[Tại sao] 1 giờ có 60 phút, 1 phút có 60 giây và 1 ngày có 24 giờ?

[Tại sao] 1 giờ có 60 phút, 1 phút có 60 giây và 1 ngày có 24 giờ?

Discussion in 'Khoa học' started by ndminhduc, 22/5/14. Replies: 198. Views: 174,835.

ndminhduc
Theo dõi

[Tại sao] 1 giờ có 60 phút, 1 phút có 60 giây và 1 ngày có 24 giờ?

Thảo luận trong 'Khoa học' bắt đầu bởi ndminhduc, 22/5/14. Trả lời: 198, Xem: 174835.

Chia sẻ

  1. ndminhduc

    ndminhduc FONS VITÆ ERVDITIO POSIDENTIS

    Tham gia:
    24/7/13
    Được thích:
    35,886
    ndminhduc
    #1 ndminhduc, 22/5/14
    Sửa lần cuối: 7/7/18
    Ngày nay, việc 1 ngày có 24 giờ hay 1 giờ có 60 phút là quy ước hết sức bình thường mà ai cũng biết. Vậy có bao giờ bạn tự hỏi tại sao lại là 24 mà không phải là 25 hay 26? Sao số 60 được chọn là không phải là những số tròn chục khác như 80 hay 100. Trong bài viết này, mình sẽ cùng các bạn đi tìm câu trả lời cho câu hỏi: tại sao 1 giờ được chia thành 60 phút, 1 phút được chia thành 60 giây và 1 ngày có 24 giờ?

    Người cổ đại đã tính thời gian như thế nào? Dựa trên Mặt Trời

    Hiện nay, hệ thống chữ số được sử dụng rộng rãi nhất là hệ thập phân (cơ số 10), một hệ thống mà theo các nhà nghiên cứu là bắt nguồn từ việc tạo sự dễ dàng cho con người khi đếm bằng cách sử dụng ngón tay. Tuy nhiên, nhiều nền văn minh đầu tiên đều sử dụng hệ thập nhị phân (cơ số 12) và lục thập phân (cơ số 60) để chia 1 ngày ra thành nhiều phần nhỏ hơn.

    Đang tải ancient-egyptian-sundial.jpg…
    Đồng hồ Mặt Trời của người Ai Cập cổ đại được tìm thấy khi khai quật tại khu vực Lăng mộ các vị vua có niên đại vào khoảng 1550 đến 1070 trước công nguyên​

    Nhờ vào những tài liệu, bằng chứng được tìm thấy, các nhà nghiên cứu đã khẳng định người Ai Cập cổ đã sử dụng đồng hồ Mặt Trời. Các nhà sử học đã đi đến kết luận rằng hầu hết các nền văn minh đầu tiên đều dựa theo Mặt Trời để phân chia thời gian trong 1 ngày thành những phần nhỏ hơn. Những dấu tích của đồng hồ Mặt Trời đầu tiên đơn giản chỉ là một cái que, hoặc cây gậy cắm trên mặt đất. Thời gian được xác định bằng độ dài và hướng bóng của cây gậy dưới ánh nắng Mặt Trời.

    Sớm nhất là vào những năm 1500 trước Công nguyên, những người Ai Cập cổ đại đã phát triển những chiếc đồng hồ Mặt Trời khá cao cấp. Đó là 1 thanh hình chữ T được đặt trên mặt đất. Công cụ này được canh chỉnh để chia khoảng thời gian giữa bình minh và hoàng hôn thành 12 phần bằng nhau. Sự phân chia này phản ánh những người Ai Cập cổ đại đã bắt đầu sử dụng hệ thống chữ số thập nhị phân.

    Theo các nhà nghiên cứu, con số 12 được chọn là số quan trong và làm cơ sở dựa trên số lượng chu kỳ của Mặt Trăng trong 1 năm. Một lý thuyết khác để lý giải cho con số 12 là do nó bằng với số lượng đốt tay trên mỗi bàn tay (trừ ngón cái). Dù vậy, phương pháp đồng hồ Mặt Trời có 1 nhược điểm: độ dài của mỗi ngày có sự khác nhau phụ thuộc vào từng mùa trong năm, một ngày nắng trong mùa hè dài hơn so với mùa đông.

    Do vẫn chưa có ánh sáng nhân tạo, con người trong giai đoạn này xem thời gian sáng và tối như 2 cõi đối lập nhau chứ không phải là những thành phần của 1 ngày hoàn chỉnh như quy ước hiện nay. Khi không có ánh sáng Mặt Trời, việc tính toán thời gian vào ban đêm (khoảng thời gian giữa Mặt Trời lặn và mọc) là vô cùng phức tạp hơn so với vào ban ngày.

    Tuy nhiên, trong kỷ nguyên sử dụng đồng hồ Mặt Trời, các nhà chiêm tinh Ai Cập cổ đại đã nhận thấy một tập hợp 36 ngôi sao chia vòm trời hình tròn thành những phần bằng nhau. Thời gian ban ngày sẽ được đánh dấu bằng 18 sự xuất hiện của 18 ngôi sao, 6 ngôi sao sẽ được dùng để đánh dấu cho thời điểm rạng sáng và chập tối. 24 ngôi sao trên đều rất khó để quan sát. Và toàn bộ khoảng thời gian bóng tối bao trùm sẽ được chia ra thành 12 phần tương ứng với 12 ngôi sao còn lại. Kết quả là ban đêm được chia ra thành 12 phần bằng nhau (một tín hiệu của hệ thập nhị phân).

    Đang tải 430px-AGMA_Clepsydre.jpg…
    Hình ảnh đồng hồ nước của người La Mã được lưu giữ tại bảo tàng Agora, Athen​

    Cho đến thời kỳ Tân vương quốc tại Ai Cập (1550 đến 1070 trước công nguyên), hệ thống đo lường nói trên được đơn giản hóa thành bộ 24 ngôi sao, 12 trong số đó đánh dấu những khoảng thời gian ban đêm. Tiếp theo là sự xuất hiện của đồng hồ nước (clepsydra) được sử dụng để đo thời gian vào ban đêm. Đây được coi là thiết bị tính thời gian chính xác nhất trong lịnh sử cổ đại. Những chiếc đồng hồ nước đã được tìm thấy tại đền thờ Ammon tại Karnak, Ai Cập có niên đại từ năm 1400 trước công nguyên. Đây là một chiếc bình với bề mặt phía trong nghiên xuống và bộ phận hứng nước bên dưới. Thời gian vào ban đêm sẽ được chia thành 12 phần tương ứng với những lượng nước tương ứng định trước. Những chiếc đồng hồ nước với nguyên lý hoạt động tương tự cũng được tìm thấy tại các di tích của người Hy Lạp và người Babylon cổ đại.

    Tại sao 1 giờ có 60 phút? 1 phút có 60 giây? Tại sao lại là số 60? Nguồn gốc tên gọi minute (phút) và second (giây)?

    Từ khi cả ban ngày lẫn ban đêm đều được chia thành 12 phần, mô hình 24 giờ một ngày cũng dần được định hình. Tuy nhiên, mô hình chiều dài 1 giờ cố định (fixed-length hours) vẫn chưa được thiết lập mãi cho đến giai đoạn Hy Lạp cổ, khi những nhà chiêm tinh Hy Lạp bắt đầu sử dụng mô hình này một cách có hệ thống và áp dụng làm tiêu chuẩn trong tính toán. Trong các nghiên cứu từ những năm 147 đến 127 trước công nguyên, nhà thiên văn học, toán học và địa lý, Hipparchus đã đề xuất chia 1 ngày thành 24 giờ dựa trên thời gian 12 giờ ban ngày và 12 giờ ban đêm của ngày điểm phân. Dù vậy trong nhiều thế kỷ sau đó, người ta vẫn tiếp tục sử dụng mô hình chiều dài mỗi giờ khác nhau theo từng mùa. Và mô hình khoảng thời gian của 1 giờ là cố định chỉ được phổ biến tại châu Âu khi bắt đầu có sự xuất hiện của đồng hồ cơ vào thế kỷ 14.

    Hipparchus và các nhà thiên văn khác tại Hy Lạp đã áp dụng kỹ thuật thiên văn được phát triển trước đó bởi những người Babylon định cư tại khu vực Lưỡng Hà. Những người Babylon đã thực hiện các phép tính thiên văn học dựa trên hệ thống lục thập phân (cơ số 60). Đây là 1 hệ thống tính toán kế thừa từ những người Sumeria từ 2000 năm trước công nguyên. Cho đến nay, vẫn chưa có một lý giải chính xác cho việc lựa chọn con số 60. Một giả thuyết được đưa ra là nhằm mục đích thuận tiện thể hiện các phép chia do 60 là con số nhỏ nhất có thể chia hết cho 10, 12, 15, 20 và 30.

    Mặc dù hệ lục thập phân không được sử dụng rộng rãi trong các phép tính toán thông thường, nhưng hệ thống này vẫn được sử dụng để đo góc, tọa độ địa lý và thời gian. Trên thực tế, mặt đồng hồ tròn hiện nay có mang nguồn gốc từ hệ thống ra đời 4000 năm trước do những người Babylon phát triển.

    Nhà thiên văn học Hy Lạp nổi tiếng với biệt danh beta, Eratosthenes (sống vào khoảng năm 276 đến 194 trước công nguyên) đã sử dụng hệ thống lục thập phân để chia một vòng tròn thành 60 phần bằng nhau nhằm hình thành nên hệ thống vĩ độ địa lý với các đường ngang chạy qua các địa điểm nối tiếng trên Trái Đất thời bấy giờ. Một thế kỷ sau đó, Hipparchus đã chuẩn hóa các đường vĩ độ, thể hiện các đường song song cho phù hợp với hình dạng của Trái Đất theo quan niệm thời đó. Đồng thời, ông cũng hình dung nên hệ thống kinh độ với các đường phủ kín 360 độ chạy từ Bắc tới Nam, từ điểm cực đến điểm cực.

    Đang tải Ptolemaeus.jpg…
    Nhà toán học, địa lý và thiên văn học Claudius Ptolemy, người đã chia nhỏ giờ và đặt tên phút, giây​

    Tiếp đó, trong tác phẩm thiên văn học Almagest (viết vào năm 150 sau công nguyên), nhà triết học người La Mã, Claudius Ptolemy đã giải thích và mở rộng nghiên cứu trước đó của Hipparchus bằng cách chia hệ thống kinh vĩ độ 360 độ thành những đoạn nhỏ hơn. Mỗi độ được chia thành 60 phần và đặt tên là partes minutae primae (hoặc first minute - phút đầu) hay ngày nay đơn giản hơn là minute (phút). Mỗi phần lại được tiếp tục chia lần thứ 2 thành 60 phần nhỏ hơn nữa được ông đặt tên là partes minutae secundae (hay trong tiếng Anh là Second minute - phút thứ 2) mà ngày nay được gọi là second (giây). Quy định này đã đánh dấu sự ra đời của cái gọi là phút, giây mà chúng ta vẫn còn được sử dụng đến ngày nay.

    Tuy nhiên, khái niệm phút và giây vẫn chưa được sử dụng rộng rãi hàng ngày trong nhiều thế kỷ tiếp theo sau thời của Ptolemy. Sau đó, những thiết bị mang hình thái đồng hồ ra đời nhưng được chia thành một nửa, 1 phần 3, một phần tư và đôi khi là chia thành 12 phần mà không chia thành 60 phần. Hơn nữa, những người đương thời vẫn chưa biết rằng 1 giờ có 60 phút như hiện nay. Mãi cho đến gần cuối thế kỷ 16, sự xuất hiện của đồng hồ cơ mới kèm theo việc chia 1 giờ thành 60 phút trên mặt đồng hồ.

    Kết

    Đang tải Atomic-clock.png…

    Nhờ vào những nền văn minh cổ đại đã tìm cách xác định, theo dõi thời gian mà xã hội hiện đại ngày nay mới có thể có quy ước 1 ngày là 24 giờ, 1 giờ có 60 phút, 1 phút có 60 giây. Đến đây thì chúng ta đã hiểu được vì sao giây trong tiếng Anh được gọi là Second (chia lần thứ 2). Tuy nhiên, những tiến bộ trong khoa học về thời gian đã thay đổi cách xác định thời gian theo hướng ngày càng chính xác hơn. Vào năm 1967, theo quy ước vật lý hiện đại, 1 giây được tái định nghĩa là khoảng thời gian bằng 9.192.631.770 lần chu kỳ của bức xạ điện từ phát ra bởi nguyên tử Ce 133 khi thay đổi trạng thái giữa 2 mức năng lượng đáy siêu tinh vi. Cũng chính sự quy định này đã mở ra kỷ nguyên mới của khoa học đo lường thời gian nguyên tử và quy định giờ quốc tế (UTC - Coordinated Universal Time).

     

    File đính kèm:

    Chia sẻ

    badboy_hd1210, Black Mamba, buitrongdat65 người khác thích nội dung này.
    #1 ndminhduc, 22/5/14
    Sửa lần cuối: 7/7/18
  2. Mi Xì Trét Bà Tám

    Mi Xì Trét Bà Tám Thành viên

    Tham gia:
    8/12/13
    Được thích:
    2,001
    Mi Xì Trét Bà Tám
    Bài viết hay và bổ ích :)
    Nào giờ cũng không để ý vụ này :cool:






    Gõ xong và gửi đi tức thì từ vỉa hè Tinh Tế !
     
    1. nguyenhai712

      Tham gia:
      27/1/09
      Được thích:
      815
      nguyenhai712
      nguyenhai712 @Mi Xì Trét Bà Tám Cai nay hoc o pho thong rui bac..,tron hoc ah.
      Bác biết nguồn góc của số tn ko? Em biết nè!!!
      Sent from my SM-T210R using Tinhte.vn mobile app
       
  3. abgnac

    Tham gia:
    22/3/14
    Được thích:
    457
    abgnac
    cái dh bỏ túi đẹp
     
  4. princez

    Tham gia:
    1/11/11
    Được thích:
    504
    princez
    #4 princez, 22/5/14
    Sửa lần cuối: 23/5/14
    nếu ngay từ đầu họ chia là 1 ngày có 10h, 1h có 100 phút, 1 phút có 100 giây thì có phải bây giờ anh em con cháu tính toán cho dễ không :(
     
    Tuanvar, kinzutt2344, dmanh8921 người khác thích nội dung này.
    #4 princez, 22/5/14
    Sửa lần cuối: 23/5/14
    1. arcwin

      Tham gia:
      4/8/08
      Được thích:
      2,210
      arcwin
      arcwin @Gladi@t0K Lúc đó quy định một ngày làm năm tiếng thôi thím. Chỉ là quy ước chia thôi, chia thế nào thì một chu kỳ quay của trái đất chỉ có thế, ăn lận đc đâu.
       
    2. trần tịnh bình

      trần tịnh bình Thành viên

      Tham gia:
      4/5/12
      Được thích:
      49
      trần tịnh bình
      trần tịnh bình @_FanTTE_ hahah bác đọc lại. có ghi mà :p đến bây giờ chưa lí giải dc tại sao có hệ lục phân mà :p
       
    3. vubangbtv

      vubangbtv Thành viên

      Tham gia:
      28/11/11
      Được thích:
      181
      vubangbtv
      vubangbtv @princez Rồi 1 tháng có 10 ngày, một năm có 10 tháng... hehehe
       
    4. FullOfLove

      FullOfLove Thành viên

      Tham gia:
      6/12/08
      Được thích:
      682
      FullOfLove
      FullOfLove @princez cơ số 10 ko tốt bằng cơ số 12 hay 60. nếu 1h có 100' làm sao chia 1h thành 3 phần đc. 12 hay 60 đều có nhiều ước hơn 10
       
  5. green.field

    Tham gia:
    23/8/10
    Được thích:
    1,548
    green.field
    Hóng tóm tắt :s
     
    Li Zealous thích nội dung này.
    1. kinzutt2344

      Tham gia:
      10/4/11
      Được thích:
      685
      kinzutt2344
      kinzutt2344 @green.field vozer ah, đọc đi bạn trẻ
       
  6. King-Tan

    King-Tan Dự bị

    Tham gia:
    14/5/14
    Được thích:
    0
    King-Tan
    Bài viết rất bổ ích, giải đáp thắc mắc từ lâu.


    P/S: thắc mắc thêm là tại sao lại có kg, milimet
     
  7. dangphucvn

    Tham gia:
    1/9/13
    Được thích:
    658
    dangphucvn
    Ủa lâu rồi k nhớ 1' bao nhiêu giây, 1h bao nhiêu phút nữa...vì k đeo đồng hồ hơn chục năm rồi :D
     
    bless_you thích nội dung này.
  8. _nhan_nv_

    _nhan_nv_ Thành viên

    Tham gia:
    14/9/11
    Được thích:
    433
    _nhan_nv_
    Bác này hay viết bài kiểu này :) Rất thú vị ;)
     
  9. _FanTTE_

    _FanTTE_ Thành viên

    Tham gia:
    24/8/11
    Được thích:
    837
    _FanTTE_
    Bài này tuy cố gắng trả lời cho câu hỏi "tại sao thời gian lại tính theo hệ 12 và 60" nhưng tôi cảm nhận thấy nội dung của bài vẫn không đưa ra được 1 đáp án chắc chắn, vẫn là 'chưa biết tại sao'.

    Không tìm thấy thứ gì trên cơ thể con người có thể dẫn đến 12 hay 60 hết, đành là 'chưa biết tại sao' vậy.
     
    ptcat, hoannike, tungvd411917 người khác thích nội dung này.
    1. ntminhcnvl

      ntminhcnvl Dự bị

      Tham gia:
      15/11/09
      Được thích:
      0
      ntminhcnvl
      ntminhcnvl @_FanTTE_ Vì sao họ dùng số 12 (hệ thập nhị phân) để chia ngày ra 12 phần theo suy đoán bài viết đã nói là
      số 12 bằng với số đốt tay của 4 ngón tay trừ ngón cái.
      Còn vì sao lại trừ ngón cái thì chắc chắn theo suy đoán của mình là ngón tay cái có thể đếm được các đốt ngón khác trên cùng bàn tay đó. (những nguời bị cụt tay cũng có thể dùng được hệ chử số này).
      Còn vì sao lại chia 1h, 1ph ra 60 lần thì chưa rõ lắm.
      Bài viết hay nếu tinh tế hơn cho hỏi tại sao một tuần có 7 ngày để rồi 1 tháng có lúc 4,5,6 tuần luôn vậy.
      Nếu 1 tuần có 10 ngày thì sẽ dễ tính hơn :)).
       
    2. ptcat

      Tham gia:
      1/6/11
      Được thích:
      12
      ptcat
      ptcat @_FanTTE_ Lược sử thì được nhưng trả lời câu hỏi tại sao thì chưa rõ ràng.
       
  10. Tìm lại

    Tìm lại Thành viên

    Tham gia:
    27/5/13
    Được thích:
    45
    Tìm lại
    Nói chung là các cụ ngày xưa đã dùng hệ đếm vậy rồi, chỉ là dựa trên quy ước của con người nghĩ ra chứ chưa phải của tự nhiên hay dựa vào 1 hằng số tự nhiên nào đó. Và cũng chẳng có cái gì là phải bắt buộc cả.
     
    Li Zealousbless_you thích nội dung này.
    1. _FanTTE_

      _FanTTE_ Thành viên

      Tham gia:
      24/8/11
      Được thích:
      837
      _FanTTE_
      _FanTTE_ @Chip911 Tôi chỉ gọi thân sinh là ba, từ 'bố' thì chỉ dùng để chửi là chính.
       
    2. tuanthao1995

      tuanthao1995 Dự bị

      Tham gia:
      2/1/12
      Được thích:
      579
      tuanthao1995
      tuanthao1995 @_FanTTE_ "Cụ Hồ" :eek:
      e thấy bác co mừn hơn bị hổ báo đấy ạ
       
      autumnman thích nội dung này.
      1
    3. gaubattu

      Tham gia:
      9/7/09
      Được thích:
      173
      gaubattu
      gaubattu @_FanTTE_ Vồn. Thế bố mẹ của ông bà thì gọi bằng gì bây giờ? Chẳng có lẽ "nhà sinh vật học"?
       
    4. Lucion

      Lucion Thành viên

      Tham gia:
      12/9/11
      Được thích:
      77
      Lucion
      Lucion @gaubattu Cái đó "đem tiêu chuẩn của mình để áp đặt lên mọi người" đấy bác :D
      Mọi người gọi thế không ai nói gì tự nhiên sồn sồn nhảy vào chỉ vì "không được gọi các nhà khoa học bằng cụ vì gọi thế là ám chỉ họ già và dốt, và người gọi các nhà khoa học bằng cụ là người dốt"
      Định nghĩa mới, định nghĩa mới =))
       
  11. _FanTTE_

    _FanTTE_ Thành viên

    Tham gia:
    24/8/11
    Được thích:
    837
    _FanTTE_
    Ai cần biết 1/3 phút, 1/3 ngày để làm gì ??? Có ai trả lương theo đơn vị 1/3 ngày làm việc bao giờ.
     
    1. Imdie

      Tham gia:
      12/7/12
      Được thích:
      40
      Imdie
      Imdie @_FanTTE_ Thế mà mình cứ tưởng 8h/ ngày= 1/3 ngày chứ nhỉ:)
       
      doomme, okono, steve_jobs1 người khác thích nội dung này.
      4
    2. ga_vip

      ga_vip Thành viên

      Tham gia:
      24/7/08
      Được thích:
      19
      ga_vip
      ga_vip @_FanTTE_ 1/3 ngày là 8 tiếng, bằng thời gian làm việc 1 ngày, và người ta tính theo đó để trả lương đó bác
       
    3. puppygoody

      Tham gia:
      25/11/11
      Được thích:
      238
      puppygoody
      puppygoody @_FanTTE_ Có cơ quan nhà nước trả lương đấy. Vì ở đó chỉ làm 1/3 thời gian thôi bác à.
       
  12. ste7en9x91

    Tham gia:
    5/3/10
    Được thích:
    2,354
    ste7en9x91
    Mình muốn thời gian dài ... Để ko già
     
  13. _FanTTE_

    _FanTTE_ Thành viên

    Tham gia:
    24/8/11
    Được thích:
    837
    _FanTTE_
    Từ lúc đi làm đến giờ hơn 10 năm mà tôi chưa thấy ai tính effort 1/3 ngày làm việc cả. Không thực tế và rất khó nhẩm tính, 2/3 ngày còn lại tính kiểu gì ???

    Trên thực tế các phép tính 1/3 rất ít khi được con người sử dụng, hầu như chỉ đánh đố nhau là chính. Chia quả cam làm 3 phần chẳng hạn, hay cắt làm 3 phần bằng nhau... chia 2,4 hay 1/10 là tiện nhất.
     
    bless_you thích nội dung này.
    1. bless_you

      bless_you Thành viên

      Tham gia:
      29/2/12
      Được thích:
      1,863
      bless_you
      bless_you @thomaspham90 đã bảo là láy 12 phần , mỗi phàn chia cho 5 (chính là 5 ngón tay trên 1 bàn tay) cần gì phải suy luận 60 là số chia hết cho 2 4 6 làm gì cho mệt
       
    2. lamgiaukhovl

      lamgiaukhovl Thành viên

      Tham gia:
      14/11/13
      Được thích:
      145
      lamgiaukhovl
      lamgiaukhovl @_FanTTE_ 10 năm đi làm mà bạn chưa thấy ai tính 1/3 ngày làm việc???Bạn đang làm việc ở quốc gia nào vậy???
       
    3. Tìm lại

      Tìm lại Thành viên

      Tham gia:
      27/5/13
      Được thích:
      45
      Tìm lại
      Tìm lại @thomaspham90 Tui cũng nghĩ đến cái này, hình tròn sao ko chia ra 256 hay 512 độ gì đấy :p, Vẫn oke mà, giờ bác lấy hình tròn ra, chia ra 360 phần nhau, chỉ dùng thước không thôi xem có chia được ko :D
       

Chia sẻ

Đang tải...