Vài chia sẻ về Ricoh GR IV: Chờ đợi là xứng đáng, vì mọi nâng cấp đều tuyệt vời

Vẫn là cảm biến APS-C. Vẫn là ống kính tiêu cự tương đương 28mm full frame, khẩu mở tối đa f/2.8. Vẫn là thiết kế gọn gàng nhỏ nhắn, với những đường nét tuyệt đối thực dụng, không có bất kỳ chi tiết thừa nào, thứ đã tồn tại suốt từ năm 1996 khi chiếc máy phim GR1 ra mắt, qua thế hệ GR Digital, rồi tới GR của kỷ nguyên hiện đại.

Đáng lẽ ra mình sẽ đặt một cái tiêu đề so sánh GR IV với những chiếc iPhone mỗi năm được ra mắt một phiên bản mới. Nhưng nghĩ lại thì thấy nó hơi sai. iPhone làm gì có thế hệ nào được nâng cấp gần như toàn diện bên trong, trau chuốt tới mức tối đa trải nghiệm bên ngoài, cùng lúc giữ nguyên sự thân thuộc của trải nghiệm, khi anh em đã quen với GR III trong suốt 6 năm qua?



Khác biệt cơ bản nhất giữa GR III, hay IIIx hoặc III HDF, với GR IV chính là cảm biến mới. Đành rằng độ phân giải chỉ tăng từ 24 lên 25.7 megapixel, nhưng thứ cần để tâm chính là công nghệ. Năm 2019, GR III ra mắt với cảm biến frontside illuminated. Còn bây giờ, trên tay anh em là một chiếc máy ảnh với cảm biến Backside illuminated CMOS. Nhiều người nói rằng, đây chính là cảm biến trên Sony a6700.

Với việc đưa lớp điện môi xử lý tín hiệu hình ảnh ra phía sau tấm nền cản quang, hiệu suất thu nhận ánh sáng tăng mạnh. Hệ quả là trong điều kiện thiếu sáng, tỷ lệ tín hiệu hình ảnh so với nhiễu được cải thiện đáng kể, tạo ra những tấm hình vừa bớt noise, vừa giàu chi tiết. Nhưng không chỉ dừng lại ở đó, bốn góc cảm biến, hay bốn góc tấm hình anh em chụp, ánh sáng sẽ đồng đều hơn.

Rồi IBIS cũng được nâng cấp, từ 3 lên 5 trục, cho phép chống rung từ 4 lên 6 stop. Thực ra thì bản thân trọng lượng của chiếc máy, trong những bàn tay quen sử dụng máy ảnh cầm handheld phơi sáng, GR III vẫn rất ổn. Nhưng có một điều rõ ràng là sẽ có những khoảnh khắc, anh em sẽ cảm thấy hệ thống chống rung của GR IV giúp ích cho toàn bộ trải nghiệm, đặc biệt là những tấm hình phong cảnh, hay đường phố giữa lúc màn đêm đã buông xuống.

Giữ ISO ở mức dưới 800, rồi điều chỉnh tốc độ chụp cho phù hợp, GR IV vẫn làm được thứ khiến mình thích chơi với GR III, nhưng ở khả năng được nâng cấp đáng kể.



Nếu phải cố gắng mô tả cảm giác sử dụng GR IV, nó khác biệt ra sao so với GR III, thì có lẽ đáng kể nhất chính là việc mọi nâng cấp nếu liệt kê chúng theo kiểu đặt riêng từng thứ ra một thì có vẻ nhỏ, thậm chí đôi khi còn khó để ý tới. Nhưng kết hợp tất cả những nâng cấp ấy lại với nhau, GR IV đem lại trải nghiệm nơi anh em, người chụp hình, cùng đôi mắt nhìn bố cục của anh em mới là nhân vật chính, chứ không phải chiếc máy bóng bẩy đầy phong cách như cái cách Fujifilm đang làm mấy năm nay với X100 series.

Một ví dụ nhé. Dù ống kính có thêm hẳn một thấu kính phi cầu nữa, tức là thiết kế dù vẫn là tiêu cự tương đương 28mm full frame, nhưng bên trong là một hệ thống ống kính khác biệt hoàn toàn. Thế nhưng hệ thống ống kính thò thụt thì lại mỏng hơn, khởi động nhanh hơn vì ống kính thò ra nhanh hơn.



Nhanh hơn bao nhiêu? 0.2 giây. Ở cả hai khía cạnh định tính lẫn định lượng, thời gian khởi động máy giảm 0.2 giây quá ngắn ngủi để nhìn thấy sự khác biệt. Nhưng đó không phải khoảng thời gian duy nhất mà GR IV có thể tiết kiệm cho anh em so với trải nghiệm sử dụng GR III. Tốc độ lấy nét của GR IV cũng được cải thiện đáng kể so với bản trước. Đương nhiên nếu trên tay nhiều chiếc máy ảnh số, từ compact tới mirrorless đổi được ống kính, tốc độ này không hẳn là tuyệt đối ấn tượng, nhưng khác biệt là rõ ràng.

Lấy nét nhanh hơn, rồi ấn nút đóng màn trập để ghi lại hình ảnh, tốc độ từ lúc anh em bấm nút cho tới lúc máy lưu xong hình, rồi tiếp tục cho phép anh em chụp tấm tiếp theo. Toàn bộ khoảng thời gian ấy được giảm đáng kể trên GR IV. Anh em không phải đợi máy, mà thực tế máy sẽ đợi anh em điều chỉnh thông số, căn chỉnh bố cục để tạo ra tấm hình ưng ý nhất.



Rồi thậm chí thay vì phải nghĩ tới thẻ nhớ tốc độ thế nào, bên trong GR IV là 53GB bộ nhớ lưu trữ. Vẫn có khe microSD, thứ mà nhiều người có thể nghĩ là “cải lùi” nếu so sánh với khe cắm SD full size trên GR III. Nhưng xét trên phương diện người dùng Ricoh GR, chơi profile giả lập màu và chụp lấy JPEG không chỉnh hình RAW, và dung lượng mỗi tấm hình chỉ hơn chục MB, thì có khi anh em chẳng cần thẻ nhớ với GR IV.



Nói cách khác, đọc thông số kỹ thuật thì dễ liệt kê hay cô lập những nâng cấp và thay đổi trên GR IV. Khi cô lập tất cả chúng, từ IBIS tới bộ nhớ trong, từ ống kính tới tốc độ xử lý của con chip mới, dễ mắc sai lầm rằng GR IV chỉ là một bản nâng cấp nhẹ, không quá khác biệt với GR III.

Nhưng không, không bao giờ có chuyện GR IV chỉ thể hiện duy nhất một nâng cấp, một khác biệt, một thay đổi. Tất cả chúng cùng lúc kết hợp với nhau để thay đổi trải nghiệm của người dùng.

Cũng có những thay đổi dễ khiến anh em tranh cãi. Quay lại trên GR IV là nút -/+ thay cho cái bánh xe xoay chỗ D-pad chính của máy. Cái này đã hiện diện trên GR II, nên mới nói là quay lại. Mặc định, nó làm đúng việc của bánh xe xung quanh D-pad của GR III, đó là điều chỉnh ISO. Sẽ có người mất thời gian làm quen. Còn cũng có người khác hơi ngán độ bền của bánh răng chỉnh ISO thời GR III, nên sẽ thấy việc “quay xe” này là hợp lý và nên làm.



Còn trong khi đó, dù ống kính mới trên GR IV không tạo ra được khác biệt đáng kể về độ nét ở trung tâm bức hình, nhưng khi nhìn ra 4 rìa góc cảm biến và những bức hình anh em chụp, mọi thứ khác biệt hoàn toàn. Cảm biến 25.7 megapixel sẽ không giúp mức độ chi tiết của mỗi tấm hình được cải thiện quá nhiều nếu đem so sánh với GR III, nhưng đó không phải vấn đề.

Đương nhiên người dùng GR IV khác biệt với người dùng những chiếc máy compact khác. Họ cần những tấm hình RAW để điều chỉnh, để crop ra bức hình ưng ý. Đến khúc này, độ phân giải cảm biến không phải thứ cần bàn tới, vì đến cả Nikon Z6 III hay mới đây là Panasonic Lumix S1 II cũng chỉ có cảm biến 24 megapixel. Thứ cần bàn đến là thuật toán xử lý màu sắc cũng như chi tiết hình ảnh của GR IV.



Ở mức ISO cao, có thể thấy rõ ngay cả hình RAW chụp ra cũng được áp thuật toán giảm nhiễu mà cảm biến thu được. Cũng nhờ cái thuật toán này, kết hợp với kích thước pixel lớn hơn trên cảm biến 25.7 MP, đem so sánh với cảm biến 40 MP của Fujifilm X100VI, noise trong những tấm hình chụp được giảm khá nhiều ở mức ISO thấp.



Một cách ngắn gọn, nếu cảm biến mới không tạo ra được quá nhiều khác biệt, thì ống kính mới chắc chắn sẽ là thứ đủ để kích thích những người đang sử dụng GR III nâng cấp lên GR IV. Mở khẩu f/2.8 giờ không còn phải đánh đổi cả độ nét lẫn tương phản trên toàn bộ tấm hình như trước nữa.



Thứ không thay đổi nhiều, trong khi đó, có lẽ là sức mạnh xử lý lấy nét tự động. Nếu anh em ở lại với chế độ AF-S, mọi thứ rất nhanh và chính xác. Đương nhiên trong những không gian thiếu sáng và thiếu tương phản, cảm biến và ống kính sẽ phải mò mẫm thêm một chút, ngay cả với sự trợ giúp của đèn hỗ trợ lấy nét. Nhưng tổng thể, mọi thứ vẫn ổn, chấp nhận được.

Còn trong khi đó, sức mạnh lấy nét AF-C dễ khiến anh em phải chờ đợi thêm một chút, nhưng cũng có khi sẽ hiện ra một cái ô màu đỏ, biểu thị rằng máy không lấy nét được chủ thể anh em muốn. Cả tốc độ lấy nét AF-C lẫn theo dõi chủ thể gương mặt con người cũng là thứ mình muốn GR IV tốt hơn một chút.



Nhưng cùng lúc, mình cũng không nghĩ sẽ có ai cầm GR IV về chụp người di chuyển ở tốc độ nhanh, thay vào đó là những tấm chân dung ở tốc độ và nhịp độ chậm hơn. Trong trường hợp đó, tính năng tự động nhận diện và lấy nét gương mặt luôn làm tốt nhiệm vụ anh em đặt ra cho nó.

Những người quen GR hơn thì sẽ đụng tới một chức năng gọi là Snap Focus, giới hạn khoảng cách lấy nét để mô tơ và ống kính không mất quá nhiều thời gian điều chỉnh.



Để mình cố hết sức mô tả một người dùng Ricoh GR, dựa trên những gì mình trải nghiệm và quan sát được. Đó là những người cần một chiếc máy cực kỳ gọn gàng, nhưng bên trong không phải một cái cảm biến 1 inch như mấy chiếc máy compact khác. Thiết kế compact gọn gàng nhưng bên trong vẫn là một cái cảm biến APS-C, có lẽ hiện giờ chỉ có Ricoh vẫn còn làm được.



Với một chiếc máy như vậy, nó cho phép người chụp không bỏ lỡ bất kỳ khoảnh khắc nào trong mỗi chuyến đi, ở những góc mà đôi mắt của người chụp nhận ra vẻ đẹp. Không cần mở túi lôi chiếc máy ảnh cồng kềnh ra, mà cùng lúc GR IV cũng nằm gọn gàng trong túi, không phải đeo lủng lẳng trên cổ. Cùng lúc, với một vài đối tượng, sự nhỏ gọn của Ricoh GR đủ để mọi người không chú ý tới nó, khi thậm chí nó còn nhỏ hơn cả chiếc smartphone anh em dùng hàng ngày. Với nhiều nhiếp ảnh gia đường phố, muốn bắt những khoảnh khắc tự nhiên nhất từ những người xa lạ, điều đó khiến GR trở nên hoàn hảo.



GR IV, với những đối tượng người dùng như vậy, dù có thể chưa hoàn hảo và giải đáp, giải quyết mọi kỳ vọng của người dùng GR III, chẳng hạn như hiệu năng lấy nét tự động. Nhưng đổi lại, như đã nói, cùng lúc nó là tổng hỏa của rất nhiều nâng cấp nhỏ để hoàn thiện trải nghiệm. Và ngay cả khi không phải một chiếc máy cầm chụp một buổi vài trăm tấm hình, thì thời lượng pin được nâng cấp vẫn cứ là thứ ai cũng hoan nghênh trên GR IV.

Vấn đề còn lại, chắc là mức giá chừng 37 triệu Đồng của GR IV tại thị trường Việt Nam. Dĩ nhiên sẽ có những quan điểm cho rằng GR IV không tương xứng với mức giá ấy. Nhưng công bằng thì, mọi thứ đang diễn ra trên thị trường máy ảnh số, từ Sony tới Fujifilm, cũng đều đang đi theo chiều hướng tương tự. Lý do thì nhiều lắm, thuế quan, chuỗi cung ứng, chi phí linh kiện. Nhưng có lẽ cũng nên chấp nhận một sự thật là, cái giá 899 USD của GR III nó là chuyện của 6 năm về trước, không phải của năm 2025.



Vài hình ảnh của Ricoh GR IV:




Vài hình ảnh chụp bằng GR IV, JPEG SOOC: