Trung Quốc: Thủ khoa giờ không chọn tài chính và công nghệ nữa, mà là chuỗi cung ứng sản xuất

Trong nhiều năm, những sinh viên tốt nghiệp xuất sắc nhất của Trung Quốc thường tìm kiếm việc làm trong lĩnh vực tài chính và công nghệ. Giờ đây, nhiều người đang chuyển sang lĩnh vực sản xuất và năng lượng.

Dữ liệu việc làm từ Đại học Thanh Hoa, một trong những cơ sở giáo dục đại học hàng đầu của Trung Quốc, được công bố trên trang web của trường vào thứ Ba cho thấy số lượng sinh viên tốt nghiệp năm 2025 gia nhập các lĩnh vực sản xuất và năng lượng đã tăng 19,1% so với năm trước.

Các nhà tuyển dụng hàng đầu cho sinh viên tốt nghiệp Thanh Hoa năm nay bao gồm Huawei, BYD, Tập đoàn Lưới điện Quốc gia Trung Quốc và Tập đoàn Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc, theo thông báo của trường.

Huawei là một gã khổng lồ về thiết bị viễn thông toàn cầu, trong khi BYD là một trong những nhà sản xuất xe điện lớn nhất thế giới. Tập đoàn Lưới điện Quốc gia Trung Quốc điều hành lưới điện của Trung Quốc, và Tập đoàn Hạt nhân Quốc gia Trung Quốc dẫn đầu ngành công nghiệp hạt nhân của nước này.

Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp Thanh Hoa gia nhập các lĩnh vực sản xuất và năng lượng đã tăng trưởng trong sáu năm liên tiếp, theo trường đại học. Phía Thanh Hoa cho biết năm ngoái rằng số lượng sinh viên tốt nghiệp khóa 2024 gia nhập các lĩnh vực này đã tăng 11% so với năm trước.

Thường được so sánh với MIT hay Stanford, Đại học Thanh Hoa được xem là trường đại học kỹ thuật hàng đầu Trung Quốc và là nguồn cung cấp nhân tài quan trọng cho các tập đoàn công nghệ và công nghiệp lớn của đất nước.

Xu hướng này không chỉ giới hạn ở trường đại học ưu tú nhất Trung Quốc.

Tại Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung, số liệu thống kê việc làm của sinh viên tốt nghiệp năm 2025 được công bố vào tháng 1 cho thấy khoảng 2.000 sinh viên tốt nghiệp gia nhập lĩnh vực công nghệ thông tin và khoảng 1.500 người chuyển sang lĩnh vực sản xuất, so với chỉ khoảng 300 người vào lĩnh vực tài chính và 240 người tham gia xây dựng.

Tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp Trung Quốc làm việc trong lĩnh vực sản xuất đã tăng từ 17,9% năm 2020 lên 22,5% năm 2024, theo tờ South China Morning Post, trích dẫn báo cáo của Viện MyCOS, một công ty tư vấn tập trung vào giáo dục Trung Quốc.



Các chuyên gia nói với Business Insider rằng một số yếu tố đang thúc đẩy nhiều sinh viên tốt nghiệp hướng đến các công việc trong lĩnh vực sản xuất và năng lượng.

Các ngành công nghiệp của Trung Quốc, đặc biệt là chất bán dẫn, xe điện, pin và năng lượng tái tạo, đã trở nên "rất coi trọng ứng dụng công nghệ, và hiện đang đòi hỏi những tài năng kỹ thuật hàng đầu", theo Fu Fangjian, phó giáo sư tài chính tại Đại học Quản lý Singapore.

Nhiều sinh viên mới tốt nghiệp hiện nay coi đây là "cơ hội được làm việc với các công nghệ tiên tiến thay vì công việc nhà máy truyền thống", ông nói thêm, đồng thời cho biết các công việc này có thể mang lại mức lương "rất cạnh tranh".



Các chuyên gia cho rằng bản chất của các công việc sản xuất đã thay đổi khi Trung Quốc nâng cấp nền tảng công nghiệp của mình.

Các lĩnh vực như xe điện, thiết bị điện và năng lượng hạt nhân hiện nay đòi hỏi chuyên môn về kỹ thuật, khoa học dữ liệu và tích hợp hệ thống, theo Zhao Litao, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Đông Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore.

"Phần cứng và sản xuất tiên tiến không còn được coi là các ngành công nghiệp đòi hỏi kỹ năng thấp mà là các lĩnh vực đổi mới công nghệ cao, liên quan đến robot, bán dẫn, vật liệu tiên tiến và trí tuệ nhân tạo công nghiệp", Fu nói.

Kết quả là, ngành sản xuất tiên tiến ngày càng được xem là một lĩnh vực công nghệ tiên tiến hơn là một ngành công nghiệp lao động chân tay, theo Zhao, người nghiên cứu chính sách xã hội của Trung Quốc.

Ông nói thêm rằng các vị trí kỹ sư hoặc nghiên cứu kỹ thuật cao trong lĩnh vực này "vô cùng uy tín trong giới sinh viên kỹ thuật".

Trong nhiều năm, nhiều sinh viên tốt nghiệp xuất sắc nhất của Trung Quốc đã hướng đến các nền tảng internet và tài chính, bị thu hút bởi tốc độ tăng trưởng nhanh và mức lương cao.

Nhưng việc tuyển dụng trong nền kinh tế nền tảng đã chậm lại, trong khi các quy định chặt chẽ hơn đã làm tăng thêm sự bất ổn, Fu cho biết.

"Đồng thời, sự chú ý đầu tư đã chuyển sang các lĩnh vực HALO, phần cứng, công nghệ công nghiệp và năng lượng, đã tái định hướng cả vốn và nhân tài," ông nói thêm.



Thị trường việc làm của Trung Quốc từ lâu đã là một thách thức đối với những người trẻ mới tốt nghiệp khi bước vào lực lượng lao động.

Theo số liệu do Cục Thống kê Quốc gia công bố vào tháng 1, tỷ lệ thất nghiệp của những người từ 16 đến 24 tuổi, không bao gồm sinh viên, vào tháng 12 là 16,5%. Để so sánh, tỷ lệ thất nghiệp là 6,9% đối với nhóm tuổi từ 25 đến 29 và 3,9% đối với người lao động từ 30 đến 59 tuổi.

Ngành công nghệ Trung Quốc đã cắt giảm nhân sự trong những năm gần đây khi các công ty tập trung vào việc cắt giảm chi phí và nâng cao năng suất lao động.

Theo một báo cáo của hãng tin tài chính Trung Quốc Caixin, lực lượng lao động của Alibaba đã giảm hơn một nửa, từ khoảng 250.000 nhân viên toàn thời gian (vào tháng 3/2022) xuống còn khoảng 124.000 vào tháng (3/2025).

Báo cáo hồi tháng 8 cho biết thêm, lực lượng lao động của Baidu ở mức 35.900 người vào cuối năm 2024, giảm 21,1% so với mức đỉnh điểm năm 2021.

Trong khi đó, nhu cầu trong ngành sản xuất vẫn mạnh mẽ. Một kế hoạch phát triển nhân tài sản xuất của chính phủ dự báo rằng gần 30 triệu vị trí công việc yêu cầu tay nghề cao trong ngành sản xuất có thể sẽ không được lấp đầy vào năm 2025.

"Trung Quốc là nhà sản xuất xe điện, pin và thiết bị năng lượng mặt trời lớn nhất thế giới, và các lĩnh vực này đòi hỏi một lực lượng lớn những người lao động kỹ thuật cao," ông Zhao cho biết.



Các chuyên gia cũng cho biết, chính sách của chính phủ cũng đã giúp định hình lại bức tranh việc làm. Trong thập kỷ qua, Trung Quốc đã ưu tiên các lĩnh vực chiến lược như xe điện, năng lượng tái tạo, thiết bị điện và vật liệu tiên tiến thông qua các chính sách công nghiệp, chương trình nghiên cứu và đầu tư quy mô lớn, ông Zhao cho biết.

"Do đó, các lĩnh vực này đã trở thành những ngành sử dụng nhiều lao động kỹ sư tốt nghiệp", ông nói thêm.

Các trường đại học, viện nghiên cứu và các doanh nghiệp nhà nước đều hướng đến các ưu tiên quốc gia này, điều này khuyến khích nhiều sinh viên tốt nghiệp tài năng hơn tham gia vào các lĩnh vực này, ông Fu cho biết.

Theo Business Insider