Phải thừa nhận là chưa bao giờ câu nói của Gabe Newell, nhà sáng lập Valve lại có tính thời sự như mấy ngày hôm nay. Lên Facebook hai ngày vừa rồi, từ người quen tới người không quen, mình nhìn thấy ít nhất 30 bài viết với nhiều quan điểm khác nhau. Có người bênh vực những hệ sinh thái xem nội dung phim ảnh và thể thao vi phạm bản quyền. Người khác thì có quan điểm sách vở hơn, vi phạm bản quyền đơn thuần là hành vi vi phạm pháp luật, không thể tránh khỏi việc bị đào thải.
Vấn đề lại nằm ở khúc này. Cứ 10 bài nói về những hệ sinh thái xem “lậu” như vậy, thì có 8 bài giữ cả hai quan điểm kể trên. Họ vừa tiếc, lại vừa tìm kiếm những lý do để giải thích cho việc cả triệu người Việt Nam xem phim trên trang R***, xem bóng đá trên trang T***, trang X***.
Cái này mình nhớ rất rõ là từ tận năm 2019 mình đã có những bài viết chia sẻ những tuyên bố cũng như những phân tích từ khắp mọi nơi trên thế giới về những lo ngại xoay quanh việc mỗi ông lớn lại muốn có một phần riêng trong chiếc bánh, à không, nồi cơm đi cho nó dân dã, của thị trường nội dung số trực tuyến.
Mà thật ra cũng chẳng cần đợi tới năm 2025, 2026 để chuyện này xảy ra.
Vấn đề lại nằm ở khúc này. Cứ 10 bài nói về những hệ sinh thái xem “lậu” như vậy, thì có 8 bài giữ cả hai quan điểm kể trên. Họ vừa tiếc, lại vừa tìm kiếm những lý do để giải thích cho việc cả triệu người Việt Nam xem phim trên trang R***, xem bóng đá trên trang T***, trang X***.
Phân mảnh hệ sinh thái nội dung số bản quyền
Cái này mình nhớ rất rõ là từ tận năm 2019 mình đã có những bài viết chia sẻ những tuyên bố cũng như những phân tích từ khắp mọi nơi trên thế giới về những lo ngại xoay quanh việc mỗi ông lớn lại muốn có một phần riêng trong chiếc bánh, à không, nồi cơm đi cho nó dân dã, của thị trường nội dung số trực tuyến.
Mà thật ra cũng chẳng cần đợi tới năm 2025, 2026 để chuyện này xảy ra.
Ví dụ đơn cử, là chính bản thân mình đi. Có thời điểm mình cầm một lúc bốn tài khoản xem nội dung số trực tuyến:
- Netflix dùng để xem mấy phim “tắt não” mới ra mắt, cũng như hai series Narcos và Dark.
- Amazon Prime Video dùng để xem The Grand Tour của ba chú già từng rất nối danh với Top Gear của đài BBC.
- Apple TV+ để xem ba series: For All Mankind, Ted Lasso và Silo.
- Mubi để xem vài bộ phim điện ảnh thuộc The Criteria Collection, hầu hết là của đạo diễn Wes Anderson.
Hệ quả là mất bốn lần tiền, để xem đủ những thứ bản thân mong muốn một cách hợp pháp. Và có rất rất nhiều người khác cũng đã, và đang làm như vậy. Đó chính là tình trạng phân mảnh hệ sinh thái nội dung bản quyền.
Tương tự như thế là với bóng đá. FPT đang nắm bản quyền Ngoại Hạng Anh. VTV và Viettel đang nắm giữ bản quyền Champions League, chiếu trên On Sports và TV360. SCTV thì nắm giữ bản quyền La Liga Tây Ban Nha.
Phân mảnh là có thật, dù vậy vẫn luôn có những giải pháp để chỉ cần một ứng dụng, anh em có thể xem nhiều giải đấu từ F1 cho tới bóng đá bằng những gói cước đi kèm trong từng ứng dụng xem nội dung khác nhau.
Nhưng quay trở lại vấn đề cơ bản. Khi dịch vụ bị phân mảnh, và có những lựa chọn chỉ cần vào một trang web, hoặc tải torrent, hoặc xem trực tuyến trực tiếp, sẽ là chuyện dễ hiểu khi sẽ có người lựa chọn những nền tảng như vậy để theo dõi mọi thứ họ muốn, từ thể thao đến phim ảnh.
Chất lượng dịch vụ, xét riêng khía cạnh thể thao
Một khía cạnh nữa nhiều người đề cập khi lên tiếng với quan điểm bênh vực, hay nuối tiếc những trang web xem bóng đá lậu, chính là chất lượng của bình luận khi so sánh với những bình luận viên của những kênh được họ gọi là “chính thống.”
Rất nhiều người trẻ rất mê lối bình luận vui vẻ, không quá thiên về kỹ thuật và chiến thuật của nhiều bình luận viên trên những trang web xem bóng đá lậu. Những luồng bình luận trực tuyến được gọi là “cảm xúc” như thế này luôn luôn dễ xem, hoàn toàn phù hợp cho những người hâm mộ một đội bóng nhất định, xem hò hét và những câu bình luận đậm tính cảm xúc khi đội nhà dâng bóng hay có những tình huống nguy hiểm, luôn vui.
Quảng cáo
Nhưng, đổi lại là mọi khía cạnh mang tính chiến thuật để những người yêu bóng đá, bóng rổ hay đua xe hiểu được những gì đang diễn ra trên màn hình sẽ phần nào bị trở thành thứ yếu.
Vấn đề nó lại nằm ở chỗ này. Phản hồi của chính cộng đồng yêu bóng đá trên mạng xã hội đã bày tỏ ra được quan điểm của chính họ. Không phải BLV chính thống nào cũng có năng lực và kiến thức như mọi người kỳ vọng. Có người thì yếu về mặt đọc trận đấu. Người khác thì hay nói lạc đề. Thậm chí còn có bình luận mình đọc được ở đâu đó, nói một BLV, rằng anh này bình luận đã yếu, còn hay có xu hướng đổ lỗi cho cầu thủ khi họ không có pha dứt điểm như mong muốn, dẫn tới ức chế cho người xem.
Đành rằng, không một bình luận viên nào có thể chiều lòng tất cả mọi người. Nhưng ví dụ trên đây là thứ mô tả hoàn hảo cho nhận định của Gabe Newell ở tiêu đề bài viết. Khi bình luận không hay, việc theo dõi trận đấu cũng sẽ bị ảnh hưởng. Chỉ riêng chuyện xem lậu bình luận hay hơn, vui hơn, cũng đã đủ để nhiêu người lựa chọn giải pháp này rồi. Kết hợp với việc chỉ cần vào một nền tảng, gì cũng có để xem, thành ra miễn phí chỉ là một khía cạnh của vấn đề.
Khoảng không bị bỏ trống
Giờ sao?
Anh em còn nhớ nền tảng cờ bạc trực tuyến RikVip trước kia không?
RikVip bị truy quét, từ những người đứng đầu cho tới cả những người làm “đại lý” cho phép mua bán, quy đổi tiền thật thành tiền trong nền tảng đánh bạc, rồi đổi thưởng ăn phần trăm từ các con bạc lần lượt xộ khám. Kể từ thời điểm đó, khoảng trống quyền lực khổng lồ mà RikVip bỏ lại là quá lớn, dẫn tới hàng chục, hàng trăm trang web khác tương tự xuất hiện để phục vụ thị trường.
Quảng cáo
Chuyện tương tự cũng sẽ, à không, đang xảy ra với thị trường nền tảng nội dung số vi phạm bản quyền. Từ sáng tới giờ mình đã thấy ít nhất 4 trang web tự quảng bá bản thân họ, từ xem phim điện ảnh, phim truyền hình, cho tới cả bóng đá, tạo ra những lựa chọn thay thế cho những nền tảng đã bị truy quét.
Vòng lặp sẽ lại diễn ra nếu những trang web này không bị truy quét sớm. Tất cả họ đều sẽ mở rộng phạm vi hoạt động, để phục vụ càng nhiều khán giả càng tốt, phủ càng nhiều series, phim và giải đấu càng tốt. Và rồi họ sẽ lại bị truy quét, để rồi bị thay thế bởi những cái tên mới…
