Tại sao chữ "x" được dùng để ký hiệu ẩn số trong toán học?

Thảo luận trong 'Khoa học' bắt đầu bởi ndminhduc, 11/11/14. Trả lời: 86, Xem: 41173.

  1. ndminhduc

    ndminhduc FONS VITÆ ERVDITIO POSIDENTIS

    Tham gia:
    24/7/13
    Được thích:
    52,171
    Best Answers:
    0
    ndminhduc
    VIP
    #1 ndminhduc, 11/11/14
    Sửa lần cuối: 13/11/14
    Đang tải Tinhte-141112-ky-tu-toan-hoc-01.jpg…
    Từ hàng nghìn năm nay, ký tự "x" đã được dùng để chỉ ẩn số trong các hàm số toán học. Vậy ký tự này đến từ đâu và nó bắt đầu được sử dụng khi nào? Một giả thuyết được các học giả chấp nhận là do sự khác biệt về ngôn ngữ trong quá trình dịch các tài liệu toán học gốc Ả Rập đã khai sinh ra chữ "x". Sau đó, nguyên tắc này tiếp tục được phổ biến bởi nhà toán học Descartes và trở thành chuẩn chung như ngày nay. Vậy thực hư câu chuyện ra sao? Mời tìm hiểu nhé.

    Giả thuyết: Không có âm tương ứng

    Môn đại số ra đời tại Trung Đông trong thời kỳ vàng son của nền văn minh Hồi Giáo (thời Trung Cổ từ năm 750 đến 1258 sau CN) và các hình thái đầu tiên biên soạn thành tác phẩm toán học vào thế kỷ thứ 9. Trong giai đoạn hoàng kim này, các giáo luật và nền văn minh Hồi giáo đã được lan rộng đến bán đảo Iberia (hiện nay là vùng lãnh thổ Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha,...) Tại đây, người Hồi giáo bắt đầu giảng dạy về các bộ môn khoa học và trong đó có Toán Học.

    Đang tải ottoman_mathematicians_03.jpg…
    Một tài liệu toán học tiếng Ả Rập từ nền văn minh Hồi giáo

    Vậy điều đó có liên quan gì tới chữ "x" trong toán học? Theo một số nhà nghiên cứu, chữ "x" ra đời là do các học giả Tây Ban Nha không thể dịch một số âm thanh từ tiếng Ả Rập. Theo đó, từ "thứ không biết" trong tiếng Ả Rập là "al-shalan". Đây là thuật ngữ được sử dụng nhiều trong các tài liệu toán học đầu tiên. Do trong tiếng Tây Ban Nha không có âm tương ứng với "sh" nên người Tây Ban Nha đã dùng "sk" để thay thế. Đây là âm trong tiếng Hy Lạp cổ và được biểu diễn bằng ký tự X (ký tự "chi").

    Các nhà khoa học giả thuyết rằng sau đó, ký tự X tiếp tục dịch sang tiếng Latin và được thay thế bằng ký tự x phổ biến hơn. Điều này tương tự như nguồn gốc của chữ Xmas, được các học giả dùng chữ X (chi) trong tiếng Hy Lạp rút gọn thay cho chữ "Christ" (Chúa Jesus)

    Tuy nhiên, các giải thích trên chỉ dựa trên giả thuyết và suy đoán mà không có bằng chứng cụ thể. Hơn nữa, người dịch các tác phẩm toán học thường sẽ không chú trọng tới cách phát âm mà chỉ tập trung vào truyền đạt ý nghĩa của từ ngữ. Do đó, dù có âm "sh" hay không thì cũng không có liên quan tới chữ "x". Dù vậy, nhiều học giả kể cả các nhà Toán học vẫn chấp nhận lập luận này.

    Trong từ điển Webster phiên bản năm 1909-1916 và một số từ điển khác, cũng dùng giả thuyết tương tự để giải thích nguồn gốc chữ "x" trong toán học. Mặc dù trong tiếng Ả Rập, từ "thứ", "shei" dạng số ít đã được dịch sang tiếng Latin là "xei" và sau đó được rút gọn lại thành "x". Một số ý kiến còn cho rằng trong tiếng Hy Lạp, chữ ẩn được viết là "xenos", bắt đầu bằng chữ x nên việc viết tắt có thể cũng bắt nguồn từ đây. Tuy nhiên, đó cũng là 1 lập luận không có căn cứ.

    Sự lựa chọn ngẫu nhiên của nhà toán học Descartes?

    Đang tải Frans_Hals_-_Portret_van_René_Descartes.jpg…
    René Descartes (1596-1650), tác giả tác phâm toán học nổi tiếng La Géométrie, dùng chữ x làm ẩn số và áp dụng rộng rãi cho đến ngày nay

    Ở thời đại tiếp theo, ký tự "x" tiếp tục nhận được sự ủng hộ gián tiếp của nhà triết học, Toán học nổi tiếng là René Descartes (1596-1650). Tuy Descartes không trực tiếp quy định, nhưng trong các tác phẩm của ông và nổi tiếng nhất là La Géométrie (công bố năm 1637), ông đã dùng các chữ cái ở đầu bảng (như a, b, c,...) để chỉ những giá trị đã biết và các chữ cái cuối bảng (như x, y, z,...) để chỉ các giá trị chưa biết (ẩn số).

    Đang tải La-Geometrie-Extract.png…
    Một ấn bản tác phẩm La Géométrie của Descartes

    Đến đây các bạn sẽ hỏi là vậy tại sao y, z lại không phổ biến bằng ẩn số "x"? Không có ai biết được điều đó. Một câu chuyện kể rằng đó là do người in cuốn sách La Géométrie của Descartes đã đề nghị rằng ký tự "x" ít được dùng nhất và đó cũng là chữ cái mà ông có số lượng bản khắc nhiều nhất. Câu chuyện trên vẫn chưa có căn cứ xác thực nhưng trong các tài liệu viết tay trước khi La Géométrie ra đời, Descartes đã sử dụng "x" làm ẩn số. Đồng thời, Descartes cũng không quá cứng nhắc, ông sử dụng cả 3 ký tự x, y, z để đại diện cho cả ẩn số lẫn các giá trị đã biết. Điều này càng khiến người ta nghi ngờ về tính chính xác của giả thuyết "không có âm khi dịch từ tiếng Ả Rập".

    Do đó, có thể rằng Descartes chỉ đơn giản là tùy ý chọn các chữ cái để thuận tiện nhất đối với ông. Dù sao đi nữa, có một điều chắc chắn rằng sau khi tác phẩm La Géométrie được phát hành, việc dùng chữ cái a, b, c để chỉ số đã biết và x,y,z để chỉ ẩn đã trở thành một thông lệ và được chấp nhận cho đến ngày nay.

     
    boyxigon113, Tim Huynh, gunslinger10 người khác thích nội dung này.
    #1 ndminhduc, 11/11/14
    Sửa lần cuối: 13/11/14
  2. quangtoan8910

    Tham gia:
    21/9/08
    Được thích:
    1,699
    Best Answers:
    0
    quangtoan8910
    TÍCH CỰC
    Nói chung chữ "x" trên thế giới đc dùng thay thế với ẩn ý trong khá nhiều trường hợp. Từ xvideo đến xxx đến đ/c x.
    Troll tẹo, đừng chém em :p
     
    tuantung0904, pecochym9x, mythoa26 người khác thích nội dung này.
    1. tongkien

      Tham gia:
      19/6/08
      Được thích:
      1,369
      Best Answers:
      0
      tongkien
      CAO CẤP
      tongkien @quangtoan8910 cm của thým đc like hơn bài thớt
       
  3. tuyenthu13

    Tham gia:
    14/12/11
    Được thích:
    714
    Best Answers:
    0
    tuyenthu13
    TÍCH CỰC
    Vì từ "x" vì hồi xưa dùng cái que để tính, 2 cái que thì xếp thành chữ "x", dễ hơn là y hay z :D
     
    1. Tieng Mua Dem

      Tham gia:
      13/11/14
      Được thích:
      70
      Best Answers:
      0
      Tieng Mua Dem
      ĐẠI BÀNG
      Tieng Mua Dem @tuyenthu13 Vậy tại sao không phải là "I" bạn nhỉ? ''i'' ấy... :) 1 thanh cho nó dễ :)
       
  4. Color.Of.Life

    Color.Of.Life Thành viên

    Tham gia:
    26/10/14
    Được thích:
    1,161
    Best Answers:
    0
    Color.Of.Life
    X everywhere... X XX XXX
     
    killpeoplen3_bmt thích nội dung này.
  5. vtsn4

    Tham gia:
    23/9/12
    Được thích:
    3,629
    Best Answers:
    0
    vtsn4
    CAO CẤP
    vì chữ X dễ viết nhất. Chính vì vậy mà ngày nay có nhiều trang xxx :D
     
    1. gauto988

      Tham gia:
      2/5/11
      Được thích:
      5,733
      Best Answers:
      3
      gauto988
      VIP
      gauto988 @vtsn4 Mình tưởng chữ i hoặc i viết dễ hơn chứ?
       
  6. asimo7777

    Tham gia:
    8/5/09
    Được thích:
    674
    Best Answers:
    0
    asimo7777
    TÍCH CỰC
    Vì nó là x
     
    1. _-=TinhTế=-__-=SắcXảo=-_

      Tham gia:
      31/7/11
      Được thích:
      3,251
      Best Answers:
      0
      _-=TinhTế=-__-=SắcXảo=-_
      VIP
      _-=TinhTế=-__-=SắcXảo=-_ @asimo7777 x thì dễ giải thích vì nó là ẩn số . khi chém 2 nhát xoẹt xoẹt công phá nó se vén bí mật .
      còn tại sao y z làm ẩn thì mới khó giải thích
       
  7. truong95

    truong95 Thành viên

    Tham gia:
    14/11/13
    Được thích:
    2,404
    Best Answers:
    0
    truong95
    em ngây thơ trong sáng có ai giải thích hộ em nguồn gốc nghĩa của xxx là ở đâu ko ạ :oops::confused:
     
    1. AVPhus

      AVPhus Thành viên

      Tham gia:
      7/11/14
      Được thích:
      10
      Best Answers:
      0
      AVPhus
      AVPhus @truong95 Từ Japan ạ :D
       
      sanphamdoc thích nội dung này.
    2. Chươngố

      Chươngố Dự bị

      Tham gia:
      9/11/14
      Được thích:
      1
      Best Answers:
      0
      Chươngố
      Trứng
      Chươngố @truong95 Xem xong xóa. Bắt nguồn từ những thanh niên FA thời kỳ đầu internet đến với VN :))
       
  8. kanagata

    Tham gia:
    14/5/08
    Được thích:
    46
    Best Answers:
    0
    kanagata
    ĐẠI BÀNG
    đồng chí X của việt nam cũng là một ẩn số về lý thuyết, dù rằng đa số người có lời giải
     
    HyunA.FP, Không Giới Hạn, datvn8 người khác thích nội dung này.
  9. ngoduythu

    Tham gia:
    19/7/12
    Được thích:
    27
    Best Answers:
    0
    ngoduythu
    ĐẠI BÀNG
    ở VN mà dám tìm " X " à :D
     
    michelblack, hiepthong, sophia8x2 người khác thích nội dung này.
    1. duccntt

      Tham gia:
      15/5/11
      Được thích:
      304
      Best Answers:
      0
      duccntt
      TÍCH CỰC
      duccntt @ngoduythu Không được thử dù chỉ 1 lần =))
       
  10. nguyenducx

    nguyenducx Thành viên

    Tham gia:
    26/10/12
    Được thích:
    3
    Best Answers:
    0
  11. trungakira

    trungakira Thành viên

    Tham gia:
    1/11/09
    Được thích:
    3,073
    Best Answers:
    0
    trungakira
    #12 trungakira, 13/11/14
    Sửa lần cuối: 13/11/14
    Xxx trước đây là mấy ẻm khoai tây khi viết thơ cho Zai thường dùng , ý nghĩa là " Em yêu anh , em nhớ anh..."

    Sau này đếch hiểu sao nó lại lan qua phim Xiếc

    Xiếc : Người Việt mình lịch sự nên gọi là phim người lớn , còn khoai tây đơn giản là Xvideos:)
     
    #12 trungakira, 13/11/14
    Sửa lần cuối: 13/11/14
    1. emeien_13

      Tham gia:
      9/3/10
      Được thích:
      67
      Best Answers:
      0
      emeien_13
      ĐẠI BÀNG
      emeien_13 @trungakira Theo mình biết do khi gõ 'sex' trên các 4r thì bộ lọc tự thay bằng '***'
      *** giống xxx nên từ đó cứ viết xxx hay cho 'sex'
       
  12. an12toanhvt

    Tham gia:
    25/9/09
    Được thích:
    369
    Best Answers:
    0
    an12toanhvt
    ĐẠI BÀNG
    lại xuất phát từ ai cập cổ đại, ko thể phủ nhận ngày xưa ai cập cổ đại rất thông minh
     
    buathanqn1 thích nội dung này.
  13. hoatongoc

    Tham gia:
    7/6/12
    Được thích:
    898
    Best Answers:
    0
    hoatongoc
    TÍCH CỰC

    Mọi người coi vid này để biết thêm chi tiết :D
     
    phat.huynh thích nội dung này.
  14. AntonioDuydp

    AntonioDuydp Dự bị

    Tham gia:
    16/1/14
    Được thích:
    0
    Best Answers:
    0
    AntonioDuydp
    Trứng
    Thể nào xuất hiện XYZ là đây
     
  15. leequan2012

    Tham gia:
    12/9/12
    Được thích:
    1,156
    Best Answers:
    0
    leequan2012
    TÍCH CỰC
    Ngoài toán học, nó còn là ẩn số cho các bộ phim gay cấn, kịch tính :)
     
  16. 360DarkLord

    Tham gia:
    26/8/13
    Được thích:
    144
    Best Answers:
    0
    360DarkLord
    Chứ "X" mà các cô gái nước ngoài ngày xưa để ở cuối thư khi viết gửi cho chàng trai mình yêu còn có ý nghĩa là "Nụ hôn" đó các bạn
     
    1. Thiên Nha

      Tham gia:
      2/6/13
      Được thích:
      269
      Best Answers:
      0
      Thiên Nha
      TÍCH CỰC
      Thiên Nha @360DarkLord hôn chỗ nào mà lại để chữ X nhỉ :p:p
       
  17. x 1

    x 1

    Tham gia:
    26/9/14
    Được thích:
    6
    Best Answers:
    0
    x 1
    x 1
    ĐẠI BÀNG
    <----- Hình như ai đó nhắc đến X :D
     
Đang tải...