Sau 9 năm thống trị liệu Lightning có dễ dàng gục ngã?
B52 PhiCong
2 thángBình luận: 1
usb-c va lightning.png
LightningUSB-C là hai cái tên được nhắc đến nhiều trong thời gian gần đây khi mà Liên minh châu Âu sắp sửa áp đặt điều luật mới về cổng kết nối chung lên các thiết bị điện tử trên thị trường EU, nếu điều luật này được thông qua có thể là dấu chấm hết cho Lightning. Cùng đi tìm câu trả lời cho câu hỏi “Sau 9 năm thống trị liệu Lightning có dễ dàng gục ngã?”

Phần I: Sơ lược

1. Lịch sử ra đời

Tháng 9 năm 2012, Apple ra mắt cổng kết nối Lightning mở đầu cho xu hướng cổng kết nối nhỏ gọn và cắm được cả 2 chiều. Hai năm sau, tháng 8 năm 2014, phiên bản đầu tiên của USB-C đã được công bố bởi USB-IF với các ưu điểm vượt trội không kém đàn anh Lightning. Tại thời điểm ra mắt, cả 2 đều nhận được sự ủng hộ tích cực từ cộng đồng công nghệ. Tuy nhiên, thời điểm mà EU đề xuất chuẩn hóa cổng sạc chung cho các thiết bị điện tử cầm tay trên toàn khối, đã bắt đầu nổ ra những tranh cãi giữa bên người dùng ủng hộ và bên phản đối, bởi điều này có thể quyết định tương lai của cả Lightning và USB-C.

2. Bản thiết kế

Thiết kế của Lightning và USB C đã có từ trước

Thật vậy, cổng kết nối trên các thiết bị điện tử cầm tay chỉ là một phần nhỏ của thế giới cổng kết nối thiết bị điện-điện tử, Lightning và USB-C cũng không phải ngoại lệ, tổ tiên của chúng vốn đã có từ trước, việc phát triển chúng lên các thiết bị cầm tay là vấn đề sớm muộn, nếu kg phải Apple phát minh ra Lightning thì cũng sẽ có một cái tên khác tạo ra nó, chỉ là vấn đề thời gian mà thôi. (Tổ tiên của chúng là plug âm và dương, xem hình đại diện ở đầu bài)

Quảng cáo


Quan sát kỹ có thể thấy, kết nối Lightning và USB-C vốn dĩ là một, chúng chỉ hoán đổi vị trí plug và port (đầu cắm và cổng) cho nhau: USB-C plug là port của Lightning đưa ra ngoài và ngược lại. Rõ ràng sự hoán đổi này sẽ không ảnh hưởng gì đến chức năng “kết nối và truyền tải” của chúng. Hay nói cách khác, cả Lightning và USB-C không có khác biệt nào về chức năng. Tuy nhiên, thực tế cả plug âm và dương vẫn được sử dụng song song cho đến ngày nay, hẳn phải có sự khác biệt giữa chúng, vậy khác biệt đó là gì?

Đó là “độ an toàn, kích thước và trải nghiệm cắm”. Nếu độ an toàn là ưu điểm của plug âm thì kích thước và trải nghiệm cắm là ưu thế của plug dương (sẽ phân tích kỹ hơn ở phần II). Như vậy có thể thấy cả Lightning và USB-C đều có ưu và nhược điểm riêng của mình.

3. Công suất và tốc độ

Lightning thua xa USB-C về công suất và tốc độ truyền dữ liệu, liệu điều này có thực sự đúng?

Như đã phân tích ở trên, cấu tạo vật lý của chúng là giống nhau, thứ làm nên sự khác biệt này nằm ở “Industrial communication standards” (thường gọi là “chuẩn giao tiếp”) được tích hợp theo chúng. Về mặt kỹ thuật, chuẩn nào tích hợp được trên USB-C thì cũng sẽ làm được trên Lightning. Như vậy, trên lý thuyết, Lightning hoàn toàn có thể đạt được công suất và tốc độ truyền tải của USB-C. Nhưng do đâu mà thực tế Lightning thua xa USB-C như vậy?

Với USB-C, cùng nhìn lại quá khứ, tuy “cổng giao tiếp và chuẩn giao tiếp” là 2 phạm trù khác nhau nhưng rõ ràng chúng luôn phát triển song song cùng nhau, nếu cổng có Type A, B, mini, micro thì chuẩn cũng có USB 1.0, 2.0, 3.0, 3.2. Chúng phát triển cùng nhau và gắn với nhau như một hệ sinh thái, USB-C ra đời và cũng thừa hưởng sự ưu việt trong hệ sinh thái đó, không có gì lạ nếu các chuẩn mới như USB 3.2 có thể dễ dàng tương thích trên USB-C để làm nó trở nên mạnh mẽ như bây giờ!

Về phần Lightning, chính sự độc quyền của Apple đã kìm hãm sự phát triển của cổng này, nếu Apple không độc quyền, nó đã được phổ biến rộng rãi, đã được quan tâm và chăm sóc nhiều hơn từ phần còn lại của giới công nghệ, nó sẽ không thua kém USB-C như bây giờ

Hiện tại, USB-C vượt trội hơn đàn anh, đó là điều chắc chắn. Nhưng tiềm năng của Lightning vẫn ở đó, nếu đc phổ biến và quan tâm nhiều hơn nó hoàn toàn có thể vượt qua đàn em của mình.

Phần II: Quá khứ và tương lai

1. Thời thế tạo anh hùng

Nếu năm xưa Ajay Bhatt bén duyên với Lightning chứ kg phải USB thì viễn cảnh bây giờ đã khác, Lightning ra mắt phiên bản Lighning-C với khả năng cắm 2 chiều, đạt tốc độ và công suất tải vượt trội. Còn USB sẽ là cái tên đang hấp hối như Lightning của bây giờ vậy!

Quảng cáo


Như vậy có thể thấy, thực tại của USB-C và Lightning bây giờ là do thời thế, bản thân chúng kg phải là nguyên nhân. Tuy nhiên, liệu đây có phải là kết thúc?

2. Giá trị của thiết kế

Cho dù hình dạng hay tên gọi của chúng có thay đổi theo năm tháng nhưng bản thiết kế nguyên thủy của chúng vẫn không đổi, Lightning là một plug dương, còn USB là một plug âm

Sự khác biệt của thiết kế plug âm và dương:
Trải nghiệm cắm:
Thao tác cắm và rút trên plug dương sẽ nhẹ nhàng và mượt mà hơn plug âm

Lý do là vì, kết nối plug dương với port chỉ có 1 mặt tiếp xúc, còn plug âm với port có 2 mặt tiếp xúc, bề mặt ma sát lớn hơn nên lực tác động cũng lớn hơn. Ngoài ra trên Lightning và USB-C còn có thêm các chốt khóa để giữ cho kết nối kg bị rơi ra, ở trên Lightning thì chốt này nằm ở cạnh biên nên lực ma sát khi cắm không nhiều, cắm rút sẽ nhẹ nhàng hơn; trên USB-C các chốt này nằm ở mặt trên và dưới nên cắm rút sẽ nặng tay hơn. Lý thuyết là vậy chứ trên thực tế chúng không khác biệt lắm, kg đáng bàn. Hai điểm dưới đây mới thực sự tạo nên sự khác biệt giữa chúng.

Kích thước: USB-C sẽ không bao giờ thắng được Lightning trong cuộc đua cổng kết nối siêu mỏng

Thật vậy, với plug dạng pin trần và port là một lỗ trống, Lightning hoàn toàn có thể bóp mỏng cổng này xuống đến mức lý tưởng cho các smartphone cũng như thiết bị cầm tay siêu mỏng và siêu nhỏ trong tương lai (nếu nó là xu thế). Trên USB-C điều này bất khả thi, với plug dạng khối rỗng và port mắc kẹt với lõi pin bên trong USB-C sẽ không bao giờ có thể bóp mỏng được nó đến mức lý tưởng như Lightning.

Quảng cáo



Độ an toàn: Nếu pin trần mang lại ưu thế về kích thước cho Lightning, thì cũng chính nó là nhược điểm của thiết kế plug dương

Trong truyền tải công suất lớn (như điện gia dụng hay điện công nghiệp,..), plug dương thường được dùng để nối tải vào nguồn AC hoặc giữa các thiết bị công suất nhỏ với nhau; còn plug âm được dùng để nối các thiết bị có công suất lớn với nhau hoặc nối nguồn AC vào tải, ngoài ra nó cũng có thể dùng để nối giữa các thiết bị công suất nhỏ. Có sự phân chia này là vì plug dương có dạng pin trần, sẽ nguy hiểm cho người dùng nếu chạm vào khi nó đang nối với một dòng AC hoặc dòng đủ lớn để gây giật. Như vậy có thể thấy, USB-C có thể tham gia cả 2 thị trường công suất lớn và nhỏ, nhưng Lightning thì chỉ có một lựa chọn

Trong truyền tải công suất nhỏ (đủ nhỏ để kg gây giật nếu chạm trực tiếp đầu nối), vấn đề an toàn điện thường không được người dùng quan tâm, nhưng liệu có phải mọi kết nối đều an toàn? Chẳng hạn kết nối giữa adapter sạc và cable, tuy các nhà sản xuất luôn thiết kế một mạch bảo vệ để ngăn ngừa đoản mạch, nhưng không có gì đảm bảo mạch đó kg gặp vấn đề, ít nhất là ở thời điểm hiện tại. Nếu đoản mạch xảy ra, thiết kế plug âm của USB-C vẫn đảm bảo người dùng kg thể chạm trực tiếp pin, sẽ an toàn hơn; còn với Lightning vẫn còn nguy hiểm. Như vậy, nếu phân tích theo hướng này, sẽ không còn con đường nào cho Lightning cả? Không hẳn, bởi vì đây là đang nói ở hiện tại!

Tương lai khi mà các công nghệ an toàn điện phát triển hơn, vấn đề an toàn của Lightning được giải quyết, Lightning sẽ trở lại mạnh mẽ trên ưu thế của mình, chính là mảng thiết bị siêu mỏng và siêu nhỏ. Nơi mà USB-C sẽ không thể cạnh tranh được. Ít nhất là cho đến khi các kết nối có dây bị loại bỏ hoàn toàn.

Phần III: Chuẩn kết nối toàn cầu

Trong bối cảnh các chuẩn kết nối có dây vẫn còn rối rắm, thì mảng kết nối không dây cũng có những bước tiến lớn nhằm thay thế mớ dây nhợ lằng nhằng trên các thiết bị đang ngày một tinh tế, tuy nhiên vẫn tồn tại 3 yếu điểm khiến mảng này vẫn chưa thể thay thế được kết nối có dây đó là: hiệu suất, tốc độ và độ ổn định. Thật khó nói trước, nhưng có thể kết nối không dây sẽ không bao giờ vượt mặt được kết nối có dây, lý do là vì không chỉ nó mà bản thân các chuẩn kết nối có dây cũng có những tiến bộ vượt bật như công suất sạc trên 100W với hiệu suất sạc cao, tốc độ truyền dữ liệu 40Gbps ở thời điểm hiện tại và vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại

Vậy chúng sẽ tồn tại cùng nhau chăng? Không hẳn, đến một lúc nào đó, trong một bối cảnh cụ thể, khi mà khoảng cách thông số kỹ thuật giữa chúng không còn quan trọng nữa, khi đó kết nối có dây sẽ bị loại bỏ. Ví dụ trong bối cảnh sau:
Lượng dữ liệu truyền tải thấp hơn tốc độ truyền tải: Khi đó tốc độ 1000Gbps hay 10Gbps cũng kg có gì khác biệt cả
Hay công suất sạc có bước tiến lớn nhưng giới hạn dung lượng pin vẫn đang ì ạch và chưa có bước tiến lớn nào thì đến một lúc nào đó sạc trong 5 phút hay 10 phút là một khác biệt không đáng kể


Như vậy có thể dự đoán, tương lai của kết nối có dây phụ thuộc vào lượng dữ liệu truyền tải và công suất tải. USB-C sẽ out trong mảng truyền tải dữ liệu không quá lớn, nhưng vẫn sẽ thống trị mảng truyền tải công suất lớn và dữ liệu lớn. Về phần Lightning sẽ biến mất nếu không còn chiếm được ưu thế của mình trong mảng thiết bị siêu mỏng và siêu nhỏ, trong bối cảnh mà các thiết bị công suất nhỏ không truyền tải dữ liệu quá lớn. Và như vậy kết nối có dây sẽ bị loại bỏ trong điều kiện nhất định, khó có khả năng biến mất hoàn toàn, chúng vẫn sẽ tồn tại song song cho dù công nghệ không dây có phát triển thế nào đi nữa.

Phần IV: Giá trị trên điểm số

Bảng này chỉ đánh giá trên các tiêu chí cụ thể được chọn, kg có giá trị kết luận
Annotation 2021-10-09 092058.png
Có 2 tiêu chí trong bảng không xuất hiện trong bài phân tích là: độ bền cơ học và khả năng tương thích bởi hiện giữa chúng có khác biệt, nhưng bị chi phối bởi yếu tố xã hội hoặc nó kg quá quan trọng, nghĩa là tương lai có thể thay đổi được sẽ không đáng để bàn đến.

Bảng trên cho thấy ở cột hiện tại, cả hai có điểm bằng nhau, tuy nhiên cột hiện tại sẽ kg phản ánh chân thực được giá trị của cả 2 bởi vì nó bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố xã hội, lịch sử,.. Ở cột tiềm năng, ta thấy Lightning có 1 điểm tiềm năng là “kích thước”, như đã phân tích trong bài, khi các thiết bị cầm tay phát triển đến giai đoạn đủ mỏng hoặc đủ nhỏ sẽ thể hiện rõ hơn tiềm năng của Lightning. USB-C cũng có 1 điểm tiềm năng, đó là mảng truyền tải công suất lớn, sớm hay muộn USB-C cũng sẽ phổ biến trong thị trường này, tiêu biểu là thiết bị điện-điện tử gia dụng và truyền tải công nghiệp.

CN\S1PT 1021
1 bình luận
Mọi người cho e hỏi xíu, lúc nhấp vào mục con trong xem nhanh nó kg nhảy xuống heading được? Bị lỗi hay bình thường nó đã vậy ạ? Camon








  • Chịu trách nhiệm nội dung: Trần Mạnh Hiệp
  • © 2021 Công ty Cổ phần MXH Tinh Tế
  • Địa chỉ: 209 Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, TP.HCM
  • Số điện thoại: 02862713156
  • MST: 0313255119
  • Giấy phép thiết lập MXH số 11/GP-BTTTT, Ký ngày: 08/01/2019