Hôm qua, Hong Kong đã xảy ra một vụ cháy chung cư nghiêm trọng, khiến ít nhất 44 người thiệt mạng và gần 300 người mất tích. Đám cháy đã lan rộng sang 8 toà chung cư bên cạnh với tốc độ nhanh bất thường, chỉ trong một thời gian, cả khu chung cư trở thành một biển lửa sáng rực. Đây được xem là vụ hoả hoạn nghiêm trọng nhất ở Hong Kong kể từ Thế chiến thứ 2, vượt qua mức thiệt hại của vụ cháy toà nhà Garley năm 1996 khiến 41 người tử vong. Mặc dù chưa công bố nguyên nhân vụ cháy, nhưng các chuyên gia cho rằng giàn giáo bằng tre chính là yếu tố chính khiến ngọn lửa lan nhanh bất thường.
Wang Fuk Court được đưa vào sử dụng từ năm 1983 thuộc chương trình hỗ trợ của chính quyền địa phương. Đây là một trong những khu chung cư lâu đời ở Hong Kong, với khoảng 4000 người sinh sống.
Từ tháng 7 năm 2024, chung cư Wang Fuk Court bắt đầu đợt trùng tu, cải tạo quy mô lớn, được bao phủ bằng giàn giáo và lưới an toàn. Theo hướng dẫn của Sở Xây dựng Hong Kong, các công trình bắt buộc phải phủ một lớp hoá chất chống cháy lên lớp lưới bao quanh giàn giáo tre, để làm giảm tốc độ lan của đám cháy. Gary Au Gar Hoe, người phát ngôn của Viện Kỹ sư Hong Kong giải thích rằng ngay cả khi lưới an toàn được phủ vật liệu chống cháy, thì giàn giáo tre vẫn có thể bắt lửa. Và nếu đám cháy quá lớn, thì vật liệu này cũng sẽ bị thiêu rụi và ngọn lửa sẽ lan siêu nhanh.
“Tre vốn là vật liệu dễ cháy và thời điểm này là mùa rất khô ở Hong Kong, nên khả năng tre bị bắt lửa là rất cao. Các cột tre được dựng theo chiều dọc, điều này làm ngọn lửa lan rộng một cách dễ dàng gần như không gặp cản trợ.” - Xinyan Huang, phó giáo sư tại Khoa Môi trường Xây Dựng của Đại học Bách khoa Hong Kong chia sẻ.
Wang Fuk Court được đưa vào sử dụng từ năm 1983 thuộc chương trình hỗ trợ của chính quyền địa phương. Đây là một trong những khu chung cư lâu đời ở Hong Kong, với khoảng 4000 người sinh sống.
Từ tháng 7 năm 2024, chung cư Wang Fuk Court bắt đầu đợt trùng tu, cải tạo quy mô lớn, được bao phủ bằng giàn giáo và lưới an toàn. Theo hướng dẫn của Sở Xây dựng Hong Kong, các công trình bắt buộc phải phủ một lớp hoá chất chống cháy lên lớp lưới bao quanh giàn giáo tre, để làm giảm tốc độ lan của đám cháy. Gary Au Gar Hoe, người phát ngôn của Viện Kỹ sư Hong Kong giải thích rằng ngay cả khi lưới an toàn được phủ vật liệu chống cháy, thì giàn giáo tre vẫn có thể bắt lửa. Và nếu đám cháy quá lớn, thì vật liệu này cũng sẽ bị thiêu rụi và ngọn lửa sẽ lan siêu nhanh.
“Tre vốn là vật liệu dễ cháy và thời điểm này là mùa rất khô ở Hong Kong, nên khả năng tre bị bắt lửa là rất cao. Các cột tre được dựng theo chiều dọc, điều này làm ngọn lửa lan rộng một cách dễ dàng gần như không gặp cản trợ.” - Xinyan Huang, phó giáo sư tại Khoa Môi trường Xây Dựng của Đại học Bách khoa Hong Kong chia sẻ.
Bên ngoài giàn giáo, cảnh sát còn tìm thấy lưới bảo vệ, vải bạt, vỏ nhựa,… những vật liệu không đáp ứng được tiêu chuẩn an toàn. Chưa dừng lại ở đó, lính cứu hoả còn tìm thấy tên công ty thi công được in trên các tấm polystyrene dễ cháy đang chặn cửa sổ nhằm ngăn cát và đá vụn va vào kính trong quá trình thi công. Các nhà chức trách đang điều tra xem liệu các tấm polystyrene có góp phần khiến đám cháy lan nhanh bất thường hay không.
Vậy tại sao Hong Kong lại sử dụng giàn giáo tre
Giàn giáo tre đã xuất hiện từ khoảng 2000 năm trước, vào thời nhà Hán và được dùng ở Hong Kong từ đó cho đến nay. Ngay cả khi xây dựng các toà nhà chọc trời, hay những toà nhà mang tính biểu tượng như trụ sở HSBC hay Norman Foster, công nhân vẫn sử dụng giàn giáo bằng tre.
Hai loại tre được sử dụng làm giàn giáo là Kao Jue và Map Jue. Loại thứ hai sẽ dày và cứng hơn nên thường làm cột chịu lực. Còn loại thứ 1 hay dùng để lắp ngang và nền móng, vì mềm dẻo. Trước khi đem đi lắp giàn giáo, tre phải được cắt thành các đoạn dài khoảng 7m và phơi khô ít nhất 3 tháng. Nếu lắp được cách tre rất chắc chắn, đồng thời linh hoạt hơn kim loại.
Có 3 lý do chính để giải thích vì sao Hong Kong lại dùng giàn giáo tre.
Quảng cáo
- Tốc độ: một đội xây dựng giàu kinh nghiệm có thể chỉ mất rất ít thời gian để dựng giàn giáo tre bên ngoài toà nhà, vì các cột tre rất nhẹ và còn được cắt để uốn theo nhiều hình dạng nhà. Một đoạn tre dài 7m chỉ nặng khoảng 9kg, trong khi đoạn thép có chiều dài tương đương nặng đến 17kg. Đặc biệt trong các con đường nhỏ hẹp, việc đưa cần cẩu đi vào để lắp giàn giáo kim loại là rất khó, nên giàn giáo tre sẽ là lựa chọn hợp lý hơn.
- Chi phí: tre có giá thấp hơn so với kim loại. Vì vậy các nhà thầu có thể giữ mức giá thầu thấp, cung cấp gói xây dựng tiết kiệm hơn cho khách hàng. Bên cạnh đó, tre còn rất dễ tìm nguồn cung ứng tại địa phương, giúp việc sửa chữa và sơn lại nhà nhanh chóng và có chi phí hợp lý hơn tại thành phố đắt đỏ này.
- Truyền thống: Giàn giáo tre đã xuất hiện trong tác phẩm nổi tiếng “Along the River During the Qingming Festival” thời Tống của họa sĩ Zhang Zeduan. Đến nay, Hong Kong vẫn đang đào tạo các thợ làm giàn giáo tre và nghề này vẫn chiếm một phần lớn trong văn hoá xây dựng của thành phố.
Giàn giáo tre được xem như một đặc điểm nổi bật của Hong Kong, là một truyền thống quý giá của thành phố này. Tuy nhiên trước khi vụ hoả hoạn diễn ra, giàn giáo tre đã từng bị xem xét vì dễ cháy và dễ bị hư hỏng theo thời gian. Mặc dù Hong Kong là nơi có chỉ số an toàn trong xây dựng cao, nhờ vào việc thực thi nghiêm ngặt các quy định xây dựng, nhưng năm nay, nhiều người đã bày tỏ sự lo ngại về loại giàn giáo này.
Theo Bộ Lao động Hong Kong, đã có 24 ca tử vong liên quan đến giàn giáo tre từ tháng 1 năm 2018 đến tháng 8 năm 2025. Cục Phát triển Hong Kong gần đây đã thông báo rằng 50% các dự án xây dựng từ tháng 3 phải sử dụng giàn giáo kim loại để “bảo vệ công nhân tốt hơn” và phù hợp hơn với các tiêu chuẩn xây dựng hiện đại ở các thành phố tiên tiến. Dù vậy, nhiều dự án vẫn lựa chọn tiếp tục dùng giàn giáo tre vì nhẹ và chi phí rẻ hơn kim loại.
Ngoài ra, Công đoàn công nhân Hong Kong cũng từng phản đối việc loại bỏ giàn giáo tre. Vì sự khác nhau về kích thước và tự nhiên của từng cây tre đòi hỏi tay nghề và chuyên môn cao của người thợ. Nếu chuyển qua sử dụng giàn giáo kim loại hoàn toàn, có thể sẽ ảnh hưởng kế sinh nhai của rất nhiều người.
Theo (1), (2), (3), (4)
