Vào cuối thế kỷ 13 khi đoàn quân hùng hậu của nhà Nguyên đổ quân sang Nhật Bản, họ đã gặp phải hai cơn bão lớn đánh chìm đội tàu chiến vào các năm 1274 và 1281 ngay ở vùng biển của Nhật, gây thiệt hại nặng nề và làm vua Nguyên chán nản bãi binh. Chính vì sự xuất hiện đúng lúc và kỳ lạ của mấy cơn bão này mà người Nhật gọi chúng bằng cái tên Thần Phong (Kamikaze).
Đến Thế chiến 2, tên gọi Kamikaze được người Nhật dùng tiếp để chỉ những máy bay cảm tử dùng để lao thẳng vô tàu chiến của Đồng minh như một loại vũ khí. Tất nhiên là chiến lược tuyệt vọng này bất thành và máy bay kamikaze cũng chìm vào dĩ vãng. Nhưng trong kỷ nguyên cái gì cũng tự động như ngày nay, kamikaze lại hồi sinh với một cách hiểu khác: drone cảm tử. Và một trong những loại drone cảm tử nổi bật là chiếc Shahed-136 do Iran sản xuất.
Một chiếc Shahed chỉ tốn khoảng 20-30 ngàn USD để ra lò. Thân làm bằng vật liệu composite và có thể đúc bằng các khuôn không quá phức tạp, nên quy mô sản xuất mở rộng rất là nhanh. Mỗi chiếc dài 3,5 mét và nặng 200 kí, có thể bay xa 2500 km với tốc độ tối đa 185 km/giờ.
Shahed: hình mẫu về một UAV cảm tử
Đến Thế chiến 2, tên gọi Kamikaze được người Nhật dùng tiếp để chỉ những máy bay cảm tử dùng để lao thẳng vô tàu chiến của Đồng minh như một loại vũ khí. Tất nhiên là chiến lược tuyệt vọng này bất thành và máy bay kamikaze cũng chìm vào dĩ vãng. Nhưng trong kỷ nguyên cái gì cũng tự động như ngày nay, kamikaze lại hồi sinh với một cách hiểu khác: drone cảm tử. Và một trong những loại drone cảm tử nổi bật là chiếc Shahed-136 do Iran sản xuất.
Một chiếc Shahed chỉ tốn khoảng 20-30 ngàn USD để ra lò. Thân làm bằng vật liệu composite và có thể đúc bằng các khuôn không quá phức tạp, nên quy mô sản xuất mở rộng rất là nhanh. Mỗi chiếc dài 3,5 mét và nặng 200 kí, có thể bay xa 2500 km với tốc độ tối đa 185 km/giờ.
Mũi Shahed chứa một đầu đạn nặng 30–50 kg, nó không lớn nhưng ăn điểm ở chỗ chuyên lấy số lượng đè chất lượng, làm quá tải hệ thống phòng không. Ngay cả khi bị bắn hạ, Shahed vẫn "thắng" về tiền bạc vì dễ khiến đối phương nhanh cạn kho tên lửa đắt mấy trăm ngàn đến cả triệu đô.
Ruột Shahed có rất nhiều đồ dễ kiếm
Vì Shahed hiệu quả như vậy nên nó có thể coi như chuẩn mực của một UAV cảm tử. Ưu điểm này đã khiến Hoa Kỳ cũng muốn học tập ít nhiều từ Shahed, các kỹ sư Hoa Kỳ đã “mổ” những chiếc Shahed-136 và Geran (phiên bản Nga của Shahed) bị rơi để ngâm cứu và thấy nó không khác mấy một sản phẩm được chắp ghép từ nhiều món hàng mua… online. Đó là bởi Shahed bắt buộc phải được tối ưu về linh kiện để làm số lượng lớn, chứ nếu xài hàng ‘chuẩn chỉnh’ thì chẳng có nhiều mà mua.
Thay vì xài linh kiện quân sự đắt đỏ, Shahed trang bị các linh kiện dân sự có sẵn trên thị trường chẳng hạn mót ra từ xe máy, chip từ máy giặt hay đồ chơi điều khiển từ xa,… Thậm chí phần lớn linh kiện như vi xử lý, chip GPS đều đến từ các công ty Mỹ, Nhật và châu Âu. Có khi người ta còn tìm thấy trong Shahed động cơ MD550 (bản sao của động cơ Limbach của Đức), vốn là loại động cơ thường dùng cho máy bay mô hình hoặc xe cắt cỏ. Khi xem xét phần đầu đạn thì ngoài thuốc nổ, nó còn chứa vô số mẩu kim loại nhỏ.
LUCAS, “bản sao” hoàn hảo của Shahed
Từ việc hiểu rõ Shahed-136, Lầu Năm Góc đã đề ra chương trình sản xuất drone LUCAS. Đây là một sản phẩm tổng hợp của nhiều nhà thầu từ Anduril, AeroVironment, Boeing cho đến BlueHalo. LUCAS có động cơ phản lực cỡ nhỏ giúp nó bay nhanh hơn Shahed với tốc độ từ 300-450 km/giờ. Mỗi chiếc dài 3 mét và sải cánh 2,4 mét, tầm bay đạt từ 800-1000 km.
Cửa nạp khí được giấu kín để giảm bộc lộ nhiệt và nó cũng sử dụng các lớp phủ polymer đặc biệt đễ "tàng hình" tốt hơn trước các radar tầm ngắn. Mỗi chiếc có giá 35 ngàn đô (hơn 900 triệu đồng), chẳng mắc hơn Shahed là bao.
Quảng cáo
LUCAS có đầu đạn 18 kí, nhưng điểm ăn tiền của nó không phải đạn dược mà nằm ở hệ điều hành Lattice của Anduril. Lattice giúp drone tự ra quyết định dựa trên tình hình xung quanh mà không cần liên lạc vệ tinh liên tục. Ngay khi bị nhiễu GPS, nó vẫn có thể xài camera hồng ngoại để so khớp địa hình và tự tìm đến mục tiêu.
Những chiếc LUCAS trong cùng một đợt tấn công có thể "trò chuyện" với nhau: tức là nếu chiếc đi đầu bị bắn hạ thì mấy chiếc sau tự động tính lại quỹ đạo để bù đắp sự thiếu hụt. Rồi còn có cả phiên bản LUCAS không chở thuốc nổ mà mang thiết bị gây nhiễu điện tử. Khi bay vào lưới lửa của đối phương, chúng sẽ làm ”mù" radar để các mấy chiếc LUCAS mang đầu đạn lọt qua.
LUCAS có thể được bỏ gọn trong các thùng container tiêu chuẩn, trong đó một xe tải có thể chở theo hàng chục cái và cũng thả xuống được từ các vận tải cơ như C-130. Trong chiến dịch ở Trung Đông gần đây, LUCAS đã tham gia thực chiến lần đầu tiên và được phóng đi từ mặt đất. Có thể nói đây là một "bản nâng cấp" hoàn hảo của Shahed với trí thông minh cực tốt. Với LUCAS, Hoa Kỳ đã biến chiến thuật drone từ chỗ lấy "số lượng đè chất lượng" thành “dùng một lượng lớn vũ khí thông minh để áp đảo”.
TWZ (1, 2), Britannica, MilitaryTimes.
