Zuckerberg ra toà trả lời về tính gây nghiện của MXH với trẻ em

Đây là một trong những phiên tòa mang tính bước ngoặt (landmark trial) đầu tiên buộc các ông lớn công nghệ phải đối mặt trực tiếp với cáo buộc rằng họ đã thiết kế nền tảng mạng xã hội để gây nghiện cho trẻ em và thanh thiếu niên, dẫn đến tổn hại nghiêm trọng về sức khỏe tâm thần.

Vụ kiện mang tên K.G.M. v. Meta Platforms, Inc., et al. (với nguyên đơn là một phụ nữ 20 tuổi ở California, dùng tên viết tắt để bảo vệ danh tính) được xét xử tại Tòa án Thượng thẩm Quận Los Angeles (Los Angeles Superior Court). Phiên tòa bắt đầu từ đầu tháng 2/2026 và dự kiến kéo dài 6-8 tuần.

Nguyên đơn cáo buộc Meta (công ty mẹ của Facebook và Instagram) cùng YouTube (thuộc Google) đã cố tình thiết kế các tính năng như:

Cuộn vô tận (infinite scroll)
Tự động phát video (autoplay)
Thuật toán khuyến nghị (recommendation algorithms)
Bộ lọc làm đẹp (beauty filters) gây ám ảnh ngoại hình

Những tính năng này được so sánh với "casino kỹ thuật số" hoặc "thuốc lá" – biết rõ gây nghiện nhưng vẫn ưu tiên lợi nhuận. Nguyên đơn cho rằng chính điều này khiến cô bị trầm cảm nặng, có ý định tự tử từ khi còn là trẻ vị thành niên sử dụng Instagram.

Đây là vụ kiện dân sự đầu tiên trong hàng nghìn vụ tương tự (từ phụ huynh, học sinh, trường học, tổng chưởng lý các bang) được đưa ra xét xử trước bồi thẩm đoàn (jury). Kết quả có thể tạo tiền lệ pháp lý lớn, ảnh hưởng đến cách Big Tech thiết kế sản phẩm và trách nhiệm pháp lý theo Section 230 (luật miễn trừ trách nhiệm nội dung người dùng).

Mark Zuckerberg làm chứng ngày 18/2/2026

Mark Zuckerberg – CEO Meta – lần đầu tiên phải đứng trước bồi thẩm đoàn để làm chứng (testify) và bị hỏi đáp chéo (cross-examination) bởi luật sư nguyên đơn Mark Lanier. Phiên kéo dài hơn 5 giờ, diễn ra vào ngày 18/2 (giờ Mỹ, tức sáng 19/2 giờ Việt Nam).

Zuckerberg đến tòa với vẻ ngoài quen thuộc: áo phông xám, quần jeans, bị vây quanh bởi hàng trăm phóng viên và nhiếp ảnh gia. Ông khẳng định:

Meta không cho phép trẻ dưới 13 tuổi sử dụng nền tảng (theo COPPA – luật bảo vệ trẻ em trực tuyến Mỹ).
Công ty đã cải thiện đáng kể việc phát hiện và xóa tài khoản underage.
Người dùng dành nhiều thời gian trên Instagram vì giá trị (value) mà nó mang lại, không phải vì thiết kế gây nghiện.
Ông "luôn tiếc nuối" (always wish) rằng Meta có thể làm tốt hơn và nhanh hơn trong việc bảo vệ trẻ em.

Tuy nhiên, luật sư nguyên đơn "grilled" (chất vấn gay gắt) ông bằng hàng loạt tài liệu nội bộ Meta:

Email, slide deck cho thấy công ty nhận thức rõ trẻ em dưới 13 tuổi vẫn dùng Instagram (dù bị cấm).
Thảo luận nội bộ về việc nhắm đến nhóm "teens" và "tweens" (trẻ 9-12 tuổi) để tăng engagement.
Khiếu nại từ đội ngũ an toàn (safety teams) rằng một số tính năng gây hại, đặc biệt bộ lọc làm đẹp khiến gái teen tự ti, ám ảnh ngoại hình.
Một nhân viên Meta từng viết nội bộ: “Oh my gosh IG is a drug y’all” (Instagram như ma túy).

Zuckerberg thường đáp lại rằng các tài liệu bị "mischaracterizing" (hiểu sai), ông không ra lệnh ưu tiên "time spent" (thời gian sử dụng) toàn công ty, và Meta đã thay đổi chính sách (không còn tối ưu hóa screentime như trước).

Ông đôi lúc tỏ ra "testy" (cáu kỉnh), nhướng mày, dịch chuyển ghế khi bị cắt ngang hoặc đối chất trực tiếp. Một khoảnh khắc nổi bật: luật sư vẽ hình stick figure buồn bã và chiếu lên màn hình để minh họa tác động tâm lý – Zuckerberg nhìn nhưng không bình luận nhiều.

Phiên tòa này được ví như "Big Tobacco moment" của ngành công nghệ – tương tự các vụ kiện thuốc lá thập niên 1990, nơi nội bộ công ty bị phơi bày. Nếu nguyên đơn thắng, Meta và Google có thể đối mặt hàng tỷ USD bồi thường, buộc phải thay đổi thiết kế (ví dụ: tắt infinite scroll mặc định cho trẻ em, tăng kiểm soát tuổi tác nghiêm ngặt hơn).

Vụ việc vẫn đang tiếp diễn. Phiên tiếp theo có thể tập trung vào chứng cứ từ các lãnh đạo khác (như Adam Mosseri – trưởng Instagram). Kết quả dự kiến cuối tháng 3 hoặc đầu tháng 4/2026.
Tóm lại, đây không chỉ là vụ kiện cá nhân mà là "trận chiến" lớn về trách nhiệm của mạng xã hội với thế hệ trẻ – có thể thay đổi cách chúng ta sử dụng Instagram, Facebook, YouTube mãi mãi.

Mình luôn khuyên cha mẹ không cho trẻ em dùng MXH, nó thực sự là thảm hại. Người lớn còn nghiện chứ đừng nói trẻ em.

Theo iTV.com