Tinhtelookback: 28-70mm f/2 liệu có đủ thay thế 3 chiếc ống prime khẩu lớn trong túi của anh em?

Đấy là câu hỏi của mình đặt ra trong đầu sau khi đọc bài của anh Jeremy Grey trên PetaPixel. Đại ý của anh trong bài viết là như thế này, thiết kế quang học của RF 28-70mm f/2L USM, được giới thiệu vào tháng 12/2018. Grey viết ngay từ dòng tiêu đề, rằng thiết kế của RF 28-70mm f/2L USM xứng đáng nằm trong số những thiết kế quang học dành cho nhiếp ảnh tạo ra nhiều tác động nhất trong vòng 25 năm trở lại đây.

Để giải thích cho tuyên bố trên, Grey nói như thế này:

“Khi tôi bày tỏ sự kỳ lạ của chiếc máy ảnh EOS R, tôi nhận thấy một trong những khía cạnh thú vị nhất của buổi ra mắt Canon EOS R không phải là chính chiếc máy ảnh, mà là ống kính RF 28-70mm f/2L USM. Ống kính này đã gây xôn xao dư luận vào thời điểm đó và tôi tin rằng nó thuộc số những ống kính quan trọng và có ảnh hưởng nhất trong thế kỷ 21 tính đến nay. Sự kết hợp độc đáo giữa tính linh hoạt và tốc độ của ống kính đã mở ra kỷ nguyên của ống kính zoom thay thế được cho cùng lúc vài ống prime, và tiếp tục định hình thiết kế quang học của hầu hết các nhà sản xuất lớn ngày nay.”



Điều này không phải vì các nhiếp ảnh gia thiếu tình yêu dành cho RF 28-70mm f/2L, mà ngược lại. Ống kính này là một trong số ít ống kính có thể thu hút các nhiếp ảnh gia đến với một hệ thống máy ảnh nhất định. RF 28-70mm f/2L vẫn là lựa chọn độc nhất vô nhị, hơn sáu năm mới có phiên bản giống hệt, không chỉ vì nó là một thành tựu quang học xuất sắc, mà còn bởi vì cực kỳ khó khăn để chế tạo những ống kính tương tự.

Không chỉ việc thiết kế ra một ống kính như RF 28-70mm f/2L USM về mặt vật lý là khó khăn, mà ngay cả các công ty cũng gặp khó khăn trong việc chấp nhận rủi ro cần thiết để thử nghiệm. Một ví dụ là Nikon. Họ lựa chọn giải pháp cực kỳ an toàn, nhưng đương nhiên an toàn không đồng nghĩa với việc chất lượng quang học của bộ ba ống kính zoom khẩu độ f/2.8 không xuất sắc, thậm chí xứng đáng trở thành tiêu chuẩn.



Ở một khía cạnh nào đó, bộ ba 14-24, 24-70 và 70-200mm f/2.8 của Nikon chính là thứ đã lôi kéo không ít người đến với Z mount system, trong đó có mình. Nhưng đó, anh em cũng phải thừa nhận, là những lựa chọn an toàn, tối ưu cho chất lượng quang học.

Viết tiếp, Grey nhấn mạnh việc Canon liều lĩnh làm một thứ chưa từng có, dẫn tới việc các hãng khác, bao gồm cả Nikon hay Tamron cũng thử thách khả năng của bản thân theo cách tương tự.

Bằng chứng là, tháng 10/2019, tròn một năm kể từ khi Nikon chính thức ra mắt hệ thống đầu tiên sở hữu ngàm Z mount (8/2018), họ cho ra mắt một tuyên bố đúng nghĩa: Nikkor Z 58mm f/0.95 S Noct. Chiếc ống kính lấy nét tay này không phải lúc nào cũng thực dụng và phù hợp với nhu cầu, nhưng chất lượng quang học cũng như khả năng mở khẩu cũng như độ nét của ống kính này là thứ xứng đáng để đóng cái tên huyền thoại, Noct, lên ống kính.




Một bằng chứng khác, không chỉ ở khía cạnh dám thử nghiệm cái mới để tạo ra thứ hữu ích cho người dùng, mà còn đi đúng theo triết lý một ống kính zoom đủ để thay thế cùng lúc vài ống kính prime khẩu lớn. Đấy chính là Tamron 35-150mm f/2-2.8 Di III VXD. Từ tiêu cự 35 tới 40mm là f/2. Từ 40 tới 60mm là f/2.2, và cuối cùng từ 60 tới 150mm là f/2.8. Nó là một cái ống kính zoom thực sự kỳ lạ, và được nhiều anh em nhắc tới, với những phản hồi tương đối tích cực.

Đương nhiên hai ví dụ kể trên đơn thuần là dự đoán nếu nhắc tới tác động và mức độ ảnh hưởng của Canon RF 28-70mm f/2L USM đối với thị trường ống kính máy ảnh mirrorless. Còn ví dụ thứ ba thì chắc chắn chứ không phải dự đoán. Đấy chính là Sony FE 28-70 f/2 G Master ra mắt hồi cuối năm 2024. Từ dải tiêu cự cho tới khẩu độ toàn dải tiêu cự đều giống hệt như ống kính mà Canon đã ra mắt gần 6 năm trước. Mà đó còn chưa nói tới sản phẩm ra mắt cùng a1 II hồi đầu năm nay của Sony đâu nhé, đấy là FE 50-150mm f/2 G Master.



Cùng lúc, Grey cũng liệt kê vô vàn những ống kính mới, kết hợp cả dải tiêu cự hữu ích với khẩu độ lớn: Sigma 28-45mm f/1.8 và 28-105mm f/2.8 DG DN Art.



Thứ mà Grey không đề cập, nhưng mình nghĩ là hợp lý để đưa vào bài viết này, chính là bằng sáng chế của Nikon. Đầu năm nay, họ đăng ký bản quyền sở hữu trí tuệ một thiết kế ống kính 85-135mm f/1.8-2.8. Một ống kính thay thế được cho hai chiếc ống kính vừa cồng kềnh, nặng tổng cộng 2kg nếu mang theo người (85mm f/1.2S nặng 1.16kg, và 135mm f/1.8 Plena nặng 995 gram). Chưa biết bao giờ Nikon mới biến thiết kế này trở thành sự thật, nhưng có bằng sáng chế nghĩa là họ đang nghiên cứu, và nhìn ra tiềm năng .

Đại khái, trên đây là những quan điểm của Jeremy Grey. Còn bây giờ mới là phần quan trọng, đó chính là câu hỏi đặt ra ở đầu bài viết này.

Luôn luôn có hai vấn đề với, chí ít là, hai chiếc ống kính 28-70mm f/2 đang hiện diện trên thị trường ở thời điểm hiện tại. Đầu tiên là mức giá. Và thứ hai là trọng lượng. Năm nay mình cũng có thể tự nhận là may mắn được trải nghiệm cả hai mẫu ống kính này, kể cả phiên bản Canon RF lẫn Sony FE. Nhưng mà cũng có một vấn đề, mỗi chiếc ống chỉ được trải nghiệm có chục ngày, chứ không phải đem chúng đi làm việc, quay những đoạn clip để làm nội dung chia sẻ với anh em trên Tinhte.



Nhưng trong suốt khoảng thời gian được trải nghiệm, trước đó là FE 28-70mm f/2 GM với Sony FX2, và sau đó là RF 28-70mm f/2L USM trên EOS R5 Mark II, không giống như nhiều người phàn nàn, việc thua kém những ống prime khẩu độ f/1.8 khoảng chừng một phần ba stop mở khẩu thường không tạo ra nhiều vấn đề, cả chụp lẫn quay.

Nhưng cũng dễ nhận ra một điều. Sony FE 28-70mm f/2 GM là thiết kế đã được hoàn thiện hơn rất nhiều so với mẫu ống kính ra mắt trước đó 6 năm của Canon. Dễ nhìn thấy nhất chính là trọng lượng. Nó nặng 918 gram, chỉ bằng cỡ hai phần ba so với trọng lượng 1430 gram của RF 28-70mm f/2L USM.



Tác nghiệp với RF 28-70mm f/2L USM trên EOS R5 Mark II, cơ cổ tay và cẳng tay phải hoạt động hết công suất, vì cả chiếc máy ảnh, ống kính đã nặng 2.1 cân, kèm thêm cục flash nữa. Chưa kể, trọng tâm ống đổ về phía trước.



Dù rằng khoảng cách chiều dài ống kính của Canon khi mở zoom hết cỡ ở 70mm không quá dài, không như lúc mình làm việc với Nikkor Z 24-70mm f/2.8 S và 24-120mm f/4 S như thông thường, nhưng trọng lượng ống cũng như trọng tâm của ống kính có thể khiến nhiều người cảm thấy không thoải mái.

Ngược lại, với những tối ưu trong thiết kế quang học cũng như thiết kế ống kính, handheld FX2 với FE 28-70mm f/2 GM rất thoải mái. Lấy ví dụ mình quay clip này cho Cuhiep, hoàn toàn cầm handheld, dựa hết vào IBIS của máy, không bỏ lên gimbal hay tripod. Không dám khẳng định là mình sẽ làm được điều tương tự với ống của Canon:



Dễ đi đến một kết luận, kể cả với khẩu độ f/2, cả hai ống kính độc đáo của Sony và Canon đủ để thay thế cùng lúc vài ống kính prime. Tiêu cự 28mm dành cho nhiếp ảnh đường phố. 35mm sẽ phù hợp với nhiếp ảnh báo chí. 50mm là đủ để bắt đầu làm việc với nhiếp ảnh chân dung. Và cuối cùng là 70mm để cận cảnh những món đồ công nghệ bỏ vừa lòng bàn tay…

Đương nhiên giống hệt như những chiếc ống kính zoom cao cấp dành cho đối tượng người dùng chuyên nghiệp, lấy máy đi bào ra tiền, chẳng hạn như Canon RF 24-105mm f/2.8 L IS USM Z, Sony FE 70-200mm f/2.8 GM OSS II, hay với đội Nikon thì là Nikkor Z 24-70mm f/2.8 S, cả hai ống kính 28-70mm f/2 của Sony và Canon đều nhắm tới một tập khách hàng hẹp hơn rất nhiều so với tổng thể thị trường nhiếp ảnh. Cái giá để sở hữu chúng có thể khiến vài người giật mình, nhưng 70 triệu Đồng có thể được coi là chi phí trang thiết bị có thể chấp nhận được với nhiều người.

Chỉ còn vấn đề trọng lượng sẽ là chủ đề thảo luận trong số chúng ta, vì có lẽ sự tiện dụng của 28-70mm f/2 đã được chứng minh trong vòng vài năm qua, bắt đầu với Canon và gần đây là với Sony. Xu hướng chắc chắn sẽ còn tiếp tục trong tương lai gần, đó là tạo ra những ống zoom hy sinh chút xíu về khẩu độ tối đa và trọng lượng, để thay thế cho cùng lúc vài tiêu cự ống prime phổ biến nhất hiện nay.