Phát bao nhiêu lần thì đĩa vinyl sẽ hỏng? Câu trả lời sẽ khiến bạn bất ngờ.

Mọi người có bao giờ tự hỏi liệu mâm đĩa than giá rẻ có thực sự làm hỏng đĩa vinyl hay không? Đĩa vinyl có thể tồn tại bao lâu? Có người cho rằng chỉ cần vài lần phát là đủ để làm đĩa bị mòn, trong khi những người khác lại khẳng định rằng chúng có thể chịu được hàng ngàn lần phát nếu được bảo quản đúng cách.

Đặc biệt, nỗi lo về việc mâm đĩa than giá rẻ, nhất là những loại sử dụng kim ceramic, sẽ phá hủy đĩa đã tồn tại từ lâu. Nhiều người sưu tập tin rằng những chiếc máy này sẽ nhanh chóng mài mòn rãnh đĩa thành bụi.

Để kiểm tra những nhận định này, YouTuber VWestlife đã thực hiện một thí nghiệm kéo dài hai tháng. Anh đã phát đi phát lại cùng một đĩa trên nhiều loại máy khác nhau để xem chúng bị mòn đến mức nào.

Thí nghiệm được thực hiện như thế nào?

Các nhà sản xuất và chuyên gia âm thanh đưa ra những con số rất khác nhau về số lần một đĩa vinyl có thể được phát trước khi có dấu hiệu mòn rõ rệt. Một số nói chỉ từ 10 đến 25 lần, trong khi một vài ý kiến khác lại khẳng định đĩa có thể chịu được tới 5.000 lần phát mà vẫn nghe như mới.

Những tuyên bố mâu thuẫn này đã đặt ra một câu hỏi quan trọng: Rốt cuộc, một đĩa vinyl có thể chịu được bao nhiêu lần phát trước khi chất lượng âm thanh bị suy giảm?



Để tìm câu trả lời, VWestlife đã tiến hành một thí nghiệm kéo dài hai tháng bằng cách phát cùng một đĩa trên ba mâm đĩa than thuộc các phân khúc giá khác nhau:

• Quasar CS-7030 Stereo System: Một mẫu máy giá rẻ với kim ceramic, kim sapphire và lực tì 5.5 gram.
• Audio-Technica AT-PL50: Máy cơ bản với kim từ tính, kim kim cương hình nón và lực tì 3.5 gram.
• Technics SL-QD33: Máy tầm trung với kim Grado từ tính, kim kim cương hình elip và lực tì 1.5 gram.

Để đảm bảo tính công bằng, anh sử dụng nhiều bản sao của cùng một đĩa (bài hát "Restore My Soul" của Marcus Family). Một bản được giữ nguyên làm đĩa đối chứng, trong khi các bản khác được phát 50 lần trên các máy quay đĩa tương ứng.

Các quy tắc của thí nghiệm cũng được tuân thủ chặt chẽ:

• Đĩa được phát một lần mỗi ngày thường, hai lần vào cuối tuần và ngày lễ, mô phỏng thói quen nghe nhạc thực tế.
• Nắp mica của mâm luôn được đóng kín để tránh bụi bẩn.
• Kim được vệ sinh thường xuyên để ngăn bụi bẩn tích tụ, làm sai lệch kết quả.

Sau 50 lần phát, đĩa bị mòn đến mức nào?

Sau 50 lần phát, VWestlife đã so sánh các đĩa thử nghiệm với đĩa đối chứng. Nếu những lo lắng phổ biến là đúng, đĩa được phát trên mâm than giá rẻ lẽ ra đã bị hỏng, với đầy tiếng sột soạt và lách tách.

Tuy nhiên, kết quả lại hoàn toàn ngược lại.

Để kiểm tra chính xác mức độ suy giảm của đĩa, VWestlife phát chúng trên mâm đĩa than Technics SL-1900 với kim Stanton 681EEE. Bộ thiết bị cao cấp này được chọn vì có độ méo tiếng thấp và phản hồi tần số phẳng, giúp dễ dàng phát hiện những thay đổi nhỏ nhất trong chất lượng âm thanh.

Thật đáng ngạc nhiên, các đĩa đã được phát 50 lần vẫn nghe gần như giống hệt bản đối chứng. Không có sự gia tăng tiếng ồn bề mặt, không mất tần số cao và cũng không có méo tiếng đáng chú ý nào.



Ngay cả đĩa được phát trên máy Quasar, vốn bị chỉ trích vì sử dụng kim ceramic, cũng không cho thấy dấu hiệu suy giảm rõ ràng. Điều này mâu thuẫn trực tiếp với niềm tin phổ biến rằng mâm đĩa than giá rẻ sẽ nhanh chóng phá hủy đĩa vinyl. Trên thực tế, anh ấy còn tiếp tục phát một phần của đĩa thêm 50 lần nữa trên máy Quasar (tổng cộng 100 lần phát) và nó vẫn không bị mòn.

Kết quả phân tích kỹ thuật bằng phần mềm phân tích phổ cho thấy sự khác biệt chỉ được đo bằng một phần nhỏ của decibel, quá nhỏ để tai người có thể nhận ra. Hầu hết những thay đổi nhỏ về tần số chỉ xảy ra trên 18.000 Hz, một dải tần vượt ngoài khả năng nghe của phần lớn mọi người.

Điều này đặt ra một câu hỏi mới: Nếu mâm đĩa than giá rẻ không làm hỏng đĩa, vậy nguyên nhân thực sự gây ra mòn vinyl là gì?

Lý do thực sự khiến đĩa vinyl bị mòn

Nhiều người sưu tập tin rằng chất lượng của mâm đĩa than là yếu tố duy nhất quyết định độ bền của đĩa. Nhưng thí nghiệm của VWestlife cho thấy một điều khác. Những mối đe dọa lớn nhất đối với độ bền của đĩa vinyl không phải là mâm than giá rẻ, mà là việc bảo trì kém, cài đặt không đúng cách và các yếu tố môi trường.

Những điều thực sự quan trọng mà người chơi vinyl cần chú ý bao gồm:

• Chất lượng và tình trạng của kim stylus: Một kim mới và được định hình đúng cách sẽ lướt êm qua các rãnh. Ngược lại, một chiếc kim bị mòn hoặc hỏng có thể gây ra hư hại vĩnh viễn chỉ sau một lần phát.

• Cân chỉnh lực tì (Tracking Force): Lực tì quá lớn sẽ mài mòn rãnh, trong khi lực tì quá nhẹ lại gây trượt kim, dẫn đến trầy xước và hư hại rãnh. Việc điều chỉnh đúng theo hướng dẫn của nhà sản xuất là rất quan trọng.

• Cân bằng mâm đĩa than: Nếu máy không được đặt hoàn toàn phẳng, kim có thể tạo áp lực không đều, gây mòn quá mức ở một bên rãnh.

• Tích tụ bụi bẩn: Các hạt bụi nhỏ li ti hoạt động như giấy nhám, mài mòn rãnh. Vệ sinh đĩa và kim thường xuyên là yếu tố then chốt để ngăn chặn sự xuống cấp lâu dài.

View attachment 8342770

Ngoài ra, việc bảo quản và xử lý đĩa cũng đóng vai trò quan trọng trong việc giữ gìn vinyl. Để đảm bảo đĩa có thể được phát lâu dài, hãy:

• Lưu trữ đĩa theo chiều dọc trong các bao phù hợp để tránh cong vênh.
• Giữ đĩa ở môi trường độ ẩm thấp để tránh hư hại do ẩm mốc.
• Hạn chế phát đĩa liên tục trong thời gian ngắn, vì ma sát có thể tạo nhiệt tạm thời, làm mềm rãnh và khiến chúng dễ bị mòn hơn.

Cần đặc biệt cẩn trọng khi mua đĩa đã qua sử dụng, bởi một số người bán có thể sử dụng chất đánh bóng để làm đĩa trông như mới, dù chất lượng âm thanh đã bị suy giảm đáng kể.



Thí nghiệm của VWestlife đã làm sáng tỏ một điều: việc phát đĩa, ngay cả trên mâm than giá rẻ, ít gây hại hơn nhiều so với việc bảo trì kém và xử lý không đúng cách. Với sự chăm sóc chu đáo, đĩa vinyl có thể bền bỉ qua hàng trăm, thậm chí hàng ngàn lần phát với mức độ xuống cấp tối thiểu.

Nguồn: headphonesty