Giải thích Nobel Vật lý 2016 với 500 từ: hãy đếm số lỗ trên ổ bánh mì
ndminhduc
5 nămBình luận: 48
Giải thích Nobel Vật lý 2016 với 500 từ: hãy đếm số lỗ trên ổ bánh mì
Nobel Vật lý năm nay được trao cho 3 nhà khoa học với công trình nghiên cứu bắt đầu từ những năm 70 - 80 của thế kỷ trước nhằm giải thích cho những thứ lạ lùng xảy ra đối với vật chất khi bạn vặn xoắn nó tới mức cực hạn hoặc làm lạnh nó tới gần như độ 0 tuyệt đối.

Một nửa giải thưởng được trao cho David Thouless thuộc Đại học Washington và nửa còn lại chia đều cho Duncan Haldane, Đại học Princeton và J. Michael Kosterlitz. Cả 3 người đều được sinh tại Anh.

Thành viên của hội đồng Nobel, Thors Hans Hansson cho biết "công trình nghiên cứu là sự kết hợp tuyệt đẹp giữa toán học với các hiểu biết vật lý thâm sâu, đạt được những kết quả đầy bất ngờ đã kiểm chứng lại bằng thí nghiệm."

Vậy 3 nhà khoa học làm được gì?

Về cơ bản, họ đã chứng minh rằng có thể dùng toán học tô pô để giải thích cho các đặc tính kỳ lạ của vật chất tại các điều kiện cực lạnh hoặc trạng thái mật độ cực cao, thí dụ như tại sao vật liệu siêu lạnh sẽ có điện trở bằng 0?

Quảng cáo



Tô pô là một nhánh toán học nghiên cứu những đặc tính nào đó sẽ được bảo tồn khi vật thể bị kéo dài, vặn xoắn hoặc biến dạng. Hansson đã dùng những cái bánh ngay tại lễ trao giải để giải thích cho chúng ta hiểu được tô pô là gì và nó liên quan thế nào tới công trình nghiên cứu.

nobel_vat_ly_2016_Tinhte.jpg
Toán học tô pô khảo sát những chiếc bánh bằng số lỗ trong hình dạng của nó. Thí dụ như bánh bao không có lỗ, bánh còng có 1 lỗ, bánh quy xoắn có 2 lỗ. Không có cái nào nửa lỗ. Và số lỗ trong mỗi cái bánh luôn cố định khi bạn vặn hoặc kéo dài nó. Tô pô là vậy.

Sử dụng tô pô, Thouless, Haldane và Kosterlitz đã giải thích những bí ẩn của thế giới vật liệu, kiểu như làm sao mà một tấm phim khí heli siêu lạnh có thể thay đổi pha vật chất hoặc sự chuyển đổi pha này sẽ thay đổi đặc tính nó ra sao?

Nghiên cứu còn giúp các nhà khoa học tạo ra những loại vật liệu mới với tính chất thần kỳ. Trong số đó là "tô pô cách điện" - vật liệu chỉ dẫn điện trên bề mặt. Hiện loại vật liệu này chưa thương mại hóa nhưng hoàn toàn có thể dùng trong máy tính lượng tử hoặc nhiều ứng dụng khác chưa khám phá.

Một trong tô pô cách điện này gọi là Stanene - bản chất là lớp thiếc dày 1 nguyên tử - có khả năng dẫn điện ở nhiệt độ cao với điện trở cực thấp, hứa hẹn sẽ thay thế các chi tiết đồng trong máy tính.

cv_nobel_vat_ly_Tinhte.jpg
Thật ... không thể hiểu nổi!
Nhưng mà đếm lỗ của cái bánh mỳ để làm gì dza ? Mỗi Bánh Mỳ đều có một hình thức và số lỗ là hoàn toàn khác nhau :3
@JoseyHan thế cũng hỏi. đếm lỗ của bánh mì là để xem nó có bao nhiêu lỗ. cái khác có số lỗ khác sẽ đếm lại xem nó có bao nhiêu lỗ. vậy thôi
An Phuc
ĐẠI BÀNG
5 năm
@Kinh Thuyên Mắng người khác nhưng mình có thật sự hiểu không....
quangtaiqn
TÍCH CỰC
5 năm
@JoseyHan Cái này nghiên cứu để tìm hiểu cấu trúc của các chất liệu có lỗ với đặc tính dẫn điện của nó. Qua có thể tạo ra những vật liệu mới dẫn điện tốt hơn thay thế cho đồng (Cu). Ngắn gọn mình hiểu là vậy.
@An Phuc hiểu sơ sơ thôi bác :mad:
quá hay ! những công trình vĩ đại được khám phá từ những sự việc nhỏ nhặc nhất !
hung.trong
ĐẠI BÀNG
5 năm
Đã đọc, search nhưng vẫn chưa hiểu 😆
ngsangmt
TÍCH CỰC
5 năm
@hung.trong Đại loại là nếu bạn làm ra một ổ bánh mỳ với điều kiện: 1g bột + 2g bột nở ở 100 độ C trong một cái khuôn có thể tích 20 cm khối thì nó sẽ ra cái ổ bánh mỳ có 1 triệu lổ và số lổ trên ổ bánh mỳ sẽ là một triệu lổ cho dù bạn làm bao nhiêu cái bánh mỳ đi chăn nữa miễn là làm đúng công thức nói trên.
phụ nữ có nhiều hơn đàn ông 1 lổ...nên họ hấp dẫn hơn là phải rồi:rolleyes:😁
@kungfu9999 Đàn ông dư 1 khúc nên củng hấp dẫn phụ nữ không kém @@
@kungfu9999 Nói về lổ thì same same but differencenha bác
ring
ĐẠI BÀNG
5 năm
Nói về toán topo mà để cái hình bánh mì thịt Việt Nam thì quá là misleading và chứng tỏ người viết chả hiểu gì về toán topo.
@ring đồng ý kiến với bạn
BAOBOI2010
ĐẠI BÀNG
5 năm
Vào năm 2023 se có 1 nữ nữa nhận được giải Nobel 😁
_ Nói thật là nếu mình hiểu về mặt concept của nghiên cứu này, thì đã là dân ngành Vật lý rồi 😔

_ Hy vọng sẽ có nhiều nghiên cứu mới để sản xuất ra máy tính nhanh hơn, mạnh hơn, nhỏ hơn, ít tốn điện hơn :3
@iceteazz vấn đề vẫn đang dậm chân ở cái bánh mì chứ chưa phải vĩ mô đến Máy tính cả. có thực mới vực được đạo. họ là dân chuyên ngành đếm lỗ trong bánh mì. mình dân lao động thì chỉ nên đếm thịt xem con chủ quán pate có ăn bớt ko thôi
@kiemphisongdao _ Bạn nói cũng đúng, nhưng nói ngoài 1 chút, mình sẽ ko đếm thịt hay đo xem chủ quán có ăn bớt hay ko mà để ý họ làm có vệ sinh không. Nếu ko vệ sinh và lại còn ít thịt thì đổi quán 😆
E mới hỏi bác google xog. Bác ấy cũng....bó tay 😃
Update...... 😃
@writedung Thật ra ví dụ về cái bánh mì chỉ để minh họa thôi vì khi bạn nướng bánh mì thì mỗi cái bánh có số lỗ (là các lỗ siêu nhỏ do bột tạo ra chứ không phải cái lỗ to bự được nặn ra nhé) khác nhau. Và thôgn thường việc biết trước số lỗ là không thể. Dùng toán topo để tìm hiểu đặc tính của vật liệu sau khi trải qua quá trình siêu lạnh hoặc siêu nóng cũng giống như đoán số lỗ siêu nhỏ trên bánh mì trước khi được nướng. Nếu bạn biết được đặc tính thế nào thì sẽ mở ra thời đại mới cho công nghệ vật liệu, có thể nghiên cứu để tạo ra các vật liệu giúp con người làm những việc không tưởng mà có thể là vật liệu tàng hình, v.v... Cho nên công trình này được Nobel là rất xứng đáng.
thanhmpys
ĐẠI BÀNG
5 năm
Thật tình là không thể hiểu nỗi
Ảnh nền hình như bánh mì chả của Fresty.com :p
cứ lỗ là thích
lom-com
TÍCH CỰC
5 năm
@daotruong94 em thì thích lỗ rún nhưng cách 1 gang tay đo xuống:eek:😁
xmankiller1
ĐẠI BÀNG
5 năm
@lom-com Có 2 loại lỗ ông kẹ. Coi chừng nhầm gắng tay ngắn gắng tay dài.
hanshooting
ĐẠI BÀNG
5 năm
À đại loại cái bvs có vặn xoắn cực đại thì cũng bấy nhiu lỗ... phải hok ta?!?!...
Cái lỗ mà toàn thể Nam nhân đều khao khát thì sao có giải Nobel để tuyên dương nhỉ
@John Chris Thím thử nghiêm cứu xem sao, nếu đuợc lên báo cho ae tt biết
text3vn
ĐẠI BÀNG
5 năm
Nghe lỗ lỗ là thích hà... cái lỗ gây bao tai họa và bao nhiêu sung sướng
Argosin
ĐẠI BÀNG
5 năm
Bài viết rất khó hiểu và lủng củng 😃, có vẻ như bài viết này chỉ là bài viết phụ để giải thích cho 1 bài viết nào đó.
Vy Hải
ĐẠI BÀNG
5 năm
Thế ổ bánh mì có mấy lỗ nhỉ 😕
mrford105
TÍCH CỰC
5 năm
ông mod này chuyên viết bài về khoa học cơ mà mỗi lần đọc là tui không hiểu nổi.
VD như hình học topo, bác nghiên cứu thêm rồi viết bác à.


Tải app Tinh tế

Tải app Tinhte - Theo dõi thông tin mà bạn yêu thích

Tải app TinhteTải app Tinhte
Tải app Tinh tế cho Android trên Google PlayTải app Tinh tế cho iPhone, iPad trên App Store





Đang theo dõi




  • Chịu trách nhiệm nội dung: Trần Mạnh Hiệp
  • © 2021 Công ty Cổ phần MXH Tinh Tế
  • Địa chỉ: 209 Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, TP.HCM
  • Số điện thoại: 02862713156
  • MST: 0313255119
  • Giấy phép thiết lập MXH số 11/GP-BTTTT, Ký ngày: 08/01/2019