Vì sao Microsoft vẫn chưa thể loại bỏ hoàn toàn Win32 khỏi Windows 11?

Microsoft vừa thừa nhận Windows 11 ngày nay vẫn đứng trên nền Win32, bộ API ra đời từ thời Windows 95 và chính nội bộ hãng cũng không ngờ nó “sống dai” tới 2026.


Trong một video trên tài khoản Microsoft Dev Docs trên X, Mark Russinovich, CTO Microsoft Azure và là “cha đẻ” bộ công cụ Sysinternals, nói rằng không ai ở thập niên 90 nghĩ Win32 vẫn còn là API hạng nhất vào năm 2026, khi mà người ta mơ tới xe bay hay đặt chân lên mặt trang, chứ không phải một nền tảng viết từ thời Windows 95. Ông cho rằng Win32 tồn tại được vì nó là lớp nền tảng căn bản bên trong Windows, nơi vô số ứng dụng đã xây dựng và phụ thuộc, trở thành “bedrock” của hệ sinh thái.

Ngay chính các công cụ Sysinternals ra đời từ năm 1996, như Sysmon hay ZoomIt, cũng là ví dụ điển hình: chúng không những không lỗi thời mà còn được tích hợp sâu hơn vào Windows, với Sysmon trở thành tính năng tích hợp từ bản cập nhật Windows 11 tháng 3/2026, còn ZoomIt tiếp tục được dùng rộng rãi trong PowerToys.

Mời anh em đọc thêm:

Hãy làm Windows vĩ đại trở lại!!!

Microsoft khẳng định đang thực hiện cam kết cải thiện chất lượng Windows 11 và đã triển khai nhiều thay đổi quan trọng kể từ tháng 3/2026. Ngày 20/3, hãng công bố tập trung vào chất lượng Windows 11 năm 2026 với danh sách dài các cải tiến cho hệ...

tinhte.vn

Windows 11 nhận bản cập nhật tháng 5/2026 với Xbox mode và 10 nâng cấp đáng chú ý

Microsoft sẽ bắt đầu phát hành bản May 2026 Security Update cho Windows 11 từ ngày 12/5, mang theo loạt tính năng mới tập trung vào gaming, AI, bảo mật và tối ưu trải nghiệm sử dụng hằng ngày. Bản cập nhật này được tung ra theo dạng Controlled...

tinhte.vn

Microsoft từng có nhiều nỗ lực dẹp bỏ Win32 nhưng bất thành

Công ty đã có nhiều giải pháp hỗ trợ lập trình viên như MFC, đây là một thư viện của Microsoft giúp lập trình viên viết app giao diện Windows bằng C++ dễ hơn, thay vì phải gọi trực tiếp từng API Win32. Nó giống như một lớp vỏ bọc: bên ngoài lập trình viên làm việc với các class, control, message… kiểu C++, bên trong MFC vẫn gọi xuống Win32 để thực thi.

sau MFC thì Microsoft làm thêm WinForms dành cho lập trình viên .NET (C#, VB.NET) để tiếp tục giúp viết app Windows dễ hơn, nhưng thực chất WinForms cũng là lớp bọc trên Win32, không phải “Windows mới” hoàn toàn. Tới lúc Windows Presentation Foundation (WPF) ra đời thì Microsoft mới thực sự muốn thay đổi cách viết app Windows: WPF dùng XAML (ngôn ngữ khai báo giao diện giống XML) để thiết kế UI, và dùng GPU để tăng tốc phần hiển thị, nên hiệu ứng, animation, layout… mượt và hiện đại hơn nhiều so với giao diện Win32 cũ. Vì vậy, thời điểm đó Microsoft coi WPF là “con đường chính thức” cho tương lai app Windows: giao diện hiện đại, chạy mượt nhờ GPU, tách rõ phần giao diện (XAML) và logic (C#/VB.NET), dễ scale, dễ làm UI phức tạp hơn so với kiểu Win32 truyền thống.


Nhưng cũng chẳng được lâu, cứ tưởng WPF là tương lai cuối cùng của Windows cho đến khi Microsoft lại quay lưng và đặt cược vào Sliverlight. Silverlight là nền tảng của Microsoft để làm web giàu tương tác hơn kiểu Flash: lập trình viên viết giao diện và hiệu ứng bằng XAML, code bằng .NET, sau đó người dùng phải cài plugin Silverlight trong trình duyệt để xem video, animation, làm cho web app giống với app native ngay trên web. Microsoft từng đẩy Silverlight rất mạnh, dùng để stream những sự kiện lớn như Olympic, làm ứng dụng web nội bộ, dashboard doanh nghiệp… nhưng vì nó là công nghệ đóng, phụ thuộc plugin, nên dần bị bỏ vì không hợp xu hướng web mở.

Sau khi thời đại HTML nổi lên, Microsoft lại tiếp tục xoay chuyển, lần này là với HTML5, đây là phiên bản mới của HTML, ngôn ngữ cấu trúc trang web được chuẩn hoá bởi các công ty làm trình duyệt lớn, cho phép web tự chơi video, audio, đồ họa, animation, lưu dữ liệu offline…mà không cần cài thêm plugin như Flash hay Silverlight. Nhờ HTML5, lập trình viên chỉ cần viết HTML + CSS + JavaScript là có thể làm web app khá “giống app” chạy trên mọi trình duyệt, mọi nền tảng, từ PC tới điện thoại, nên dần trở thành chuẩn chung và là lý do khiến các plugin như Silverlight bị xem là lỗi thời và sau đó là bị thay thế.



Tham vọng thay thế Win32 mạnh mẽ nhất xuất hiện ở thời Windows 8 với WinRT và ý tưởng “full screen app”, hỗ trợ cảm ứng, bảo mật hơn. Khi giao diện Windows 8 thất bại, Microsoft chuyển trọng tâm sang Universal Windows Platform (UWP) trên Windows 10, đặt cược vào một nền tảng hợp nhất cho PC, Xbox và điện thoại. Tuy nhiên, UWP bị đánh giá là quá hạn chế bởi cơ chế sandbox và khiến các lập trình viên desktop truyền thống, những người cần quyền truy cập sâu vào hệ điều hành cảm thấy xa lạ, dẫn tới việc nỗ lực “reboot” bề mặt API Windows không đạt kỳ vọng.

Việc Microsoft liên tục đổi mới rồi bỏ rơi các framework native đã gây ra hậu quả lâu dài với cộng đồng lập trình viên. Nhiều nhà phát triển chia sẻ rằng đầu tư nhiều năm cho một framework có nguy cơ bị khai tử bất cứ lúc nào là một khoản rủi ro quá lớn, khiến việc làm app Windows native trở thành gánh nặng hơn là cơ hội.


Trong bối cảnh đó, Microsoft lại chuyển sang ưu tiên web, với WebView2 là thành phần nhúng công cụ Microsoft Edge dựa trên Chromium vào ứng dụng desktop để làm nền cho một làn sóng web app bao phủ Windows 11.


Bạn sẽ thấy rất nhiều ứng dụng trên Windows 11 hiện tại được xây dựng trên nền web như Teams, Clipchamp, Outlook, OneDrive…thậm chí là bảng Widget trên Windows cũng được xây dựng trên WebView2, rất rất nhiều trải nghiệm “như app native” trên Windows thực ra là chạy trên nền web.

Sự thay đổi của Microsoft

Một trong những lí do lớn thúc đẩy Microsoft thay đổi đó là…MacBook Neo. Áp lực cạnh tranh từ laptop giá rẻ dưới 600 USD của Apple bị coi là một trong những động lực khiến Microsoft phải nhìn lại chiến lược ứng dụng của mình và quay lại với app native.

Cách đây mấy hôm thì mình có bài viết nói về việc Microsoft sẽ đem ứng dụng native quay trở lại Windows 11 bằng framework Win UI phiên bản mới nhất. Rudy Huyn, Partner Architect tại Microsoft, gần đây tiết lộ ông đang tuyển một đội chuyên xây dựng các ứng dụng “100% native” cho Windows 11, cho thấy hướng đi mới tập trung vào WinUI 3, framework giao diện native mới nằm trong bộ Windows App SDK.

WinUI 3 được mô tả là cho phép viết ứng dụng hiện đại theo ngôn ngữ Fluent Design, nhưng vẫn truy cập đầy đủ tới cáci API Win32 bên dưới. Microsoft đã tung ra bản cập nhật Windows App SDK 2.0 với các thay đổi như semantic versioning, cấu trúc lại stack Windows ML và hỗ trợ kéo thả để gắn nội dung WebView2 vào khung WinUI 3 mượt hơn, giúp lập trình viên vừa tận dụng web khi cần, vừa vẫn giữ được lớp vỏ native nhanh và nhẹ.


Ở phía giao diện hệ điều hành, Microsoft chuyển hướng từ “đập đi xây lại” sang nâng cấp dần phần Win32 cũ, thay thế từng phần bằng WinUI 3. Những thành phần mang hơi hướng Windows 95 như hộp thoại Properties trong File Explorer đang được thay bằng phiên bản WinUI 3 hiện đại có hỗ trợ dark mode đầy đủ.


Hộp thoại Run cũng được viết lại với giao diện hoàn chỉnh của WInUI 3 và Microsoft đo được là phiên bản mới này mở ra còn nhanh hơn cái Run cổ điển từ thời Windows 95. Nó được dùng như ví dụ để chứng minh rằng UI đời mới (WinUI 3, .NET) không nhất thiết chậm hơn UI Win32 cũ, thậm chí trong một số tình huống còn vượt được về hiệu năng.

Đặc biệt, Khi Microsoft tiếp tục thay thế các lớp WebView2 nặng nề bằng thành phần WinUI 3 native, Windows 11 được kỳ vọng sẽ bớt ngốn bộ nhớ, nhẹ và phản hồi nhanh hơn, đồng thời vẫn giữ được di sản Win32 đã chống đỡ hệ sinh thái ứng dụng Windows suốt ba thập kỷ qua.

Nói tóm lại, Win32 vẫn sẽ còn sống lâu và sống dai với Windows vì chính Microsoft còn chưa biết chính xác được khi nào thì nó sẽ biến mất 100% khỏi hệ sinh thái Windows.

Windows Latest.