Tàu sân bay (hay “hàng không mẫu hạm”) là một phương tiện quân sự đầy uy lực và không phải nước nào cũng có loại tàu này. Số nước đang sử dụng nó chỉ đếm trên đầu ngón tay như Mỹ, Anh, Pháp, Ý, Ấn Độ, Trung Quốc, Tây Ban Nha và Nhật Bản với khoảng 24 chiếc đang hoạt động, riêng Mỹ đã có 11 chiếc. Dù nhìn hầm hố là vậy nhưng nó luôn phải đi cùng một dàn “vệ sĩ" chứ hiếm khi hoạt động đơn thương độc mã.
Giả sử tàu sân bay phải tác chiến một mình thì nó rất dễ tổn thương. Với chiều dài hơn 332 mét và bề rộng boong 76,8 mét như chiếc USS Abraham Lincoln thì không khó để nó bị nhìn thấy trên radar và vệ tinh. Mặc dầu trên tàu có hệ thống phòng thủ tầm gần như bệ phóng tên lửa Sea Sparrow và tên lửa đánh chặn Phalanx, nhưng nếu bị tấn công tới tấp bởi hàng chục tên lửa hành trình, máy bay hoặc tàu ngầm thì nó khó lòng xoay sở. Tàu không thể cùng lúc vừa phóng máy bay đi, vừa canh chừng tàu ngầm lại vừa phải đánh chặn nhiều tên lửa đang lao đến.
Tiền bạc cũng là một điểm yếu của loại tàu này. Thí dụ 1 chiếc thuộc lớp Nimitz có giá khoảng 4,5 tỷ đô, nên nếu mất một tàu thì không chỉ là thảm họa tài chính mà còn mất cả thể diện. Đúng như cái tên của nó, tàu sân bay có vai trò chính là một sân bay trên mặt biển chứ không phải tàu chiến. Vì vậy hải quân luôn phải điều thêm các phương tiện trên không, trên mặt nước và dưới mặt nước đi theo để phối hợp tác chiến cũng như bảo vệ nó, gọi chung là Nhóm Tác chiến Tàu sân bay (Carrier Strike Group, hay CSG).
Một nhóm CSG của Hải quân Mỹ có bốn thành phần là phi đội máy bay, đội tàu hộ tống, một tàu sân bay (trung tâm chỉ huy) và một tàu ngầm. Phi đội gồm từ 65-90 máy bay và thường là những loại có thể cất và hạ cánh trên tàu sân bay. Tiêm kích sẽ nhắm vào các mục tiêu trên đất liền, còn máy bay cảnh báo sớm như E-2D thì truyền dữ liệu cho các tàu khu trục.
Tiếp đến là đội tàu hộ tống gồm một số tàu tuần dương (lớp Ticonderoga) và nhiều tàu khu trục thuộc lớp Arleigh Burke. Mấy tàu này làm nhiệm vụ đánh chặn máy bay và tên lửa từ cách xa hàng trăm km trước khi chúng kịp chạm tới tàu sân bay. Đặc biệt tàu khu trục cũng có thể tác chiến chống hạm và chống ngầm. Dưới mặt nước có 1 tàu ngầm tấn công sẽ bảo vệ cả nhóm khỏi mối đe dọa từ tàu ngầm đối phương. Ngoài ra còn có các tàu hậu cần đi theo để cấp nhiên liệu, đạn dược, đồ ăn thức uống,… giúp cả nhóm hoạt động nhiều tháng trên biển.
Nếu chỉ làm cứu trợ nhân đạo hay gởi tín hiệu răn đe thì số tàu hộ tống và máy bay sẽ ít đi, có khi cũng chẳng cần tàu ngầm. Chẳng hạn nhóm CSG của tàu USS Abraham Lincoln đang điều động ở Trung Đông chỉ có 3 tàu khu trục và không có tàu tuần dương. Theo trang TWZ thì nhóm này đang có 1 tàu USS Abraham Lincoln, phi đoàn tàu sân bay số 9 với các tiêm kích F-35C, F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, máy bay cảnh báo sớm E-2D, phi cơ cánh quạt lật CMV-22B (phiên bản hải quân dùng để chở đồ) và trực thăng MH-60R/S Seahawk. Đội tàu hộ tống gồm 3 khu trục hạm lớp Arleigh Burke là USS Frank E. Petersen Jr., USS Michael Murphy và USS Spruance.
Một nhóm CSG như vậy kiểm soát được một khu vực rộng lớn và chẳng một mối đe đoạ nào nằm ngoài tầm mắt của CSG. Cũng có một ít tình huống tàu sân bay đi một mình như khi chạy thử nghiệm, cứu trợ, huấn luyện phi công hay qua lại giữa các căn cứ. Nhưng đó phải là khi rủi ro gần như zero và ở trong vùng biển nhà.
TWZ, SlashGear.
Giả sử tàu sân bay phải tác chiến một mình thì nó rất dễ tổn thương. Với chiều dài hơn 332 mét và bề rộng boong 76,8 mét như chiếc USS Abraham Lincoln thì không khó để nó bị nhìn thấy trên radar và vệ tinh. Mặc dầu trên tàu có hệ thống phòng thủ tầm gần như bệ phóng tên lửa Sea Sparrow và tên lửa đánh chặn Phalanx, nhưng nếu bị tấn công tới tấp bởi hàng chục tên lửa hành trình, máy bay hoặc tàu ngầm thì nó khó lòng xoay sở. Tàu không thể cùng lúc vừa phóng máy bay đi, vừa canh chừng tàu ngầm lại vừa phải đánh chặn nhiều tên lửa đang lao đến.
Tiền bạc cũng là một điểm yếu của loại tàu này. Thí dụ 1 chiếc thuộc lớp Nimitz có giá khoảng 4,5 tỷ đô, nên nếu mất một tàu thì không chỉ là thảm họa tài chính mà còn mất cả thể diện. Đúng như cái tên của nó, tàu sân bay có vai trò chính là một sân bay trên mặt biển chứ không phải tàu chiến. Vì vậy hải quân luôn phải điều thêm các phương tiện trên không, trên mặt nước và dưới mặt nước đi theo để phối hợp tác chiến cũng như bảo vệ nó, gọi chung là Nhóm Tác chiến Tàu sân bay (Carrier Strike Group, hay CSG).
Một nhóm CSG của Hải quân Mỹ có bốn thành phần là phi đội máy bay, đội tàu hộ tống, một tàu sân bay (trung tâm chỉ huy) và một tàu ngầm. Phi đội gồm từ 65-90 máy bay và thường là những loại có thể cất và hạ cánh trên tàu sân bay. Tiêm kích sẽ nhắm vào các mục tiêu trên đất liền, còn máy bay cảnh báo sớm như E-2D thì truyền dữ liệu cho các tàu khu trục.
Tiếp đến là đội tàu hộ tống gồm một số tàu tuần dương (lớp Ticonderoga) và nhiều tàu khu trục thuộc lớp Arleigh Burke. Mấy tàu này làm nhiệm vụ đánh chặn máy bay và tên lửa từ cách xa hàng trăm km trước khi chúng kịp chạm tới tàu sân bay. Đặc biệt tàu khu trục cũng có thể tác chiến chống hạm và chống ngầm. Dưới mặt nước có 1 tàu ngầm tấn công sẽ bảo vệ cả nhóm khỏi mối đe dọa từ tàu ngầm đối phương. Ngoài ra còn có các tàu hậu cần đi theo để cấp nhiên liệu, đạn dược, đồ ăn thức uống,… giúp cả nhóm hoạt động nhiều tháng trên biển.
Nếu chỉ làm cứu trợ nhân đạo hay gởi tín hiệu răn đe thì số tàu hộ tống và máy bay sẽ ít đi, có khi cũng chẳng cần tàu ngầm. Chẳng hạn nhóm CSG của tàu USS Abraham Lincoln đang điều động ở Trung Đông chỉ có 3 tàu khu trục và không có tàu tuần dương. Theo trang TWZ thì nhóm này đang có 1 tàu USS Abraham Lincoln, phi đoàn tàu sân bay số 9 với các tiêm kích F-35C, F/A-18E/F, máy bay tác chiến điện tử EA-18G, máy bay cảnh báo sớm E-2D, phi cơ cánh quạt lật CMV-22B (phiên bản hải quân dùng để chở đồ) và trực thăng MH-60R/S Seahawk. Đội tàu hộ tống gồm 3 khu trục hạm lớp Arleigh Burke là USS Frank E. Petersen Jr., USS Michael Murphy và USS Spruance.
Một nhóm CSG như vậy kiểm soát được một khu vực rộng lớn và chẳng một mối đe đoạ nào nằm ngoài tầm mắt của CSG. Cũng có một ít tình huống tàu sân bay đi một mình như khi chạy thử nghiệm, cứu trợ, huấn luyện phi công hay qua lại giữa các căn cứ. Nhưng đó phải là khi rủi ro gần như zero và ở trong vùng biển nhà.
TWZ, SlashGear.
