Tìm hiểu về Air Force One: Hoạt động như thế nào và thế hệ mới có gì đặc biệt?

Air Force One không chỉ đơn thuần là một phương tiện di chuyển, mà đã trở thành một biểu tượng quyền lực và uy tín của Mỹ. Mỗi khi Tổng thống Mỹ công du, chiếc máy bay Boeing khổng lồ với hai màu xanh-trắng đặc trưng này lại xuất hiện, mang theo cả một “Nhà Trắng thu nhỏ” với những công nghệ tối tân nhất. Nó vừa là một văn phòng di động, một trung tâm chỉ huy quân sự, vừa là một pháo đài bất khả xâm phạm trên không.

Air Force One: Tên gọi, không phải máy bay

Điều đầu tiên và cũng là quan trọng nhất cần làm rõ, Air Force One không phải là tên của một chiếc máy bay cụ thể. Về mặt kỹ thuật, đây là định danh liên lạc (call sign) được sử dụng cho bất kỳ chiếc máy bay nào của Không quân Hoa Kỳ đang chuyên chở Tổng thống.

Quy định này được thiết lập từ năm 1953, sau một sự cố nhầm lẫn suýt gây ra va chạm trên không giữa chuyến bay của Tổng thống Eisenhower và một chuyến bay thương mại có cùng số hiệu. Kể từ đó, bất cứ khi nào Tổng thống bước lên một chiếc máy bay của Không quân, nó sẽ ngay lập tức được gọi là Air Force One để đảm bảo sự ưu tiên và an toàn tuyệt đối trong kiểm soát không lưu.



Tuy nhiên, trong cách gọi phổ thông, Air Force One thường được dùng để chỉ hai chiếc máy bay Boeing 747-200B được tùy chỉnh đặc biệt, có số hiệu đuôi là 28000 và 29000. Tên định danh quân sự chính thức của chúng là VC-25A. Hai chiếc máy bay này gần như giống hệt nhau và luôn được duy trì ở trạng thái sẵn sàng, một chiếc bay chính và một chiếc dự phòng.

Bên trong "Pháo đài bay" VC-25A: Hơn cả một chiếc máy bay hạng sang

Chiếc VC-25A có tổng diện tích sàn lên đến 372 mét vuông được bố trí trên 3 tầng. Không gian bên trong được thiết kế như một văn phòng điều hành và khách sạn cao cấp hơn là một khoang máy bay thương mại thông thường.

Tầng giữa là khu vực hoạt động chính, bao gồm một phòng làm việc lớn được gọi là Phòng Bầu Dục trên không hay Oval Office, một phòng họp có thể chuyển đổi thành phòng ăn, và một khu vực nghỉ ngơi riêng tư cho Tổng thống và Đệ nhất phu nhân. Ngoài ra còn có các khu vực làm việc cho các nhân viên cấp cao, khu vực dành cho khách mời, mật vụ, và một khu vực riêng cho đội ngũ báo chí đi tháp tùng.




Một trong những khu vực quan trọng nhất trên máy bay là phòng y tế. Nó không chỉ là một phòng sơ cứu thông thường mà được trang bị đầy đủ như một phòng cấp cứu, thậm chí có cả bàn phẫu thuật gấp gọn. Một bác sĩ và y tá luôn có mặt trên mọi chuyến bay để sẵn sàng cho mọi tình huống khẩn cấp.



Để phục vụ cho các chuyến bay dài, Air Force One có 2 nhà bếp được trang bị đầy đủ, có khả năng phục vụ tới 100 suất ăn cùng một lúc. Kho chứa thực phẩm có thể dự trữ tới 2.000 suất ăn, đảm bảo khả năng hoạt động độc lập trong thời gian dài.

Những trang bị đặc biệt biến máy bay thương mại thành trung tâm chỉ huy quân sự

Điều thực sự làm nên sự khác biệt của Air Force One không nằm ở sự sang trọng, mà ở những công nghệ quân sự và thông tin liên lạc tối tân được tích hợp.

Air Force One như mot trung tâm chỉ huy di động. Nó được trang bị tới 85 đường dây điện thoại bảo mật, vô số hệ thống radio đa tần số và các kết nối vệ tinh, cho phép Tổng thống có thể liên lạc an toàn với bất kỳ ai trên thế giới, từ các nhà lãnh đạo quốc gia khác cho đến các đơn vị quân đội.



Toàn bộ hệ thống điện tử trên máy bay, với tổng chiều dài dây dẫn lên tới 383 km (gấp đôi một chiếc 747 thông thường), được bọc trong một lớp vỏ cứng có khả năng chống lại xung điện từ (EMP) từ một vụ nổ hạt nhân, đảm bảo máy bay vẫn có thể hoạt động như một trung tâm chỉ huy ngay cả trong kịch bản tồi tệ nhất.



Giống như các máy bay ném bom chiến lược, VC-25A có khả năng được tiếp nhiên liệu ngay trên không, cho phép nó bay liên tục trong nhiều ngày mà không cần hạ cánh. Điều này cực kỳ quan trọng trong các tình huống khủng hoảng.



Ngoài ra, máy bay còn được trang bị thang lên xuống và máy bốc dỡ hành lý riêng, giúp nó hoàn toàn độc lập với các trang thiết bị mặt đất tại sân bay, giảm thiểu rủi ro về an ninh.



Dù các chi tiết cụ thể được giữ bí mật, Air Force One được xác nhận là một máy bay quân sự có khả năng chống lại các cuộc tấn công. Nó được trang bị hệ thống đối kháng điện tử (ECM) để gây nhiễu radar của đối phương, hệ thống phóng mồi bẫy nhiệt (flares) và mồi bẫy radar (chaff) để đánh lạc hướng các tên lửa tầm nhiệt và dẫn đường bằng radar.

Thế hệ mới VC-25B với Boeing 747-8

Hai chiếc VC-25A hiện tại đã phục vụ từ năm 1990 và đang tiến gần đến cuối vòng đời hoạt động. Việc bảo trì những chiếc máy bay 4 động cơ cũ kỹ ngày càng trở nên tốn kém. Do đó, Không quân Hoa Kỳ đã khởi động chương trình Tái vốn hóa Máy bay Tổng thống (PAR) để tìm kiếm người kế nhiệm.



Nền tảng được lựa chọn là Boeing 747-8 Intercontinental, phiên bản mới nhất và lớn nhất của dòng 747. Thế hệ mới này, được định danh là VC-25B, sẽ dài hơn, có sải cánh rộng hơn và đặc biệt là tiết kiệm nhiên liệu hơn đáng kể nhờ vào 4 động cơ General Electric GEnx thế hệ mới.



Dự kiến, thế hệ VC-25B mới sẽ được trang bị những hệ thống thông tin liên lạc và phòng thủ thậm chí còn hiện đại hơn, một phòng y tế tiên tiến hơn và nội thất được làm mới. Về ngoại thất, sau một thời gian tranh cãi, chính quyền Tổng thống Biden đã quyết định giữ lại màu sơn xanh-trắng mang tính biểu tượng từ thời Kennedy, chỉ tinh chỉnh lại một chút cho hiện đại hơn.



Tuy nhiên, chương trình đang đối mặt với nhiều sự chậm trễ và đội chi phí. Hợp đồng trị giá 3.9 tỷ USD ban đầu đã khiến Boeing lỗ hơn 2 tỷ USD. Tổng chi phí của chương trình, bao gồm cả các thiết bị phụ trợ và thử nghiệm, được ước tính vào khoảng 5.3 tỷ USD. Lịch giao hàng dự kiến đã bị lùi lại, với chiếc đầu tiên dự kiến vào năm 2027 và chiếc thứ hai vào năm 2028.

Tóm lại là…

Từ một phương tiện đơn thuần, Air Force One đã phát triển thành một biểu tượng phức hợp của quyền lực, công nghệ và lịch sử nước Mỹ. Khi thế hệ VC-25B mới cất cánh trong những năm tới, nó sẽ tiếp tục viết nên chương tiếp theo trong di sản Air Force One, một truyền thống bắt đầu từ thời Tổng thống Kennedy và sẽ còn kéo dài trong nhiều thập kỷ tới.

The White House, Boeing, SpyScape, HowStuffWorks