Tại sao chúng ta rất khó phát hiện lỗi chính tả trong văn bản của chính mình?
ndminhduc
7 nămBình luận: 114
Tại sao chúng ta rất khó phát hiện lỗi chính tả trong văn bản của chính mình?
Hãy tưởng tượng bạn vừa mới hoàn thành xong một văn bản hết sức quan trọng. Bạn đã dành rất nhiều công sức để trau chuốt từng câu chữ một cách tốt nhất để thể hiện đầy đủ suy nghĩ của mình. Sau đó, bạn đọc lại một lần nữa để tìm các lỗi chính tả, lỗi đánh máy và bạn chắc rằng không còn lỗi nào trong văn bản của mình nữa. Thế nhưng, khi bạn nộp văn bản cho người khác, điều đầu tiên họ nhận thấy không phải là những câu chữ đầy nhiệt huyết của bạn mà lại lạ những lỗi chính tả cơ bản. Tại sao vậy? Bạn đã đọc lại rất cẩn thận mà? Nếu đã từng có thắc mắc và gặp phải tình huống trên, các nhà khoa học đã có câu trả lời cho bạn.

Những lỗi chính tả đáng ghét. Chúng đã phá hủy những suy nghĩ tâm huyết của bạn thể hiện trong văn bản khiến bạn phải mất công sửa chữa và thậm chí là nhận những lời phê bình từ người đọc. Rõ ràng, khi ai đó viết một văn bản, họ luôn muốn toàn bộ từ nội dung đến hình thức đều được thể hiện hoàn hảo nhất và không hề muốn có sự xuất hiện của các lỗi, đặc biệt là lỗi chính tả. Một điểm đáng chú ý khác, những từ bị sai chính tả lại chính là những từ mà bạn biết rõ về nó nhưng lại không thể nào phát hiện ra trong lúc viết. Tại sao lại có sự kỳ lạ như vậy?

Tại sao chúng ta không thể phát hiện lỗi của chính mình?


Để lý giải vấn đề trên, tiến sĩ Tom Stafford đã có một công trình nghiên cứu về lỗi chính tả được công bố trên tạp chí tâm lý học lâm sàng, số ra quý mới đây. Stafford hiện đang là giảng viên tâm lý học và khoa học hành vi tại Đại học Sheffield, một trong các trường Đại học hàng đầu lớn nhất vương quốc Anh. Theo tiến sĩ Stafford: "Nguyên nhân lỗi chính tả có thể bị người viết bỏ qua không phải bởi vì họ ngớ ngẩn hoặc thiếu thận trọng, mà nguyên nhân là những gì mà họ thực hiện là rất thông minh. Khi bạn viết, bạn đang cố gắng truyền đạt ý nghĩa của vấn đề. Đây là một hành vi cao cấp của con người."

marketing-typos.png
Nhưng đối với tất cả các nhiệm vụ cao cấp, não bộ của bạn sẽ tổng quát hóa nó theo hướng đơn giản hơn với các bộ phận cấu thành (như biến các chữ cái thành từ, gộp nhiều từ thành câu)để tập trung cho các nhiệm vụ khác phức tạp hơn (như cách kết hợp câu từ nhằm thể hiện những ý tưởng phức tạp).


Theo tiến sĩ Stafford: "Chúng ta không nắm bắt từng chi tiết một, chúng ta không phải là máy tính hoặc các cơ sở dữ liệu khổng lồ. Thay vào đó, chúng ta tiếp nhận thông tin bằng cảm giác và kết hợp nó với những gì chúng ta mong muốn và trích xuất ý nghĩa của chúng. Khi chúng ta đọc một văn bản của người khác, cơ chế trên sẽ giúp chúng ta hiểu được ý nghĩa nhanh hơn nhưng vẫn ít sử dụng nguồn lực từ não bộ. Tuy nhiên, khi chúng ta đọc nội dung của chính chúng ta, chúng ta đã thừa biết ý nghĩa mà văn bản muốn truyền đạt. Do chúng ta luôn tin rằng ý nghĩa của bài viết đã tồn tại ở đó, từ đó, chúng ta rất dễ xao lãng những tiểu tiết khác. Nguyên nhân chúng ta không thể nhận thấy lỗi chính tả của chúng ta vì những gì chúng ta thấy trong văn bản đang "đấu tranh" với phiên bản đã tồn tại trong não của chúng ta."

Sai sót có thể là một tiểu tiết nhỏ như bị đảo các ký tự trong một từ như từ "quen" bị viết thành "qune" hoặc "cha" lại viết là "cah". Thậm chí những từ phức tạp có vai trò quan trọng để nêu bật ý nghĩa của bài viết cũng có thể mắc phải sai sót này.

Cách ứng xử bản năng của não khi đọc nội dung của mình và của người khác


brain.jpg
Tổng quát hóa là một tiêu chuẩn của tất cả các chức năng cao cấp do não đảm nhận. Điều này tương tự như cách mà não bộ hình thành nên bản đồ của một địa điểm quen thuộc, tự biên soạn các cảnh quan, mùi vị và cảm giác khi đi trên một cung đường. Chính dạng bản đồ trí tuệ này đã giúp giảm tải cho bộ não của bạn để tập trung xử lý những thứ khác.

Tuy nhiên, đôi khi cơ chế này cũng có thể chống lại bạn. Điển hình như thay vì bạn đang lái xe đến công ty thì trong vô thức, bạn lại đi đến nhà của cô bạn gái, nơi mà bạn thường xuyên đến đón cô ấy đi chơi. Do đó, chúng ta có thể trở thành những người mù về chi tiết vì não đã tự hoạt động theo bản năng. Tương tự như vậy, khi bạn đọc lại đoạn văn bản của chính bạn, bộ não đã biết được đích đến cần thiết và có xu hướng vô thức bỏ qua những chi tiết nhỏ dọc quá trình.


Điều này cũng giải thích được tại sao những người đọc lại có nhiều khả năng phát hiện ra lỗi chính tả trong nội dung mà bạn viết. Ngay cả khi bạn đang sử dụng những từ ngữ và khái niệm hết sức quen thuộc với tất cả mọi người, nhưng bộ não của họ vẫn còn mới mẻ trên "cuộc hành trình" tìm kiếm kiến thức ẩn chứa đằng sau những câu chữ vô hồn của bạn. Do đó, người đọc sẽ tự nhiên chú ý nhiều hơn đến các chi tiết trong quá trình đọc và não họ vẫn chưa dự đoán được điểm đến cuối cùng cho tới khi họ đọc hoàn tất nội dung.

Não cũng có cơ chế giúp hạn chế gõ sai, nhưng...?


Nhưng ngay cả khi đó là những sai sót thường mắc phải và khá phổ biến, một số người vẫn khá khó khăn để khắc phục dù biết trước chắc chắn sẽ phát sinh sai sót. Theo nghiên cứu được công bố bởi Microsoft thì phím backspace trên bàn phím chính là phím đứng thứ 3 trong số những phím được dùng nhiều nhất trên bàn phím. Trên thực tế, những người đánh máy chuyên nghiệp, với khả năng gõ không cần nhìn xuống bàn phím, đã thừa nhận họ biết rằng đã xảy ra sai sót ngay cả khi nội dung chưa hiện lên màn hình. Lý giải cho trường hợp này, các nhà nghiên cứu cho rằng não bộ đã được sử dụng để chuyển suy nghĩ thành các ký tự và nó sẽ cảnh báo người gõ phím nếu họ mắc phải các sai lầm dù là nhỏ nhất như gõ sai phím hoặc đảo lộn vị trí các ký tự.


2351487_WP_20140124_15_28_08_Cinemagraph_export.gif

Trong một nghiên cứu được công bố hồi đầu năm nay, tiến sĩ Stafford cùng các đồng nghiệp đã thực hiện các thử nghiệm, theo dõi các nội dung bài viết trên màn hình máy tính lẫn thao tác gõ bàn phím của những người chuyên đánh máy nhằm xác định tỷ lệ sai sót. Kết quả cho thấy, tốc độ gõ phím của những chuyên gia đánh máy trên sẽ bị giảm ngay trước khoảng khắc họ viết sai chính tả.

Thực chất, những người gõ phím thường xuyên đã dần hình thành nên một bản đồ của bàn phím bên trong tiềm thức của họ. Khi họ gõ, não bộ của họ sẽ liên tục chuẩn bị cho các thao tác tiếp theo một cách hoàn toàn bản năng. Theo tiến sĩ Stafford: "Tuy nhiên, có một độ trễ giữa tín hiệu yêu cầu gõ phím phát ra từ não và thao tác gõ phím thực tế bằng tay. Trong khoảng khắc đó, não của bạn có thời gian để phân tích tín hiệu truyền từ ngón tay bằng cách giả định ra cảm giác của việc gõ phím chính xác. Khi cảm nhận có sai sót phát sinh, não sẽ gởi một tín hiệu đến các ngón tay khiến nó chậm lại để cho nó có thời gian điều chỉnh."

Làm cách nào để phát hiện ra sai sót trong văn bản của chúng ta?


Tất cả những chuyên gia gõ phím đều biết rằng, việc bấm phím xảy ra quá nhanh để có thể chuyển hướng ngón tay nhằm khắc phục sai lầm. Tuy nhiên, tiến sĩ Stafford cho biết rằng điều này phát xuất từ cùng một cơ chế thần kinh nhằm giúp tổ tiên của loài người thực hiện các điều chỉnh nhỏ để tăng độ chính xác khi phóng ra các mũi giáo.

2549673_Microsoft_Surface_Pro_3-6.jpg
Thật không may là dạng phản hồi mang tính bản năng nói trên không tồn tại trong quá trình chỉnh sửa nội dung bài viết mà chỉ xảy ra trong lúc đang viết. Khi bạn đọc lại một văn bản đã hoàn tất, bạn đang cố đánh lừa não bạn rằng văn bản đó là hoàn toàn xa lạ đối với bạn. Do đó, tiến sĩ Stafford đề nghị rằng nếu bạn muốn dễ dàng phát hiện ra các lỗi chính tả của chính mình, hãy cố gắng tìm cách để văn bản đó không còn quen thuộc đối với bạn nữa. Một số mẹo có thể áp dụng như đổi màu phông nền hoặc hiệu quả hơn là in nó ra và đọc để kiểm tra hoặc làm bất cứ điều gì để văn bản đó trở nên "mới" hơn đối với não."

Hy vọng rằng qua bài viết, các bạn có thể hiểu hơn về cơ chế vận hành của não bộ. Từ đó có thê phần nào lý giải được nguyên nhân của hiện tượng nêu ra ở đầu bài. Hy vọng rằng qua việc nắm bắt được cơ chế của hành vi mang tính bản năng trên cộng với một số mẹo từ tiến sĩ Stafford, các bạn sẽ có được những bài viết hoàn hảo hơn và hạn chế các lỗi chính tả không mong muốn. Cảm ơn các bạn đã theo dõi bài viết. Chúc vui vẻ!

lead_large.jpg
nqt9002
CAO CẤP
7 năm
đây là nguyên nhân anh @cuhiep hay sai lỗi chính tả mặc dù đã rất cố gắng để khắc phục 😁
tuann2
TÍCH CỰC
7 năm
@nqt9002 Và bây giờ @cuhiep đã khắc phục đc khi biết đc lỗi chính tả là lỗi chung của những người hay lỗi chính tả.
anhkind007
ĐẠI BÀNG
2 năm
@nqt9002 Bài viết của mod với mục đích nịnh sếp (admin). Ở vn phải như vậy mới tiến được.
Redstone07
ĐẠI BÀNG
1 năm
@anhkind007 vậy thì chứng tỏ khâu duyệt bài của tinhte rất sơ sài và mod làm việc thiếu chuyên nghiệp chứ còn gì nữa 😃
Tay đang đánh văn bản, đầu đang nghĩ cái tiếp theo thì làm sao chuẩn hết được nếu không xem lại 😁
tomcat007
TÍCH CỰC
7 năm
@quangtoai91 K phải thế, kể cả bạn đọc đi đọc lại vẫn bị sai, nhưng người khác nhìn phát là thấy sai ngay. Nên người làm phải để người khác kiểm tra để phts hiện sai sót.
lotme
ĐẠI BÀNG
7 năm
Tinh tế nên kiểm tra lỗi chính tả trước khi public bài viết
Kalmarv
ĐẠI BÀNG
7 năm
Các mod cũng thường xuyên sai chính tả 😁
takada2003
ĐẠI BÀNG
7 năm
Bài này chủ yếu giải thích sao mod cuhiep hay đánh sai chính tả.
quocturtle
TÍCH CỰC
7 năm
Thường kinh nghiệm mình được sếp truyền lại hồi làm bên Marketing là đọc ngược văn bản.

Vì sao: vì khi đọc ngược, câu cú sẽ chẳng có ý nghĩa gì hết. Lúc ấy não bạn chỉ tập trung cho việc đọc các từ đợn lẻ thôi. Mẹo này check lỗi chính tả rất tốt.
@quocturtle Mới đọc xuôi đã thấy rồi. :p
Mẹo này chỉ áp dụng cho văn bản ngắn. Chứ văn bản dài tầm chục trang thì… 1 là bỏ 1 khoảng thời gian không nhỏ để kiểm tra, 2 là huy động nhiều người cùng kiểm tra 1 lúc.
Nói thế thôi, chứ nội quy, quy định, công văn… nhiều khi còn sai, nói gì đến mấy cái văn bản.

Sai chính tả hiện tại chủ yếu là do “lỗi đánh máy” (nghe quen không). 😁 Viết tay ít bị hơn. Thường nằm ở 1 số nguyên nhân:
  • Chủ quan với trình độ đánh máy nhanh: gõ 10 ngón, không nhìn bàn phím… 😕
  • Kẹt phím, đặc biệt là với bàn phím laptop hoặc mấy bàn phím mỏng, phím ảo.
  • Dấu hay bị lẫn vào font chữ. Đặc biệt là những chữ có đến 2 – 3 dấu với nhau ở trên (mũ móc + sắc huyền hỏi ngã), nhiều khi phải phóng to lên mới thấy được.
  • Nền tảng XenForo của các forum hiện tại. Đôi khi gõ nhanh, chữ và dấu thường dính với nhau, nhất là nếu bật UniKey. Đã thử nghiệm trên cả 3 forum là Tinhte, BBVN và Winphoneviet. Mấy forum khác dùng vBulletin thì không.
  • Ngôn ngữ vùng miền. Nhiều người “nói sao gõ vậy” cho nên từ miệng xuống đến tay luôn. Điển hình là dấu hỏi và dấu ngã, bò hay phở (B hay P), trâu hay chó (TR hay CH), có G hay không có G, L hay N…:D Ngày xưa thời học phổ thông, có mấy đứa bạn Quảng Nam, số 2 đọc là “he”, khi làm văn cũng viết luôn là “he người”. :p
  • Yếu tố cuối cùng đó là tỉ lệ sai sót. Cái này mang tính quy luật rồi. 1000 sản phẩm thì cũng phải có vài cái bị lỗi. 10 lần suy nghĩ thì có đến vài lần sai… Cho nên, nếu xui xẻo mà trúng phải cái sai thì ráng chịu. Thiên tài còn sai, nói gì người thường. Còn trường hợp 10 lần làm mà đến 7 – 8 lần hỏng thì phải xem lại.

P.S. Nãy giờ gõ dài quá. Bác nào soi hộ xem có sai chính tả chỗ nào không.
halt1406
TÍCH CỰC
7 năm
@quocturtle không ổn tý nào, nhiều lúc đọc lại văn bản (do mình làm ra) không phải chỉ là kiểm tra chính tả mà là tổng thể, cả nội dung, câu chữ, logic, cách hành văn .v.v.

Kinh nghiệm của mình là những thứ quan trọng, đọc ký 1 lần trên máy, in ra nhờ đồng nghiệp đọc lại giúp (sau mình đọc lại giúp người ta) tìm lỗi, mình đọc lại thêm 1 lần nữa
nicequeen
ĐẠI BÀNG
7 năm
@quocturtle Sai chính tả rồi cu.
2323293
ĐẠI BÀNG
7 năm
@fanyingni Đúng rồi, mình cũng thường nhờ người khác đọc lại hộ trước khi trình lên cấp trên. Thậm chí với những văn bản quan trọng còn nhờ vài người đọc hộ. Yêu cầu công việc lại không cho phép sai sót, thành ra nhìn thấy 1 lỗi chính tả trong bài viết thực sự rất khó chịu, giống như nhai miếng cơm gặp phải viên sạn.


Sent from my iPad mini with restina display using Tinhte.vn
Hầu hết ai cũng bị sai chính tả chẳng qua sai ít hay sai nhiều thôi :eek:
định hướng của não là gõ đúng, nhưng ở 1 văn bản quá nhiều, não có xu hướng cho là mình đã đúng 😁:D:D
nuhuta
CAO CẤP
7 năm
"Theo tiến sĩ Stafford: "Nguyên nhân lỗi chính tả có thể bị người viết bỏ qua không phải bởi vì họ ngớ ngẩn hoặc thiếu thận trọng, mà nguyên nhân là những gì mà họ thực hiện là rất thông minh. Khi bạn viết, bạn đang cố gắng truyền đạt ý nghĩa của vấn đề. Đây là một hành vi cao cấp của con người."

Vậy là do các mod Tinh tế quá thông minh nên thường xuyên đánh sai chính tả
Tại sao chúng ta không thể phát hiện lỗi của chính mình?

Khẳng định như thế này là không đúng! Mình thường viết xong và có thể kiểm tra và tự sửa chữa, việc ko phát hiện rất rất khi khi xảy ra. Mình nghĩ câu này nên thêm chữ "thường" vào thì đúng hơn!
tetekh
TÍCH CỰC
7 năm
@autk08 XL, nhưng bạn vừa viết sai chính tả.
@autk08 rất rất khi khi là sao :| Sao khẳng định khác với thực tế vậy =))
httl
ĐẠI BÀNG
7 năm
@autk08 Hi hi, bạn cũng đang sai chính tả kìa.
...chỉ có thể là do tính tự cho mình đã đúng khi thấy việc đang làm đơn giản, tâm thế chủ quan mà ra!
Khánh Vũ.
ĐẠI BÀNG
7 năm
Chính người viết bài viết trên còn mắc lỗi chính tả đấy ạ.
blueskybj
ĐẠI BÀNG
7 năm
Hèn chi sửa hoài vẫn ko xong
Mod tinh tế rất hay viết sai chính tả. Đặc biệt là @cuhiep
starlovetkd
ĐẠI BÀNG
7 năm
nó không đúng với tiếng việt. l hay n, s hay x .....
Mấy admin đang biện bạch cho lý do viết sai chính tả thì nói thẳng ra đi cho rồi 😁
power1
TÍCH CỰC
7 năm
@quanghung1611 Chính xác, đấy là điều đầu tiên mình nghĩ khi đọc bài này :D báo gì hàng ngàn người đọc mà viết chính tả còn chẳng xong
lam_xman
ĐẠI BÀNG
7 năm
bài viết đã thể hiện tất cả những sai xót mình đã bị.
Ngày mai mình sẽ copy bài này gửi cho xếp mình xem.....để ổng nhẹ tay khi bắt lỗi chính tả của mình...
Ra thế à ? 😃
Anh Hiệp đâu rồi .😁







Gõ xong và gửi đi tức thì từ vỉa hè Tinh Tế !
Cá nhân
Bạn
Hi bạn!
Điểm Reward Store: 
Tuổi Tinh tế: 
Cấp độ thành viên Tinh Tế


Tải app Tinh tế

Tải app Tinhte - Theo dõi thông tin mà bạn yêu thích

Tải app TinhteTải app Tinhte
Tải app Tinh tế cho Android trên Google PlayTải app Tinh tế cho iPhone, iPad trên App Store





Đang theo dõi




  • Chịu trách nhiệm nội dung: Trần Mạnh Hiệp
  • © 2021 Công ty Cổ phần MXH Tinh Tế
  • Địa chỉ: 209 Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, TP.HCM
  • Số điện thoại: 02862713156
  • MST: 0313255119
  • Giấy phép thiết lập MXH số 11/GP-BTTTT, Ký ngày: 08/01/2019