Trăng quầng, trăng tán là gì?

Trăng quầng, trăng tán là gì?

Discussion in 'Thiên văn' started by phanhienqt, 9/5/19. Replies: 114. Views: 12,599.

phanhienqt
Theo dõi

Trăng quầng, trăng tán là gì?

Thảo luận trong 'Thiên văn' bắt đầu bởi phanhienqt, 9/5/19. Trả lời: 114, Xem: 12599.

  1. vn_ninja

    Tham gia:
    2/3/08
    Được thích:
    715
    Best Answers:
    0
    vn_ninja
    CAO CẤP
    Quần thì hạn, tán thì mưa
     
    songthuong09 thích nội dung này.
    1. songthuong09

      Tham gia:
      27/1/11
      Được thích:
      364
      Best Answers:
      0
      songthuong09
      TÍCH CỰC
      songthuong09 @vn_ninja Kkk..quần thì tán, váy thì mưa...
       
  2. cosmos47

    Tham gia:
    28/3/14
    Được thích:
    2,381
    Best Answers:
    0
  3. PerfectSun

    Tham gia:
    15/3/11
    Được thích:
    211
    Best Answers:
    0
    PerfectSun
    ĐẠI BÀNG
    Trăng quần, trăng táng, nghe đau não nhưng tt cần nhiều mấy bài ntn
     
  4. SULLEY

    Tham gia:
    3/3/09
    Được thích:
    76
    Best Answers:
    0
    SULLEY
    ĐẠI BÀNG
    Bia corona uống ngon khi có chanh và muối
     
  5. gkcongthien

    Tham gia:
    13/7/12
    Được thích:
    455
    Best Answers:
    0
    gkcongthien
    TÍCH CỰC
    thế hoá mấy bao nhiêu năm nay mấy ông GS TS biên soạn mấy cái tài liệu giảng dạy là sai bét hết rồi à,ẩu quá nhỉ :D
     
  6. kuluoj

    Tham gia:
    23/12/11
    Được thích:
    1,031
    Best Answers:
    0
    kuluoj
    TÍCH CỰC
    @phanhienqt sao khi nhỏ mình đc học là "hạn" còn ở đây là "cạn". Xét về nghĩa thì "hạn" đối nghĩa với "mưa", còn đối nghĩa với "cạn" phải là "sâu" hoặc "đầy". Nếu tách ra 1 vế, "trăng quầng thì hạn", mọi người có thể hiểu đc là trời sẽ hạn. Còn "trăng quầng thì cạn" thì sẽ khó hiểu hơn (cái gì cạn, sông, hồ, giếng? vùng duyên hải sông chỉ có nước lớn nước ròng chứ trời nắng mấy cũng ko cạn).
    Thắc mắc nữa là trong tục ngữ của người dân tộc thiểu số thì trăng quầng thì lụt. Vậy sau hạn sẽ mưa to? và trăng quầng chỉ xuất hiện vào mùa mưa?
     
    1. phanhienqt

      Tham gia:
      27/1/11
      Được thích:
      174
      Best Answers:
      0
      phanhienqt
      ĐẠI BÀNG
      phanhienqt @kuluoj Tục ngữ dân gian có nhiều dị bản. Bản thân tài liệu mình kiếm được thì chữ Nôm trong câu đọc là cạn. Từ điển chữ Nôm giải nghĩa như sau:
      • 件 cạn: Nước vơi đi, khô đi.
      Hiểu nôm na gần giống với "hạn", ý muốn nói là không mưa hoặc ít mưa. Bản thân chữ cũng viết thiếu nét nữa cơ.

      Mình không tìm thấy câu "trăng quầng thì lụt" bạn trích dẫn. Chỉ thấy "trăng quầng thì cạn" thôi :D Về cơ bản thì người xưa họ chỉ đoán xem có mưa hay không mưa trong vài ngày tới. Mà khi có các hiện tượng này thì chưa chắc đã mưa hay cạn, mà chỉ có tính tương đối thôi.
       
    2. kuluoj

      Tham gia:
      23/12/11
      Được thích:
      1,031
      Best Answers:
      0
      kuluoj
      TÍCH CỰC
      kuluoj @phanhienqt Trăng quần thì lụt là do mình nói đại ý của mấy câu tục ngữ bạn đã ghi, nếu gọi là trích dẫn thì sẽ bỏ trong ngặc kép. Đây trích lại cho bạn nhớ:
      "Trăng có quầng đen như sắt là sắp có mưa lũ, trăng có quầng vàng như đồng là hạn lâu. (Tày)
      Trăng đội nón sắt thì lụt, trăng đội nón đồng thì mưa. (Thái)"
      Có vẽ kiến thức bạn chỉ tập trung ở chữ "quầng" với "tán" nên thôi mình ko thắc mắc nữa. Cám ơn bạn nhé.
       
    3. phanhienqt

      Tham gia:
      27/1/11
      Được thích:
      174
      Best Answers:
      0
      phanhienqt
      ĐẠI BÀNG
      phanhienqt @kuluoj Chữ quầng trong tiếng Việt dùng để chỉ vòng sáng bao quanh một tinh thể. Đôi khi trong dân gian người ta gọi chung cho cả 2 hiện tượng, hoặc có thể ngôn ngữ các dân tộc thiểu số không có chữ Tán nên họ mới mô tả là "quầng đen" và "quầng vàng". Một số từ điển cũng định nghĩa quầng bao gồm cả corona và halo.
       
    4. kuluoj

      Tham gia:
      23/12/11
      Được thích:
      1,031
      Best Answers:
      0
      kuluoj
      TÍCH CỰC
      kuluoj @phanhienqt Bạn đừng giải thích thêm nữa để mình khỏi phải nghi ngờ khả năng đọc hiểu của bạn. Cám ơn.
       
      phanhienqt thích nội dung này.
    5. phanhienqt

      Tham gia:
      27/1/11
      Được thích:
      174
      Best Answers:
      0
      phanhienqt
      ĐẠI BÀNG
      #82 phanhienqt, 10/5/19
      Sửa lần cuối: 14/5/19
      #82 phanhienqt, 10/5/19
      Sửa lần cuối: 14/5/19
  7. vistahome

    Tham gia:
    8/2/09
    Được thích:
    665
    Best Answers:
    0
    vistahome
    TÍCH CỰC
    Tiện thể hỏi làm sao biết đến tháng,và tính chu kỳ của con gái..
     
  8. cuongbu

    Tham gia:
    16/5/09
    Được thích:
    25
    Best Answers:
    0
    cuongbu
    ĐẠI BÀNG
    Dân tộc Kinh
    "Trăng quầng trời hạn trăng tán trời mưa"
    Hiiii
     
    kuluoj thích nội dung này.
  9. locthuyforever

    Tham gia:
    29/10/08
    Được thích:
    710
    Best Answers:
    0
    locthuyforever
    TÍCH CỰC
    Có ai còn nhớ câu "Trăng quầng trời hạn, Trăng tán trời mưa" không?
     
  10. Pikabumbalu

    Pikabumbalu Dự bị

    Tham gia:
    5/5/19
    Được thích:
    0
    Best Answers:
    0
    Pikabumbalu
    Trứng
    1. phanhienqt

      Tham gia:
      27/1/11
      Được thích:
      174
      Best Answers:
      0
      phanhienqt
      ĐẠI BÀNG
    2. Pikabumbalu

      Pikabumbalu Dự bị

      Tham gia:
      5/5/19
      Được thích:
      0
      Best Answers:
      0
      Pikabumbalu
      Trứng
      Pikabumbalu @phanhienqt Tâm DTD đây mà :) :)
       
    3. phanhienqt

      Tham gia:
      27/1/11
      Được thích:
      174
      Best Answers:
      0
      phanhienqt
      ĐẠI BÀNG
      phanhienqt @Pikabumbalu Ô chào bạn, lâu ngày quá không gặp. Sao nhận ra mình hay vậy? Dạo này bạn thế nào?
       
    4. Pikabumbalu

      Pikabumbalu Dự bị

      Tham gia:
      5/5/19
      Được thích:
      0
      Best Answers:
      0
      Pikabumbalu
      Trứng
      Pikabumbalu @phanhienqt Cũng bình thường Hiền à,làm loanh quanh Đà Nẵng :)
       
  11. Nguyễn Thắng 89

    Tham gia:
    9/9/16
    Được thích:
    674
    Best Answers:
    0
    Nguyễn Thắng 89
    TÍCH CỰC
    Bài hay, cố gắng phát huy nha chủ thớt , hehe
     
  12. Reah

    Tham gia:
    22/12/17
    Được thích:
    139
    Best Answers:
    0
    Reah
    ĐẠI BÀNG
    Ít thấy có mod nào có tâm viết một bài công phu như vậy mặc dù thông tin đem lại không nhiều.
     
  13. Duong_Act

    Tham gia:
    14/10/13
    Được thích:
    1,104
    Best Answers:
    0
    Duong_Act
    TÍCH CỰC
    Lại nhớ cách đây 1 vài năm có cái bọn ngu muội, chắc từ thởu sinh ra chưa ngước mắt nhìn lên trời mà chúng chụp cái quầng mặt trời và làm như thần thánh hiển linh, điềm báo minh chủ.
    Buồn cười vclz :D
     
  14. vule123

    Tham gia:
    3/9/09
    Được thích:
    1,806
    Best Answers:
    0
    vule123
    CAO CẤP
    Một bài viết có chất lượng và nhiều thông tin, tưởng đơn giản mà hóa ra phưc tạp hơn mình tưởng. Mà từ lâu lắm rồi,s áng cắm mặt đến công ty, tối mịt chỉ mong đi về nhanh còn nghỉ, lâu lắm rồi giữa thành phố chật chội này, mình không còn chú ý đến trăng nữa. Cuộc sống hối hả, đọc xong bài này có lẽ tối nay phải về ngắm trăng thôi, hôm nay chắc là trăng chỉ là hình lưỡi liềm bé xíu...
     
  15. Linh Thien

    Tham gia:
    31/8/12
    Được thích:
    65
    Best Answers:
    0
    Linh Thien
    ĐẠI BÀNG
    Hồi xưa chỉ nghe ông bà nói " trằng quầng thì hạn. trăng rạng thì đông" .có ai từng nghe chưa nhỉ?
     
  16. hunterval

    Tham gia:
    26/1/09
    Được thích:
    636
    Best Answers:
    0
    hunterval
    TÍCH CỰC
    bài viết hay quá nhưng chưa đọc chữ nào
     
  17. peterpan80

    Tham gia:
    6/5/14
    Được thích:
    792
    Best Answers:
    0
    peterpan80
    TÍCH CỰC
    có bác nào giải thích hoặc cho link giải thích cái vụ "bán kính 22 độ" là sao k? bán kính tính theo độ là sao? chữ nghĩa trả thầy hết rồi...
     
    1. phanhienqt

      Tham gia:
      27/1/11
      Được thích:
      174
      Best Answers:
      0
      phanhienqt
      ĐẠI BÀNG
      phanhienqt @peterpan80 Do hiệu ứng quang học nên vòng tròn sáng luôn nằm cách tâm 22 độ, cho dù bạn đứng trên núi hay dưới đồng bằng. Hiệu ứng này do các tinh thể băng khúc xạ ánh sáng một góc 22 độ.
       
      peterpan80 thích nội dung này.
    2. peterpan80

      Tham gia:
      6/5/14
      Được thích:
      792
      Best Answers:
      0
      peterpan80
      TÍCH CỰC
      peterpan80 @phanhienqt ý mình hỏi là cách tâm 22 độ là sao? đo đạc thế nào á bác? có lý thuyết phần này k?
       
    3. phanhienqt

      Tham gia:
      27/1/11
      Được thích:
      174
      Best Answers:
      0
      phanhienqt
      ĐẠI BÀNG
      phanhienqt @peterpan80 Cứ đo góc như bình thường thôi bác ạ. Bác có thể xem hình mô ta khúc xạ ánh sáng do tinh thể băng đính kèm.
       

      File đính kèm:

      peterpan80 thích nội dung này.
    4. peterpan80

      Tham gia:
      6/5/14
      Được thích:
      792
      Best Answers:
      0
      peterpan80
      TÍCH CỰC
      peterpan80 @phanhienqt hiểu rồi... hiểu rồi... cảm ơn bác nhé....
       
  18. August_Dreamer

    Tham gia:
    17/4/18
    Được thích:
    25
    Best Answers:
    0
    August_Dreamer
    ĐẠI BÀNG
    Bài viết vô cùng hay và chi tiết. Nghiên cứu rất sâu
     
  19. von04111

    Tham gia:
    21/4/19
    Được thích:
    141
    Best Answers:
    0
  20. hamiltonvn

    Tham gia:
    14/9/10
    Được thích:
    31
    Best Answers:
    0
    hamiltonvn
    ĐẠI BÀNG
    Bài này đáng bị xóa vì phổ cập sai thông tin. Bị ngược hoàn toàn.
    Trăng quầng là halo, do bị khúc xạ (refraction) bởi tinh thể băng ở tầng mây cao (trên cao lạnh nên có tinh thể băng).
    Còn trăng tán là corona, do bị nhiễu xạ (diffraction) bởi các hạt nước nhỏ ở tầng mây thấp.
    Dĩ nhiên mây ở tầng thấp thì mới có khả năng mưa được, nên: "trăng tán thì mưa".
    Còn khi trăng quầng, tức là trời rất trong, nhiệt độ ban ngày sẽ cao, nước bay hơi nhiều, lại ko có mây mưa nên: "trăng quần thì hạn".
    Đến cái phần ngữ nghĩa, chữ tán là trong chữ tán cây, tán là, sẽ hiểu ngay ra là nó là cả một cái tán sáng xung quanh mặt trăng chứ không phải chỉ là một cái vòng tròn xa lắc xa lơ.
     
    Phuc Le Hoang thích nội dung này.
    1. hamiltonvn

      Tham gia:
      14/9/10
      Được thích:
      31
      Best Answers:
      0
      hamiltonvn
      ĐẠI BÀNG
      #112 hamiltonvn, 21:14 ngày 19/5/19
      Sửa lần cuối: 21:30 ngày 19/5/19
      hamiltonvn @phanhienqt Tôi thì lại care về tên tuổi của tác giả. Một bài viết, công trình của tác giả uy tín thì vẫn sẽ đáng tin hơn của một ai đó vô danh chứ.

      Bài viết này tôi sẽ quyết phân tích rõ hơn, giải thích các câu tục ngữ của cả người Kinh và người dân tộc khác, đối chiếu với một số report ở trên.

      Đầu tiên, tôi coi rằng câu “Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa” là của người Kinh, có phân bố chủ yếu ở đồng bằng, trung du bắc bộ, bắc trung bộ. Tức là câu này có thể xuất hiện trước khi việt nam mở rộng xuống phía nam. Các câu của các đồng bào dân tộc Tày, Thái, phân bố chủ yếu ở vùng núi phía Bắc, Tây Bắc. Từ đó gắn các hiện tượng với cả vật lý địa phương.

      1. Sự hình thành mây ti tầng Cs:
      • Cơ chế A-1: Do sự di chuyển và va chạm của các khối không khí nóng – lạnh, tạo thành các front. Có thể chia thành hai trường hợp nhỏ hơn là do front lạnh và front nóng.
      - Do sự di chuyển của khối không khí lạnh (front lạnh). Thông thường không khí lạnh từ trung quốc tràn xuống, theo hướng đông bắc (gió mùa đông bắc). Sự tạo thành các mây tích Ac, As, và mây ti Cs, Ci thì như trong hình này

      Front lạnh​

      Trường hợp này sẽ xảy ra thì cuối thu - đầu đông hoặc cuối xuân - đầu hè. Lúc trời đang nóng thì bất chợt có khối không khí lạnh tràn về, gây mưa lớn. Khi vào chính đông hoặc chính hè rồi thì hiện tượng này không thể còn nữa.
      Dùng mô hình này có thể dùng để giải thích được halo ~ tán ~ dự báo mưa, nhưng ko giải thích được corona ~ quầng ~ hạn.

      - Do sự di chuyển của khối không khí nóng (front nóng). Khối không khí này thường thổi từ hướng tây nam (gió phơn tây nam, gió lào). Front này cũng tạo ra các mây tích và mây ti như hình dưới:

      Front nóng​
      Ở VN, gió này thì thường có vào mùa hè. Front này thì thoải hơn nhiều so với front lạnh nên từ lúc có chỉ bảo đến lúc các hiện tượng diễn ra thông thường đến chậm hơn so với front lạnh. Front này mang theo mưa, nhưng thường mưa lớn ở đất Lào và vùng núi ở phía Tây Bắc. Cho nên đồng bào ở đây thì halo ~ lụt (Thái: Trăng đội nón sắt thì lụt). Tiếp theo, mây vũ tích thông thường không vượt qua được các dãy núi ở phía tây, chỉ có các mây cao tích và mây ti là vượt qua được. Front nóng bây giờ vừa nóng vừa khô. Càng đi vào trong, các mây tích càng bay lên cao để tạo thành mây ti. Nếu vùng nào còn thấy được mây tích thì vẫn còn khả năng có mưa -> corona ~ mưa (Thái: trăng đội nón đồng thì mưa, Kinh: tán mưa). Còn đi tới vùng đồng bằng thì mây Ac hoàn toàn biến mất trở thành mây ti và front nóng này hết khả năng gây mưa. Thậm chí nó còn gây hạn hán nặng nề -> halo ~ quầng ~ hạn (Kinh: quầng hạn).
      Như vậy dùng mô hình front nóng có thể giải thích được thế nào là quầng, tán tương ứng với halo và corona, đồng thời hợp logic với tục ngữ các vùng miền.

      • Cơ chế A-2: Mây ti tầng tạo thành do đối lưu theo chiều dọc khi gradient nhiệt độ thấp, không có nhiễu loạn ở tầng kết.
      Với cơ chế này thì thời tiết rất ổn định. Mây tích rất ít, mặt trời chiếu sáng mạnh xuống mặt đất. Điều này tương đương với nắng nóng dài ngày -> hạn hán. Theo cơ chế này, một lần nữa halo ~ quầng ~ hạn.

      2. Sự hình thành mây cao tích Ac
      • Cơ chế B-1: Mây cao tích tạo thành do đối lưu theo chiều dọc với gradient nhiệt độ cao, có nhiễu loạn lớn ở tầng kết.
      Cơ chế B-1 này ngược với cơ chế A-2. Khi đối lưu mạnh, thì tiến trình ngày của mây rất nhanh, cho nên có thể trưa vẫn nắng mà chiều đã mưa luôn. Theo cơ chế này, corona ~ tán ~ mưa.
      • Cơ chế B-2: Thực ra chẳng phải là cơ chế gì, mây Ac được tạo ra sẵn ở trong các khối không khí do đối lưu. Các front này có thể là front dông, front này đi đến đâu thì mưa đến đó thôi, tương tự cơ chế A-1, nhưng không đi kèm với mây ti, hoặc là không quan sát được mây ti.
      ===> có thể thấy là trường hợp mây ti do sự di chuyển của front lạnh lúc giao mùa là khá đặc biệt mà thôi. Còn sự di chuyển của front nóng và đối lưu tại chỗ thể hiện sự consistant hay predictable hơn, phù hợp hơn với các câu tục ngữ của ông cha ta.

      3. So sánh với một số trường hợp reported
      • 14/4/2019 - Moon Halo ở Bảo Lộc. 15/4/2019 Bảo Lộc có mưa to.
      Đây là ảnh mây vệ tinh các ngày 13, 14 và 15 tháng 4 năm 2019. Tôi không thấy dấu vết của mây ti ở vùng lâm đồng, mà thay vào đó là mây tích. Các bạn liệu có nhầm lẫn gì ở đây không?

      • 26/4/2019- Sun Halo ở Hội An-Đà Nẵng. 27-28/4 trời vẫn quan sát được sao tốt, 29/4 trời mù, 30/4 mưa to.

      Đây là ảnh mây vệ tinh từ ngày 25/04 tới ngày 01/05/2019. Các bạn có thể thấy ngày 25, DN vẫn rất trong xanh. Đến ngày 26, các bạn có thể thấy khối không khí lạnh từ phía bắc di chuyển tới, ngày 26 quan sát được mây ti rất mỏng rồi. Các ngày sau thì mây dày lên. Nhưng đến 29 thì trời quang, mây tạnh (bạn report là trời mù???) Như tôi nói ở trên, khối không khí lạnh cuối mùa này yếu, không lan được tới đà nẵng, đến 29 là tan rồi. Đến ngày 30, bạn có thể thấy một khối khí từ biển đi vào, khối khí này mới là khối khí gây mưa cho ngày 30, chứ không liên quan hết khối khí trước đó.

      Qua đó có thể thấy, các dẫn chứng không được thuyết phục cho lắm
       
      #112 hamiltonvn, 21:14 ngày 19/5/19
      Sửa lần cuối: 21:30 ngày 19/5/19
    2. fairydream

      Tham gia:
      19/12/07
      Được thích:
      0
      Best Answers:
      0
      fairydream
      ĐẠI BÀNG
      #113 fairydream, 21:05 ngày 20/5/19
      Sửa lần cuối: 21:51 ngày 20/5/19
      fairydream @hamiltonvn Sách của thầy Minh nếu đọc qua theo tôi chỉ nhầm ở chỗ hoán đổi tên gọi Quầng <-> Tán, còn không có gì sai ở giải thích hiện tượng vật lý gây ra quầng và tán, cả về cơ chế hình thành mây, thậm chí tôi còn trích dẫn trong đó về khả năng dự báo mua của Mây Cs. Tôi có đặt vấn đề này trong 1 bài trên tạp chí Pi sắp xuất bản. Và cũng đang tìm cách liên hệ với các tác giả giáo trình để trao đổi thêm
       
      #113 fairydream, 21:05 ngày 20/5/19
      Sửa lần cuối: 21:51 ngày 20/5/19
    3. fairydream

      Tham gia:
      19/12/07
      Được thích:
      0
      Best Answers:
      0
      fairydream
      ĐẠI BÀNG
      fairydream @hamiltonvn Sao bác từ ảnh vệ tinh nhìn ra loại mây hay vậy? Tôi thì chịu chết, nhất là với cái ảnh bé tẹo như vậy.
      Thông tin thêm ở Bảo Lộc, 14/4/2019 Moon Halo quan sát tầm 9hPM. Hôm đó hội thiên văn TP.HCM tổ chức 1 nhóm lên Bảo Lộc chơi nên thông tin thời gian thấy Halo là chính xác.
      Đang tải Screen Shot 2019-05-20 at 9.49.20 PM.png…
       
    4. hamiltonvn

      Tham gia:
      14/9/10
      Được thích:
      31
      Best Answers:
      0
      hamiltonvn
      ĐẠI BÀNG
      hamiltonvn @fairydream Các ảnh mây vệ tinh đấy có thể zoom được trong trang web đấy.
      Cách phân biệt mây thì tôi dựa vào hướng dẫn từ trang web dưới đây:
      https://cimss.ssec.wisc.edu/satmet/modules/4_clouds/clouds-1.html#tag
      Module 4 - Cloud Identification
      cimss.ssec.wisc.edu
       
Đang tải...