Nút bịt tai là dụng cụ được đặt vào ống tai để bảo vệ tai khỏi tiếng ồn lớn, nước vào, bụi bẩn, hoặc các vật thể lạ khác. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng không phải loại nút bịt tai nào cũng giống nhau. Với nhiều biến thể và những nguy cơ tiềm ẩn, việc chọn đúng loại có thể làm người dùng bối rối.
Nút bịt tai là dụng cụ đeo để bảo vệ tai khỏi tiếng ồn hoặc vật thể lạ (như bụi và nước) xâm nhập vào tai. Mặc dù vậy, công dụng chính của nút bịt tai là giảm tiếng ồn lớn có khả năng gây hại đến thính giác. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), tiếng ồn lớn được định nghĩa là âm thanh trên 70 decibel (dB).
Nếu được lắp đúng cách, nút bịt tai có thể giảm âm thanh từ 15 đến 30 dB. Mức giảm này được xác định bởi Chỉ số Giảm Ồn (NRR) — một thước đo cho biết thiết bị bảo vệ tai có thể chặn được bao nhiêu decibel. Nút bịt tai không phải là thiết bị bảo vệ thính giác duy nhất; tai nghe chống ồn cũng là một công cụ giảm tiếng ồn, và hai loại này thường bị nhầm lẫn. Sự khác biệt lớn nhất là nút tai là dụng cụ nhỏ, hình ống được đặt sâu vào trong ống tai, trong khi tai nghe chống ồn có thiết kế dạng băng đô đeo bên ngoài tai.
Nút Bịt Tai Là Gì?
Nút bịt tai là dụng cụ đeo để bảo vệ tai khỏi tiếng ồn hoặc vật thể lạ (như bụi và nước) xâm nhập vào tai. Mặc dù vậy, công dụng chính của nút bịt tai là giảm tiếng ồn lớn có khả năng gây hại đến thính giác. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), tiếng ồn lớn được định nghĩa là âm thanh trên 70 decibel (dB).
Nếu được lắp đúng cách, nút bịt tai có thể giảm âm thanh từ 15 đến 30 dB. Mức giảm này được xác định bởi Chỉ số Giảm Ồn (NRR) — một thước đo cho biết thiết bị bảo vệ tai có thể chặn được bao nhiêu decibel. Nút bịt tai không phải là thiết bị bảo vệ thính giác duy nhất; tai nghe chống ồn cũng là một công cụ giảm tiếng ồn, và hai loại này thường bị nhầm lẫn. Sự khác biệt lớn nhất là nút tai là dụng cụ nhỏ, hình ống được đặt sâu vào trong ống tai, trong khi tai nghe chống ồn có thiết kế dạng băng đô đeo bên ngoài tai.
Nút bịt tai đầu tiên do Ohropax phát minh vào năm 1907 nhằm giúp mọi người đối phó với ô nhiễm tiếng ồn phổ biến vào cuối thế kỷ 19. Những nút bịt tai này ban đầu chủ yếu làm bằng sáp, và phải đến năm 1960 nút bịt tai silicone mới xuất hiện.
Các Loại Nút Bịt Tai
Có nhiều loại nút bịt tai khác nhau, mỗi loại được làm từ vật liệu riêng biệt và phục vụ những mục đích cụ thể. Các loại nút bịt tai phổ biến bao gồm:
- Nút bịt tai xốp
- Nút bịt tai đúc sẵn
- Nút bịt tai dẻo định hình
- Nút bịt tai lọc âm thanh
- Nút bịt tai điện tử
Nút bịt tai xốp
Nút bịt tai xốp được làm từ chất liệu xốp mềm (chủ yếu là polyurethane). Người dùng có thể cuộn chúng thành hình trụ nén và đưa vào tai. Những nút bịt tai này sẽ nở ra để vừa khít với ống tai, mang lại khả năng bảo vệ thính giác tốt ở nơi làm việc hoặc khu vực dân cư ồn ào. Tuy nhiên, dù giảm ồn rất tốt, chúng dễ bị bẩn và có thể là nơi vi khuẩn sinh sôi. Do đó, khuyến nghị nên sử dụng một lần rồi bỏ đi.
Các sản phẩm tiêu biểu của loại này có chỉ số NRR cao nhất hiện có cho nút bịt tai (33 dB) và các lựa chọn khác với NRR 29 dB.
Nút bịt tai đúc sẵn
Nút bịt tai đúc sẵn thường làm từ silicone, cao su, hoặc nhựa. Chúng thường có phần thân với ba đến bốn cánh mềm gắn vào, hoặc có thiết kế hình nón cao su. Thiết kế này khiến chúng được sản xuất theo kích cỡ chung hoặc nhiều kích cỡ (nhỏ, trung bình, lớn).
Quảng cáo
Cách tiếp cận này có thể không phù hợp với tất cả mọi người, vì một số cá nhân cần kích cỡ khác nhau cho mỗi tai để đảm bảo sự vừa vặn và thoải mái. Việc tham khảo ý kiến chuyên gia có thể cần thiết để xác định kích cỡ phù hợp nhất. Một ưu điểm lớn của nút tai bịt đúc sẵn là chúng có thể rửa sạch và tái sử dụng, do đó có tuổi thọ lâu hơn nút tai bịt xốp. Nếu được lắp đúng, chúng còn tạo lớp kín nước, thích hợp cho việc bơi lội. Các sản phẩm loại này thường có chỉ số NRR dao động trong khoảng 25 dB và 27 dB.
Nút bịt tai dẻo định hình
Nút bịt tai dẻo định hình được làm từ sáp hoặc bột silicone, có thể tạo hình theo bất kỳ hình dạng tai nào nhờ thiết kế linh hoạt. Do được đặt bên ngoài ống tai thay vì bên trong, chúng được xem là một trong những loại nút bịt tai thoải mái nhất.
Những nút bịt tai này không chỉ bảo vệ khỏi tiếng ồn lớn mà còn ngăn nước vào tai rất hiệu quả, là một phụ kiện an toàn tốt khi bơi lội. Các lựa chọn cho nút bịt tai dẻo định hình có chỉ số NRR từ 21 dB đến 31 dB.
Nút bịt tai lọc âm thanh
Quảng cáo
Nút bịt tai lọc âm thanh không làm giảm tiếng ồn hoàn toàn như các loại khác. Chúng sử dụng các bộ lọc âm thanh để giảm tiếng ồn lớn xuống mức an toàn mà vẫn cho phép người dùng giao tiếp.
Bộ lọc hoạt động tương tự như cái phễu: làm giảm âm lượng đi vào tai nhưng không loại bỏ bất kỳ tần số cụ thể nào. Việc giảm âm thường đồng đều trên mọi tần số, giúp âm thanh không bị bóp nghẹt. Đối với nhạc sĩ và người đi xem hòa nhạc, bộ lọc đảm bảo họ nghe rõ nhạc nền nhưng âm lượng được giới hạn ở mức an toàn hơn.
Các loại nút bịt tai lọc âm thanh có chỉ số NRR từ 15 dB đến 22 dB.
Nút bịt tai điện tử
Nút bịt tai điện tử có mạch điện tử cho phép người dùng lắng nghe môi trường xung quanh theo thời gian thực. Chúng cho phép các âm thanh an toàn (như cuộc trò chuyện) đi qua mà không cản trở, đồng thời vẫn bảo vệ thính giác.
Tương tự, một số nút bịt tai điện tử có tính năng khuếch đại âm thanh — giúp tăng âm thanh mức thấp. Tính năng này hoạt động khi microphone được đặt ở vị trí chiến lược của nút bịt tai phát hiện âm thanh nền mà tai thường không nghe được. Sau đó, âm thanh được khuếch đại và phát qua loa đặt ở vị trí tai nghe.
Điều này rất hữu ích khi đi săn, vì người dùng có thể nghe được tiếng lá xào xạc hoặc âm thanh mục tiêu phát ra. Dù vậy, mục đích chính của nút bịt tai điện tử vẫn là bảo vệ thính giác. Khi phát hiện âm thanh đạt mức nguy hiểm, chúng tự động tắt khuếch đại và chuyển sang chế độ bảo vệ bị động để giảm tiếng ồn. Quá trình khuếch đại sẽ khởi động lại ngay sau khi tiếng ồn lớn kết thúc.
Khoảng thời gian từ lúc tắt khuếch đại đến lúc chặn âm thanh lớn được gọi là thời gian tấn công. Thời gian tấn công càng nhanh thì càng tốt. Nếu chậm, nguy cơ tiếng ồn lớn lọt vào tai trước khi bị chặn sẽ tăng lên. Nhờ khả năng chống ồn đặc biệt, nút bịt tai điện tử rất phù hợp để bảo vệ tai khi bắn súng hoặc săn bắn. Các sản phẩm loại này có chỉ số NRR từ 22 dB đến 26 dB.
Rủi Ro Và Lợi Ích Khi Sử Dụng Nút Tai
Nút bịt tai mang lại nhiều lợi ích như một thiết bị bảo vệ thính giác. Tuy nhiên, việc sử dụng không đúng cách hoặc quá thường xuyên cũng có thể dẫn đến một số rủi ro.
Lợi ích khi đeo nút tai:
- Cải thiện giấc ngủ: Gián đoạn giấc ngủ liên tục kéo dài thời gian cơ thể cần để đi vào giấc ngủ sâu. Nếu sống ở khu vực ồn ào, đeo nút tai khi ngủ là cách hiệu quả để tránh xa những tiếng động làm phiền, từ đó có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ và các lợi ích đi kèm, bao gồm chức năng nhận thức sắc bén, đường huyết an toàn và kiểm soát cân nặng.
- Phòng tránh mất thính lực do tiếng ồn: Mất thính lực do tiếng ồn xảy ra khi các sợi thần kinh trong tai giữa bị tổn thương vì tiếp xúc liên tục với âm thanh quá lớn. Dữ liệu y tế cho thấy khoảng 10 triệu người lớn dưới 70 tuổi ở Mỹ bị mất thính lực một hoặc cả hai tai do âm thanh quá lớn. Chỉ số NRR trung bình của nút bịt tai nằm trong khoảng 15–30 dB. Ví dụ: Nếu một máy cắt cỏ chạy xăng phát ra âm thanh 85 dB, một nút tai có NRR 21 dB có thể giảm nó xuống còn 64 dB. Với mức ồn dưới 70 dB được coi là an toàn, nút bịt tai này giúp bảo vệ đầy đủ khỏi việc mất thính lực do tiếng ồn.
Rủi ro khi dùng nút tai:
- Nhiễm trùng tai: Nút tai không trực tiếp gây nhiễm trùng tai; mà nguyên nhân nằm ở cách sử dụng và bảo quản. Nhiễm trùng tai có thể xảy ra do tích tụ quá nhiều sáp tai trong ống tai. Sử dụng nút tai thường xuyên sẽ ngăn sáp tai thoát ra ngoài. Việc đeo nút bịt tai liên tục còn gây ẩm ướt bên trong ống tai, biến tai thành nơi vi khuẩn dễ sinh sôi, từ đó dẫn đến nhiễm trùng. Hơn nữa, nút tai bẩn cũng góp phần làm vi khuẩn phát triển trong tai. Rửa sạch nút bịt tai định kỳ là cách được khuyên dùng để hạn chế sự tích tụ sáp và vi khuẩn trên bề mặt.
- Chóng mặt: Tương tự như nhiễm trùng tai, chóng mặt phụ thuộc vào cách sử dụng nút tai. Dùng nút tai quá thường xuyên sẽ dẫn đến tích tụ sáp thừa. Nút tai có thể đẩy sáp bị nén vào màng nhĩ, gây ra các dấu hiệu chóng mặt như choáng váng và buồn nôn. Sáp tai bị nén còn dẫn đến nhiễm trùng tai, với chóng mặt là một dấu hiệu phổ biến.
- Giảm thính lực: Giảm thính lực do nút tai thường xảy ra vì sáp tai tích tụ quá nhiều. Khi dùng nút bịt tai liên tục và sáp tai tích tụ dần theo thời gian, người dùng có thể nghe bị bóp nghẹt hoặc bị giảm thính lực tạm thời. Nhiễm trùng tai và tổn thương một số bộ phận tai do dùng quá mức hoặc không đúng cách cũng có thể ảnh hưởng đến thính giác.
Khi Nào Cần Đeo Nút Tai?
Việc đeo nút bịt tai là cần thiết trong môi trường có mức ồn lớn. Do đó, cần thiết phải đeo khi ở gần súng đạn, máy bay, chất nổ, xe máy, nơi làm việc ồn ào (như công trường xây dựng) hoặc nhạc có âm lượng lớn. CDC cho biết âm thanh trên 70 dB có thể gây hại cho thính giác sau thời gian dài, và tiếng ồn trên 120 dB gây hại tức thì. Vì vậy, nếu thường xuyên tiếp xúc với tiếng ồn như vậy, đeo nút bịt tai là bắt buộc.
Âm thanh lớn có thể làm hỏng tế bào lông và dây thần kinh thính giác, dẫn đến khiếm khuyết thính giác. Ngoài mất thính lực, nghiên cứu cho thấy tiếng ồn còn gây căng thẳng và ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể. Tiếp xúc tiếng ồn liên tục làm gián đoạn giấc ngủ, tăng mức căng thẳng theo thời gian, liên quan trực tiếp đến huyết áp cao, béo phì và tiểu đường.
Báo cáo cho thấy 1,5 triệu người chết hằng năm ở Tây Âu do tiếp xúc liên tục với tiếng ồn giao thông. Với những mặt hại từ tiếng ồn lớn, nút bịt tai là một dụng cụ rất cần thiết. Tuy nhiên, người dùng cần đảm bảo loại nút bịt tai được chọn có chỉ số NRR đủ để giảm âm thanh nguy hiểm và bảo vệ thính giác.
Nguồn: headphonesty
