽ cho con của họ 23 nhiễm sắc thể mang thông tin di truyền.

Đối với cặp NST thứ 23 quy định giới tính, ở nữ giới là 2 nhiễm sắc thể XX còn nam giới là XY. Con trai sẽ nhận nhiễm sắc thể X của người mẹ và nhận NST Y từ người cha, trong khi đó con gái sẽ nhận NST X từ mẹ và NST X từ cha.

Trong nghiên cứu kể trên, khi so sánh gen của 3 người Neanderthal cổ đại với gen của người hiện đại, nghiên cứu phát hiện ra rằng ngoại trừ vùng cận Sahara ở Châu Phi, các vùng còn lại đều mang một lượng rất nhỏ DNA của người Neanderthal trong bộ gen của họ, thường từ 1 - 4%, nhưng lượng DNA đó lại không xuất hiện trong nhiễm sắc thể X quy định giới tính. Người Châu Phi được loại trừ ra vì tổ tiên của họ vẫn còn sinh sống trên lục địa này và chưa từng giao phối với người Neanderthal.

Trong khi đó, bộ gen của 3 người Neanderthal được tìm thấy rất nhiều DNA của người Homo sapiens ở trong nhiễm sắc thể X, gợi ý rằng khi xưa đàn ông Neanderthal đã giao phối với phụ nữ Homo sapiens.

Nghiên cứu cho rằng sự lai giống này bắt đầu từ cách đây 250.000 năm và đạt đỉnh điểm từ 47.000 năm trước. Người Homo sapiens và người Neanderthal có chung tổ tiên cho đến khoảng 600.000 năm trước, sau đó 2 họ người này bắt đầu tách ra, người Neanderthal tiến hóa ở Châu Âu còn người Homo sapiens ở Châu Phi.

Người Neanderthal được cho là tuyệt chủng cách đây 40.000 năm, loài người này được cho là có thể hình vạm vỡ, rất thông minh, có thể tạo ra vật dụng tinh xảo và đời sống xã hội cao, thậm chí một số ý kiến cho rằng họ biết làm lễ cúng trước khi chôn cất người chết.

Các giả thuyết trước đây cho rằng người Neanderthal không đóng góp DNA trong nhiễm sắc thể X của người hiện đại là vì cấu trúc gen của họ không tương thích với người Homo sapiens, khiến cho con cháu của họ dễ bị khuyết tật bẩm sinh và nhanh chóng bị đào thải, theo lý thuyết “sự sống sót của kẻ mạnh nhất” của Charles Darwin.

Nghiên cứu mới tìm ra một lượng nhỏ gen của người Neanderthal vẫn còn tồn tại trong người hiện đại, vì vậy giáo sư Platt nói: Thật thú vị khi nghĩ rằng có 6 tỷ người đang sinh sống khắp nơi trên thế giới hiện nay đang có 2% bộ gen của người Neanderthal cổ đại, tương đương với 120 triệu người Neanderthal cổ đại vẫn còn sống khỏe mạnh tới bây giờ.

Theo reuters