Vaccine mRNA, loại dùng để chống COVID-19, hoạt động như thế nào để bảo vệ con người?
Rất hay và hữu ích!/12 người
P.W
9 thángBình luận: 34
Cover_COVID.jpg

Mẫu vaccine đầu tiên được FDA cấp phép sử dụng tại thị trường Mỹ để chống lại đại dịch COVID-19, được Pfizer và BioNTech sản xuất là một loại vaccine mRNA. Vaccine thứ hai từ Moderna cũng có cơ chế hoạt động tương tự. Vấn đề là từ trước đến nay chưa có một loại vaccine mRNA nào được sử dụng rộng rãi trên thị trường như vaccine chống COVID-19. Vì thế cũng là hợp lý khi chúng ta nói về cách vaccine mRNA hoạt động, và nó liên quan đến DNA ở chỗ nào?

Để giải đáp những câu hỏi mà anh chị em bên phương Tây hay hỏi: Không, vaccine mRNA không thay đổi kết cấu DNA của con người. Nó là một công nghệ dù không có nhiều sản phẩm ứng dụng rộng rãi, nhưng thành quả nghiên cứu khoa học của nó đã được khẳng định của hàng thập kỷ qua. Thậm chí CDC cũng có cả một danh sách thông tin chính thức để mọi người có thể hiểu thêm về công nghệ vaccine mRNA, anh em có thể đọc tại đây.

Tinhte_COVID2.jpg

Giải thích một cách ngắn gọn, mRNA trong vaccine là những chuỗi lệnh để cơ thể người có thể tạo ra những chuỗi protein gai giống hệt của loại virus corona gây ra COVID-19. Khi những protein này được tạo ra, hệ thống miễn dịch của cơ thể sẽ vào chế độ báo động, tạo ra kháng thể chống lại và tiêu diệt những protein gai được tạo ra từ lệnh của mRNA trong vaccine. Một thời gian ngắn sau khi tiêm vaccine, mRNA trong vaccine sẽ bị tiêu diệt, nhưng kháng thể mà hệ miễn dịch tạo ra thì vẫn tồn tại và hoạt động hiệu quả trong trường hợp người được tiêm vaccine nhiễm virus corona. Kháng thể chống lại protein gai sẽ nhận diện được những protein đó trên bề mặt virus SARS-CoV-2 và tiêu diệt chúng.

Quảng cáo



Giải thích theo kiểu dài hơn chi tiết hơn thì nó như thế này:

Tế bào với DNA của chúng ta cũng liên tục tạo ra mRNA để tạo ra protein mới

Kiến thức sinh học cao cấp, DNA, những chuỗi gen định hình nên cơ thể người xuất hiện trong gần như tất cả mọi loại tế bào trong cơ thể chúng ta. Trong DNA đó là hướng dẫn cho tất cả những tế bào thực hiện nhiệm vụ của chúng: Xử lý thức ăn, tự nhân bản để lớn lên, sản xuất hormone,… Tất cả những gì diễn ra trong cơ thể anh em đều được thực hiện từ lệnh lưu trong DNA.

Mỗi lần những tế bào trong cơ thể người làm một nhiệm vụ nhất định, thông tin từ DNA phải được copy ra trước. Để làm được điều này, một dạng phân tử gọi là RNA được tạo ra. DNA giống như hệ thống thông tin trong một thư viện, còn RNA là những cuốn sách có chứa thông tin. Copy DNA để tạo ra RNA gọi là quá trình phiên mã, tổng hợp RNA từ mạch khuôn của đoạn gen. Bước kế tiếp sau phiên mã là giải mã. Lúc này tế bào sử dụng hướng dẫn từ RNA, gọi là mRNA để tạo ra protein. Các loại protein kết cấu hầu hết cơ thể của chúng ta, và những cỗ máy siêu nhỏ được cấu thành từ protein vận hành để cơ thể hoạt động. Cơ thể chúng ta tạo ra mRNA để tạo ra protein, 24/24 giờ hàng ngày.

Chữ ‘m’ trong cụm mRNA có nghĩa là “messenger”, ám chỉ loại RNA giữ thông tin từ DNA và gửi thông tin đó với hệ thống tạo ra protein trong cơ thể người.

Coronavirus cũng chứa RNA với thông tin hình thành tế bào virus

Trước khi nói đến loại vaccine vừa được FDA cấp phép sử dụng tại Mỹ, hãy nhìn vào loại virus corona SARS-CoV-2 gây ra COVID-19. Virus nhỏ và đơn giản hơn tất cả những tế bào trong cơ thể chúng ta, và thậm chí nhiều khoa học gia còn cho rằng chúng không “sống” như cái cách tế bào và vi khuẩn tồn tại. Virus được tạo ra từ những chuỗi protein, đôi khi được lưu giữ trong lớp vỏ bằng chất béo. Chính những protein này hình thành nên kết cấu cầu gai đặc trưng của coronavirus. Những cái gai đỏ trong các hình ảnh minh họa loại virus chết người anh em thấy trên mạng hoặc trên báo chính là protein gai.

Cùng với protein gai này, 28 loại protein khác kết hợp để hình thành nên một tế bào virus.

Quảng cáo


Bên trong cái protein gai đấy là một sợi RNA dài đơn bào. RNA này chính là bản đồ gen của SARS-CoV-2. Trong đó chứa thông tin hướng dẫn tạo ra tất cả 29 loại protein để hình thành nên loại virus chết người.

Tinhte_COVID1.png

Khi virus tấn công tế bào của con người, hệ thống sản xuất protein trong chính cơ thể người lại trở thành thứ giúp ích cho virus, khi chúng giải mã chính RNA của coronavirus và tạo ra những protein cần thiết để hình thành một con virus mới. Cơ thể người bị chính virus lừa để tự nhân bản và tấn công chúng ta. Sau khi nhờ đến cơ thể người tạo ra những cấu trúc cần thiết để hình thành một virus mới, chúng lại tiếp tục hai công việc, lây nhiễm cho người bệnh và thoát ra ngoài theo đường hô hấp để tiếp tục lây lan cho những người khác.

Vaccine mRNA đưa ra hướng dẫn để tế bào cơ thể người sản xuất protein gai

Vaccine truyền thống có chứa ít nhất 1 loại protein từ virus hoặc vi khuẩn gây bệnh mà vaccine được tạo ra để định hướng phòng chống. Những loại vaccine anh em tiêm phòng từ hồi bé hầu hết là những loại mầm bệnh đã được gây suy yếu (vaccine sống giảm độc lực) hoặc gây chết (vaccine bất hoạt), khiến nó không thể nhân bản và gây hại cho con người, nhưng vẫn đủ để giúp hệ miễn dịch nhận biết mầm bệnh và làm việc hiệu quả. Nhưng vaccine mRNA hoạt động theo kiểu hơi khác.

Tinhte_COVID3.png

Quảng cáo


Vaccine phòng ngừa COVID-19 không chứa bất kỳ loại protein nào của SARS-CoV-2, mà chỉ có một gói bao bì lipid chứa RNA có thông tin hướng dẫn cơ thể người sản xuất ra loại protein gai giống hệt như của SARS-CoV-2. Hướng dẫn này, nhờ vào thành tựu khoa học, còn được tạo ra giống hệt như mRNA của con người, thay vì kết cấu đặc hữu khác biệt của RNA trong virus. Với những hướng dẫn ấy, tế bào trong cơ thể chúng ta có thể tạo ra protein gai. Chỉ vậy thôi, RNA này không có thông tin để sản xuất ra 28 loại protein còn lại cấu thành SARS-CoV-2, nên cơ thể người không thể tự sản sinh ra loại virus chết người một cách vô tình được.

Sau đó, hệ thống miễn dịch sẽ đối mặt với protein gai

Sau khi cơ thể người tự sản sinh ra protein gai, tế bào sẽ đẩy loại protein này ra ngoài, nơi tế bào thuộc hệ miễn dịch có thể tương tác với chúng. Hệ miễn dịch của con người sẽ nhận ra loại protein này là thứ ngoại lai, không phải một phần của cơ thể, và tạo ra cơ chế đối phó với loại protein này. Hệ quả là, cơ thể người sau khi tiêm vaccine COVID có thể tạo ra những phản ứng phòng vệ như đau nhức cơ, sốt hoặc mệt mỏi. Nhưng những tác động đó cũng giống hệt như khi anh em bị sốt nhẹ hồi nhỏ sau khi tiêm vaccine phòng lao phổi hoặc viêm gan B hồi xưa vậy. Anh em không ốm, mà chỉ là phản vệ của cơ thể khi tiếp nhận những phân tử ngoại lai. Sau quá trình ấy, hệ miễn dịch sẽ có đủ thông tin để chống lại những mầm bệnh có chứa loại protein chúng đã gặp trước đó.

mRNA từ vaccine sẽ nhanh chóng biến mất sau khi hoàn thành nhiệm vụ

Những chuỗi thông tin mRNA trong vaccine cũng không tồn tại lâu trong cơ thể chúng ta. Khi tế bào con người liên tục tạo ra protein mới từ thông tin mRNA, chúng cũng liên tục tiêu hủy những mRNA đó, vì đây chỉ là một “người truyền tin” tạm thời, được sử dụng và loại bỏ chỉ trong vài giây đồng hồ kể từ khi được tạo ra trong quá trình phiên mã và giải mã.

Tinhte_COVID4.jpg

Dù RNA và DNA đều là những chuỗi acid nucleic, và đều là “chất liệu di truyền”, nhưng mRNA không thể trở thành một phần của DNA con người, và không có cách nào thay đổi hệ thống bản đồ DNA của mỗi người. Nó là một dạng phân tử khác, một phần khác hoàn toàn trong mỗi tế bào.

Vì sao lại chọn hướng khai thác vaccine mRNA để chống COVID-19?

Nhiều loại vaccine khác nhau đang được thử nghiệm để giúp con người chống lại đại dịch COVID. Một vài loại vaccine sử dụng công nghệ truyền thống, ví dụ như tạo ra một phiên bản SARS-CoV-2 sống giảm độc lực không thể tự nhân bản, và trong đó cũng có chứa chuỗi protein gai mình đề cập ở trên. Nhưng lý do vaccine chống COVID-19 đầu tiên được tạo ra sử dụng cơ chế mRNA cung cấp thông tin cho cơ thể và hệ miễn dịch của người là vì, chúng có thể được sản xuất rất nhanh, phục vụ nhu cầu cấp bách của thế giới hiện tại.

Nếu sản xuất vaccine theo hướng truyền thống, các hãng dược sẽ phải cấy lại những virus gây bệnh để làm việc và sản xuất, ví dụ như vaccine cúm được “trồng” trong những quả trứng gà chẳng hạn. Còn đối với vaccine mRNA, để sản xuất chúng chẳng cần phải nuôi cấy bất kỳ con virus nào. Công nghệ để tạo ra vaccine mRNA đã được hoàn thiện trong rất nhiều năm qua, và 2020 chính là thời điểm chúng tỏa sáng để cứu hàng triệu người trên toàn thế giới.

Theo LifeHacker
Tinhte_COVID4.jpg
34 bình luận
Cảm ơn bài viết
Giải thích đơn giản là loại mRNA này là dạng protein được "lập trình" để mô phỏng 1 đoạn protein của con virus gây bệnh (ở đây là đoạn gai của virus corona SARS-CoV-2 ) , sau đó tiêm vào cơ thể người, từ đó hệ miễn dịch của cơ thể sẽ tạo kháng thể từ các chuỗi protein đó
Phương pháp này ít gây hại hơn so với vaccine truyền thống là dùng xác virus hoặc virus đã được làm yếu vào dạy hệ miễn dịch tạo kháng thể.
Việc sản xuất hàng loạt loại vaccine này cũng sẽ đơn giản hơn do ko dùng tới virus gốc.

Tất nhiên hiệu quả về lý thuyết là vậy, trong ngắn hạn thì họ đã đánh giá nó an toàn, nhưng trong dài hạn thì chưa biết, do giai đoạn đánh giá thường phải mất vài năm (sau giai đoạn 3, họ sẽ đánh giá thời gian tồn tại của kháng thể, tác dụng phụ trên các chủng dân số đa dạng...), hiện tại TẤT CẢ các vaccine covid đang bỏ qua giai đoạn đánh giá này.
chjpfun
TÍCH CỰC
9 tháng
@shinkt Chưa kể đến thế hệ sau có bị đột biến dị biến gì không nữa 😥
nguyen68
TÍCH CỰC
9 tháng
Hiểu như này là sai nhé bạn. Đây là vacxin mRNA, hiểu đơn giản nó là cái chứa quy trình để sản xuất protein kháng nguyên của virus. Sau khi vào cơ thể thì chính hệ thống sinh tổng hợp protein của tế bào sẽ dựa vào thông tin từ quy trình này để sản xuất protein.
ngoccandhy
ĐẠI BÀNG
9 tháng
hiện đại bằng nanovax của vn không nhỉ
@ngoccandhy Việt nam, nga, TQ, Anh, Úc... hầu hết sử dụng công nghệ cũ truyền thống từ xác virus, cách này về lý thuyết thì ko tốt bằng mRNA do mRNA ko sử dụng virus mà là lập trình ra các đoạn protein để tạo kháng thể.
Vaccine việt nam thì ko rõ, chứ Nga & TQ thì dùng vector virus, tức là đưa con virus corona (được làm yếu hoặc chỉ có xác) vào con virus cảm thông thường để tiêm vào
@shinkt thời nay mà vẫn còn sử dụng công nghệ vector virus à, tưởng mARN áp dụng rộng rãi từ lâu rồi chứ
Hiện tại chỉ có DUY NHẤT Mỹ là có vaccine mARN (covid) thôi (2 loại), làm gì còn cái nào nữa đâu mà rộng rãi?
Công nghệ này có cách đây cũng vài năm, nhưng chưa khi nào áp dụng lên cho vaccine như lần này
nforce
TÍCH CỰC
9 tháng
@shinkt Việt nam và Nga, TQ đều dùng vector virus.
trolai10
ĐẠI BÀNG
9 tháng
Cám ơn chủ thớt đã dịch bài. Thêm một kiến thức mới.
Về cơ bản, thay vì đưa kháng nguyên như virus giảm độc lực hoặc protein vỏ của virus như vaccin truyền thống, thì vaccin mRNA sẽ dùng mRNA để hướng dẫn cơ thể tự tạo kháng nguyên để tự sinh kháng thể chống lại virus xâm nhập. Có thể hiểu là giống như tự mình tạo nguyên mẫu kẻ thù trong tập trận để đến khi gặp kẻ thù thật thì biết cách mà diệt.
@nghaimin Ở ngoài đời thì thường là kẻ thù thật nó khó chơi hơn kẻ thù giả lập 😁
Mình ko rành nhiều nhưng thằng Pfizer làm thì yên tâm. Trước giờ toàn xài Medrol, Lyrica 75, Neurontin 300,...cho bệnh nhân
Ôi bài viết hay và cung cấp kiến thức mới về vaccine mới này...
Đọc hết sẽ hiểu, ông nào đọc lướt sẽ ko hiểu 😆
Ngochd47
TÍCH CỰC
9 tháng
@sontinh1911 Đọc hết mà cũng k hiểu đây bác :v
cầu mong,, thế giới sớm hết dịch ,,
Chỉ có virus HIV tấn công trực tiếp hệ miễn dịch thì ko làm sao đối phó nổi
Vậy có di truyền được hok, hay đời con sau này vẫn phải chích
@Channel NTL Vì không ảnh hưởng gì đến DNA thì không có chuyện di truyền đâu ạ 😆)) Vaccine các loại thì ai cũng phải chích thôi ạ, k có chuyện di truyền, ngoại trừ 1 trường hợp em bé ở Singapore có sẵn kháng thể là ngoại lệ, mà chuyện ngoại lệ thế kia thì rất rất rất hiếm
Theo mình hiểu đại khái là giả lập con COVID-19 để hệ miễn dịch tập và tạo ra vũ khí đúng chuẩn để khi có con kia thật thì chém 😃
Bài viết hay tuyệt vời !
Một công nghệ rất hứa hẹn. Có vẻ con người chỉ còn lo sợ HIV với ung thư thôi.
@dlv.thickgame HIV giờ còn ko sợ bằng ung thư ấy
ơn Mỹ, ơn Trump
JcNguyen
TÍCH CỰC
9 tháng
Hay quá ...
trungluna
ĐẠI BÀNG
9 tháng
rất hay, công nghệ sinh học phát triển kinh khủng khiếp
Ryan Vu
ĐẠI BÀNG
9 tháng
cái này nói đơn giản là để cơ thể nhận biết giặc vào nhà thì không phải đối diện mới nhận ra, mà lần này sẽ cho cơ thể học nhận biết qua hình ảnh, hay dấu hiệu, cách này nhanh và an toàn. giống như đưa hình ảnh để truy nã toàn quốc vậy.
mRNA không phải là Vắc xin đây là đoạn mã được thiết kế trên máy tính dựa trên thông tin di truyền của corona virus đã được giải mã. chất này sẽ báo cho tế bào miễn dịch cơ thể người nhận ra covid và báo cho tế bào cách sản sinh ra chất chống lại virus này ngay trong tế bào cơ thể người..
@stanley nguyen Vâng, mRNA k phải vaccine, nhưng vaccine COVID-19 thì được tạo ra dựa trên nền tảng mRNA
quan trọng là tất cả đều tiêm để ngừa dịch, chứ mấy cái hội anti vaccine ko tiêm thì nó lại lây lan







  • Chịu trách nhiệm nội dung: Trần Mạnh Hiệp
  • © 2021 Công ty Cổ phần MXH Tinh Tế
  • Địa chỉ: 209 Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, TP.HCM
  • Số điện thoại: 02862713156
  • MST: 0313255119
  • Giấy phép thiết lập MXH số 11/GP-BTTTT, Ký ngày: 08/01/2019