Nếu như những ổ cứng thể rắn Gen 4 đã xóa bỏ hoàn toàn nút thắt cổ chai của giao tiếp SATA cũ kỹ, đưa tốc độ truyền tải lên ngưỡng 7.5 GB/s, thì Gen5 hứa hẹn nhân đôi con số đó, mở ra kỷ nguyên của băng thông 14 GB/s trở lên. Trong khi các đối thủ cạnh tranh sử dụng controller của bên thứ ba như Phison đã nhanh chóng tung ra các sản phẩm Gen5 thương mại đầu tiên vào năm 2023-2024, Samsung đã dành thời gian để hoàn thiện quy trình sản xuất khép kín của mình và chúng ta có SSD 9100 PRO, chiếc SSD Gen 5 sử dụng controller Presto do Samsung tự phát triển.
Thực sự ở thời điểm này, SSD PCIe Gen 4 hay thậm chí là Gen 3 vẫn cực kì dư dùng cho người dùng phổ thông, thì SSD Gen 5 sinh ra để theo kịp sự phát triển của công nghệ. Còn với những nhà sáng tạo nội dung, nhóm người dùng phát triển sản phẩm AI....thì liệu họ có cần đến hiệu năng của SSD Gen 5 hay không.
Samsung SSD 9100 PRO không được sinh ra để thay thế các ổ SSD giá rẻ hay tầm trung. Với mức giá khởi điểm cao và các thông số kỹ thuật vượt trội, nó được định vị ở phân khúc "Ultra-High-End". Có thể xác định ba nhóm đối tượng chính mà sản phẩm này hướng tới:
Thực sự ở thời điểm này, SSD PCIe Gen 4 hay thậm chí là Gen 3 vẫn cực kì dư dùng cho người dùng phổ thông, thì SSD Gen 5 sinh ra để theo kịp sự phát triển của công nghệ. Còn với những nhà sáng tạo nội dung, nhóm người dùng phát triển sản phẩm AI....thì liệu họ có cần đến hiệu năng của SSD Gen 5 hay không.
Những điểm đặc biệt của SSD 9100 PRO
Samsung SSD 9100 PRO không được sinh ra để thay thế các ổ SSD giá rẻ hay tầm trung. Với mức giá khởi điểm cao và các thông số kỹ thuật vượt trội, nó được định vị ở phân khúc "Ultra-High-End". Có thể xác định ba nhóm đối tượng chính mà sản phẩm này hướng tới:
- Content Creators: Những người mà thời gian chờ đợi sao chép dữ liệu hoặc render video đồng nghĩa với chi phí cơ hội bị mất đi.
- Game thủ: Nhóm người dùng luôn khao khát sở hữu công nghệ mới nhất để tối ưu hóa thời gian tải game và chuẩn bị cho các công nghệ tương lai như DirectStorage.
- Prosumers: Các kỹ sư, nhà khoa học dữ liệu hoặc chuyên gia IT cần hiệu suất I/O ngẫu nhiên cao cho các tác vụ ảo hóa, biên dịch mã nguồn lớn hoặc chạy các mô hình AI cục bộ
Khác với các nhà sản xuất khác thường lắp ráp linh kiện từ nhiều nguồn (NAND của Micron, Controller của Phison), Samsung sở hữu lợi thế rất lớn về khả năng tự chủ: họ tự sản xuất mọi thành phần từ controller, chip nhớ NAND Flash cho đến bộ nhớ đệm DRAM.
Presto là controller của Samsung tự phát triển, sản xuất trên tiến trình 5nm và nó hiệu quả hơn Phison E26 thời đầu (12nm) và cả bản cải tiến sau này (7nm). Presto vận hành trên giao thức NVMe 2.0 với thiết kế 8 kênh (8-channel), cho phép nó giao tiếp song song với các chip nhớ NAND Flash ở tốc độ cực cao. Khả năng quản lý luồng dữ liệu thông minh giúp tối ưu hóa cả băng thông tuần tự lẫn độ trễ truy xuất ngẫu nhiên.
Điểm thứ hai là Samsung trang bị cho SSD 9100 PRO NAND Flash V8 với cấu trúc xếp chồng 236 lớp (236 layer TLC) không chỉ tăng mật độ lưu trữ (cho phép tạo ra phiên bản 8TB trên một mặt PCB) mà còn cải thiện độ bền và hiệu quả năng lượng. Và dĩ nhiên là SSD 9100 PRO cũng có CTF (Charge Trap Flash) để giảm thiểu hiện tượng rò rỉ điện tích.
Các chip nhớ này hoạt động ở bus interface là 2400 MT/s, đồng bộ tốt với khả năng của controller Presto để bão hòa băng thông PCIe 5.0 x4.
Có một thực tế là, hiệu năng thực tế của một ổ SSD hiện đại phụ thuộc rất nhiều vào bộ nhớ đệm. Samsung SSD 9100 PRO sử dụng chip nhớ LPDDR4x giúp tiêu thụ điện năng thấp, năm nay với những phiên bản 1TB cho đến 8TB sẽ có bộ nhớ đệm tương ứng, ví dụ bản 1TB sẽ có 1GB DRAM, 2TB là 2GB.... Bộ nhớ đệm này lưu trữ bảng ánh xạ dữ liệu (mapping table), giúp việc tìm kiếm vị trí dữ liệu trên NAND diễn ra tức thì.
Thứ hai là TurboWrite 2.0, đây là thứ giúp cho SSD 9100 PRO đạt tốc độ đọc ghi tuần tự gần 14GB/s. Một phần dung lượng của ổ đĩa (chip TLC 3-bit) được lập trình để hoạt động như chip SLC (1-bit), cho phép ghi dữ liệu cực nhanh.
Ở phiên bản 2TB, dung lượng TurboWrite tối đa là khoảng 226GB, tức là nếu bạn chép một file có dung lượng tương đương thì nó vẫn có thể duy trì ở tốc độ tối đa mà không bị tràn cache.
Quảng cáo
Thử nghiệm thực tế
Với những thử nghiệm của mình, tốc độ đọc ghi tuần tự Q8T1 có thể đạt mức trung bình khoảng 14.5GB/s, một con số gần như chạm trần lý thuyết của giao thức PCIe 5.0 x4, sau khi trừ đi các tiêu hao. So với thế hệ tiền nhiệm 990 Pro (Gen4) chỉ đạt ~7.4GB/s, đây là mức tăng trưởng hiệu năng tròn 100%.
Tốc độ ghi tuần tự cũng đạt con số 13.5GB/s, đây là minh chứng cho hiệu quả của bộ nhớ đệm lớn trên SSD 9100 PRO. Trong một số tình huống tràn cache thì tốc độ ghi của SSD 9100 PRO giảm xuống khoảng 3.5-4GB/s, nhưng nó vẫn là quá nhanh so với PCIe Gen 4.
Về khả năng đọc ghi ngẫu nhiên (Q1T1), SSD 9100 PRO đạt mức ~80MB/s, còn ghi khoảng ~225MB/s, mặc dù đây là kết quả thuộc hàng top đầu của các ổ SSD dùng NAND Flash, nó vẫn chưa thể đánh bại được công nghệ Intel Optane (P5800X) vốn đã bị khai tử nhưng vẫn là tượng đài về độ trễ thấp.
Nhiệt độ, một yếu tố cực kì quan trọng và nó đã là vấn đề lớn với những ổ SSD Gen 5 thời đầu khi sử dụng controller Phison E26. Với heatsink tốt nhất mình có thể có được cho SSD 9100 PRO thì nhiệt độ của nó nằm trong ngưỡng chấp nhận được, tính ổn định cao và nó tốt hơn so với thế hệ đầu rất nhiều. Lời khuyên của mình ở thời điểm này vẫn là khi sử dụng SSD Gen 5, bạn vẫn nên trang bị cho nó một hệ thống tản nhiệt phải tốt, thermal pad vẫn chỉ là một phần thôi. Do đó, SSD Gen 5 vẫn chưa phù hợp lắm cho nhu cầu di động.
Quảng cáo
Tuy nhiên lưu ý với anh em một vấn đề mình gặp phải trước khi cập nhật firmware mới nhất của Samsung qua phần mềm Magician đó là khi dùng với mainboard X870E thì bị lỗi mất ổ đĩa trong BIOS. Tình trạng xảy ra thỉnh thoảng thôi, không nhiều nhưng qua nhiều báo cáo lỗi trên các trang mạng thì mình cũng bị tình trạng này, nhưng lại là mainboard X870E chứ không phải là Z890. Sau khi cập nhật firmware mới nhất của Samsung thì tình trạng này chưa bị lại.
Nó sẽ dành cho ai?
Với hiệu năng cực mạnh thì hiện tại, dù cho bạn có dựng video 8K hay làm AI đến như thế nào, SSD Gen 5 vẫn quá là dư dả, nếu không muốn nói SSD Gen 4 vẫn có thể đáp ứng được tốt. Tuy vậy, trong tương lai, nếu bạn muốn xây dựng hệ thống máy tính để sử dụng lâu dài, đáp ứng workflow có thể mở rộng là nặng hơn, SSD Gen 5 sẽ có thể là lựa chọn bạn cần cân nhắc.
Các định dạng video hiện đại như REDCODE RAW 8K hay ProRes 4444 XQ có bitrate cực cao, đòi hỏi băng thông lưu trữ khổng lồ để phát lại (playback) mượt mà trên timeline mà không bị giật (dropped frames). Do đó, với tốc độ của SSD 9100 PRO, nó cho phép các editor làm việc trực tiếp trên nhiều luồng footage 8K gốc (multicam editing) mà không cần tốn thời gian tạo file Proxy chất lượng thấp. Điều này giúp loại bỏ hoàn toàn một bước trong quy trình hậu kỳ, tiết kiệm hàng giờ đồng hồ mỗi dự án.
Mặc dù quá trình render chủ yếu phụ thuộc vào CPU và GPU, nhưng việc copy và di chuyển các file dung lượng hàng trăm GB từ thẻ nhớ máy quay (qua đầu đọc CFexpress Type B USB4/Thunderbolt) vào ổ cứng làm việc diễn ra nhanh hơn gấp đôi so với thế hệ trước.
Còn với game thủ hay người dùng bình thường, anh em có thể lựa chọn SSD Gen 4 với dung lượng cao bởi vì hiện tại, chi phí cho SSD Gen 5 vẫn đang ở mức cao, nếu bạn không dư dả về ngân sách, ưu tiên dung lượng lưu trữ vẫn là cái cần quan tâm hơn. Samsung SSD 9100 PRO là chiếc chìa khóa mở ra cánh cửa tương lai của lưu trữ máy tính. Dù tương lai đó chưa thực sự đến với tất cả mọi người, nhưng với những ai đang làm việc ở giới hạn của công nghệ hiện tại, SSD 9100 PRO chính là công cụ họ đang tìm kiếm.
