Trong lịch sử hàng không quân sự, người ta luôn đối mặt với sự đánh đổi: Nếu muốn bay nhanh như phản lực, cần có những đường băng dài và kiên cố mà đây lại là thứ mục tiêu dễ bị tấn công. Còn nếu muốn sự linh hoạt đậu đâu cũng được của trực thăng thì phải chịu bay chậm hơn. Cho nên Cục các Dự án Quốc phòng Tiên tiến Mỹ (DARPA) đã đề ra chương trình SPRINT nhằm làm ra một chiếc máy bay vừa có thể cất và hạ cánh thẳng đứng vừa đạt tốc độ cao khi bay (High Speed-VTOL). Giải pháp đó chính là chiếc X-plane mang số hiệu X-76.
X-76 được kỳ vọng sẽ cởi trói cho Không quân Mỹ khỏi "xiềng xích" của những đường băng dài, thứ mà vừa là bệ phóng vừa là sợi dây trói bấy lâu nay. Tập đoàn Bell Textron đã được chọn làm đề án này. Chiếc X-76 của họ sẽ sở hữu 3 ưu thế về tốc độ, công nghệ cất/hạ cánh thẳng đứng mới lạ và không ngán các bề mặt gồ ghề.
Nó sẽ được thiết kế để bay hành trình nhanh tới hơn 740 km/giờ, so với tốc độ âm thanh là cũng đạt 60% rồi (Mach 0,6). Tốc độ này cũng lớn hơn hẳn các dòng trực thăng vận tải, cao hơn mức nhanh nhất của chiếc V-22 (509 km/giờ) và ngang ngửa nhiều phi cơ phản lực tầm trung. Nhờ vậy các binh sĩ có thể phản ứng nhanh trong những tình huống khẩn cấp, giảm thời gian tiếp cận mục tiêu từ nhiều giờ xuống còn vài phút.
Điểm đặc biệt là X-76 vừa có cả động cơ phản lực lẫn hai cánh quạt nâng. Khi đã đạt đủ cao độ, động cơ phản lực sẽ khởi động để đẩy máy bay lao đi nhanh xé gió. Lúc này các cánh quạt sẽ ngừng quay hẳn và gập sát vào hộp chứa mô-tơ. Nhưng có một dấu hỏi lớn nảy sinh từ mấy tấm hình render là hai hộp chứa mô-tơ dường như nằm cố định theo phương ngang. Điều này dẫn đến khúc mắc là liệu bộ cánh quạt có cơ chế khớp xoay trục nào đó ẩn ở trong để chuyển đổi chế độ bay hay không? Đây là điểm mập mờ mà mấy tấm hình của DARPA còn bỏ ngỏ.
X-76 được cho là có cả bản không người lái lẫn có người lái
Một điểm yếu của nhiều máy bay VTOL là chúng đòi mặt nền khi cất/hạ cánh phải đủ cứng và sạch để bụi khó lọt vào các bộ phận xoay phức tạp. Trái lại, X-76 hoạt động được ngay trên những bề mặt sơ sài và bụi bặm như bãi cỏ, sa mạc hay bùn lầy, giúp nó đáp xuống đâu cũng được và không cần mét đường nhựa nào.
Bell đang tập trung chế tạo, thử nghiệm trên mặt đất đối với một nguyên mẫu và đến đầu năm 2028 thì dự kiến cho bay thử. Không chắc là X-76 sẽ trở thành một máy bay được xài chính thức, nếu thành công thì nó sẽ đem lại cho Không quân Mỹ khả năng ứng phó trong những tình huống khi mà các căn cứ không quân lớn bị thiệt hại nặng ngay từ những giờ đầu xung đột. Còn không thì ít nhất dữ liệu thu được từ việc thử nghiệm nó cũng có ích để phát triển các máy bay vận tải tương lai.
TWZ, DARPA.
X-76 được kỳ vọng sẽ cởi trói cho Không quân Mỹ khỏi "xiềng xích" của những đường băng dài, thứ mà vừa là bệ phóng vừa là sợi dây trói bấy lâu nay. Tập đoàn Bell Textron đã được chọn làm đề án này. Chiếc X-76 của họ sẽ sở hữu 3 ưu thế về tốc độ, công nghệ cất/hạ cánh thẳng đứng mới lạ và không ngán các bề mặt gồ ghề.
Nó sẽ được thiết kế để bay hành trình nhanh tới hơn 740 km/giờ, so với tốc độ âm thanh là cũng đạt 60% rồi (Mach 0,6). Tốc độ này cũng lớn hơn hẳn các dòng trực thăng vận tải, cao hơn mức nhanh nhất của chiếc V-22 (509 km/giờ) và ngang ngửa nhiều phi cơ phản lực tầm trung. Nhờ vậy các binh sĩ có thể phản ứng nhanh trong những tình huống khẩn cấp, giảm thời gian tiếp cận mục tiêu từ nhiều giờ xuống còn vài phút.
Điểm đặc biệt là X-76 vừa có cả động cơ phản lực lẫn hai cánh quạt nâng. Khi đã đạt đủ cao độ, động cơ phản lực sẽ khởi động để đẩy máy bay lao đi nhanh xé gió. Lúc này các cánh quạt sẽ ngừng quay hẳn và gập sát vào hộp chứa mô-tơ. Nhưng có một dấu hỏi lớn nảy sinh từ mấy tấm hình render là hai hộp chứa mô-tơ dường như nằm cố định theo phương ngang. Điều này dẫn đến khúc mắc là liệu bộ cánh quạt có cơ chế khớp xoay trục nào đó ẩn ở trong để chuyển đổi chế độ bay hay không? Đây là điểm mập mờ mà mấy tấm hình của DARPA còn bỏ ngỏ.
X-76 được cho là có cả bản không người lái lẫn có người lái
Một điểm yếu của nhiều máy bay VTOL là chúng đòi mặt nền khi cất/hạ cánh phải đủ cứng và sạch để bụi khó lọt vào các bộ phận xoay phức tạp. Trái lại, X-76 hoạt động được ngay trên những bề mặt sơ sài và bụi bặm như bãi cỏ, sa mạc hay bùn lầy, giúp nó đáp xuống đâu cũng được và không cần mét đường nhựa nào.
Bell đang tập trung chế tạo, thử nghiệm trên mặt đất đối với một nguyên mẫu và đến đầu năm 2028 thì dự kiến cho bay thử. Không chắc là X-76 sẽ trở thành một máy bay được xài chính thức, nếu thành công thì nó sẽ đem lại cho Không quân Mỹ khả năng ứng phó trong những tình huống khi mà các căn cứ không quân lớn bị thiệt hại nặng ngay từ những giờ đầu xung đột. Còn không thì ít nhất dữ liệu thu được từ việc thử nghiệm nó cũng có ích để phát triển các máy bay vận tải tương lai.
TWZ, DARPA.
