[Học chụp ảnh] Bố cục trong nhiếp ảnh - Bài 2
tuanlionsg
5 nămBình luận: 67
[Học chụp ảnh] Bố cục trong nhiếp ảnh - Bài 2
Trong bài trước, dẫn nhập vào loạt bài về Bố cục trong Nhiếp ảnh, mình nhận được nhiều ý kiến rất hữu ích. Một trong những ý kiến làm mình rất thích thú, đó là ý của bạn @theodorus. Bạn ấy nói rằng: "Mỗi bức ảnh đều thể hiện một góc nhìn của người chụp về một sự vật, sự việc hoặc một hiện tượng cụ thể nào đó diễn ra trước mắt người chụp. Vậy, làm thế nào để người xem bức ảnh đó có được cảm nhận đúng như cái mà người chụp "nhìn thấy" và cảm nhận? Hay nói cách khác là người xem ảnh như có được cùng một góc nhìn của người chụp? Người xem bức ảnh như đang đứng ở đúng vị trí của người chụp? Câu trả lời đó chính là bố cục ảnh".

Vâng! Bố cục trong nhiếp ảnh có nhiệm vụ định hướng để người xem nhìn vào đúng sự vật sự việc hay hiện tượng mà người chụp muốn diễn tả (Tiếng Anh nói là "control the view point of the viewer"). Mình vẫn hay nhắc đi nhắc lại rằng nhìn và thấy là hai chuyện khác nhau. Khi một bức ảnh ra đời, là bởi chính người chụp "nhìn thấy" điều gì đó ở một khung cảnh cụ thể. Và, khi người khác xem bức ảnh đó là phần nào "hiện thực hoá" cái mà người chụp đã "nhìn thấy". Có vô số yếu tố để đạt được cái móc xích nối kết đó giữa người chụp - bức ảnh - người xem, một trong đó là yếu tố về bố cục - sắp xếp các thành phần xuất hiện trong khung ảnh, theo ý muốn và cách riêng của người cầm máy. Việc này còn đeo đuổi mãi hoài trong suốt quá trình chụp ảnh, không phải đọc vài bài viết là xong. Và, "Nên thông thạo các quy luật trước, rồi sau đó phá vỡ chúng một cách thông minh." Mình xin mạo muội chia sẻ những khởi điểm cho anh em mới tập.

Trong phần trước, bài 1: Dẫn nhập "bố cục trong nhiếp ảnh nghĩa là gì?" chúng ta đã bàn với nhau về:

  1. Bài 1: Bố cục trong chụp ảnh nghĩa là gì?
    Bài 2: Quy tắc Một Phần Ba là gì?
    Bài 3: Phá bỏ quy tắc một phần ba.

Bài 4: Đường chân trời & các đường thẳng trong ảnh
Bài 5: Đường dẫn ánh mắt đến đối tượng chính trong ảnh
Bài 6: Không gian âm.
Bài 7: Phối cảnh góc nhọn
Bài 8: ...
Bài 2: Quy tắc Một Phần Ba là gì?
  • Quy tắc Một Phần Ba là gì?
  • Ứng dụng thế nào?
  • Tại sao quy tắc này lại phổ biến?
  • Lời kết
  • Thực hành cho người mới tập chụp.

Khảo sát Quy tắc Một Phần Ba có lẽ là phương pháp phổ biến nhất (tất nhiên là được biết đến nhiều nhất) để sắp xếp bố cục cho một bức ảnh; nhưng mới đây thôi, tôi vỡ lẽ ra rằng không phải ai cũng quen thuộc với hướng dẫn sắp đặt bố cục theo cách này. Nhưng, như vậy cũng chẳng sao. Sau hết, lý do đầu tiên chúng ta có mặt ở đây chính là để học hỏi và chia sẻ. Điều tôi nhận thấy hơi băn khoăn khi chúng ta chưa thực sự có một bài viết về quy tắc Một Phần Ba. Đã đến lúc chúng ta điều chỉnh lại vấn đề.

1. Quy tắc Một Phần Ba là gì ?


Anh em thấy đấy, hầu như các thiết bị ghi hình ngày nay, trên kính ngắm hay màn hình LCD, đều có hiển thị tỷ lệ một phần ba mặc định hoặc tuỳ chỉnh. Có lẽ chúng ta nên xem quy tắc Một Phần Ba như là chọn lựa mặc định về sắp xếp bố cục đối với hầu hết những người chụp ảnh, là nguyên tắc hướng dẫn phổ biến nhất. Cơ bản, trong quá trình sắp xếp bố cục một bức ảnh, nó đòi hỏi khung hình phải được chia làm chín hình chữ nhật bằng nhau bởi bốn đường thẳng cắt nhau, trong đó hai đường cắt khung ảnh thành ba phần theo hàng ngang, hai đường còn lại cắt thành ba phần theo hàng dọc. Một khung hình phổ biến sẽ được phân chia như sau :

bocuc-camera.tinhte.vn--12.jpg

Các yếu tố quan trọng nằm trong một bức hình cụ thể nên được đặt vào những điểm giao cắt của các đường thẳng đó, như được thấy trong sơ đồ ở trên, hoặc nằm dọc theo chúng. Một ảnh được bố cục hoàn toàn phù hợp với quy tắc Một Phần Ba sẽ có nghĩa là đường chân trời được đặt vào các điểm mạnh giao nhau ở phần ba phía dưới hoặc phần ba phía trên (tất nhiên, chỉ khi đường chân trời là yếu tố chủ đạo trong bức ảnh).

anigif-1.gif

Điều quan trọng là hãy luôn nhớ rằng quy tắc Một Phần Ba cũng có thể được linh hoạt chọn một trong 4 điểm mạnh để đặt chủ thể vào đó. Tuỳ tình huống cụ thể, tuỳ phối cảnh và ý của người chụp, chọn điểm giao phù hợp.

2. Áp dụng thử:


Ảnh 1:
  • Ảnh không theo quy tắc Một Phần Ba
  • Đường chân trời ngang giữa khung, phần trời & phần nước bằng nhau.
  • Chủ thể nằm ngay giữa khung hình.
  • Ảnh có vẻ lơ lửng, lạc lỏng, không có điểm nhấn vào chủ thể, không biết cái gì quan trọng.
bocuc-camera.tinhte.vn--21.jpg
Ảnh tuanlionsg - Galaxy S7edge (Auto)

Ảnh 2:
  • Đưa đường chân trời vào tỷ lệ 1/3 dành 2/3 cho nước lượn sóng.
  • Đưa chủ thể vào điểm mạnh 1/3 bên trái ở trên.
  • Đúng quy tắc Một Phần Ba rồi. Bạn thích không?
bocuc-camera.tinhte.vn--8.jpg
Ảnh 3:
  • Đưa đường chân trời vào tỷ lệ 1/3 dành 2/3 cho lượn nước.
  • Đưa chủ đề vào điểm mạnh trên bên phải.
bocuc-camera.tinhte.vn--9.jpg
Ảnh 4:
  • Đưa đường chân trời xuống dưới, 2/3 dành cho phần mây trời.
  • Chủ thể nằm ở điểm nhấn bên phải phía dưới.
bocuc-camera.tinhte.vn--11.jpg
Ảnh 5:
  • Đưa đường chân trời xuống dưới, 2/3 dành cho phần mây trời.
  • Chủ thể nằm ở điểm nhấn phía dưới bên trái.
bocuc-camera.tinhte.vn--10.jpg


* Bạn thích tấm nào nhất?

anigif.gif


3. Tại sao quy tắc này lại phổ biến ?


Dãy Fibonacci
Quy tắc Một Phần Ba xuất phát từ tỉ lệ vàng nổi tiếng, vốn là một cách sắp xếp bố cục và nguyên tắc tỉ lệ dựa trên dãy số Fibonacci (trong đó một con số được xác định bằng cách cộng hai con số đứng trước nó). Các bạn có thể tìm hiểu Dãy Fibonacci ở Wikipedia. Quy tắc này "tỉ lệ vàng", một tỉ lệ của cái đẹp. Một sự thống nhất hài hòa giữa khoa học và nghệ thuật. Rất nhiều nhà nghệ thuật thời phục hưng như Da vinci hay Angelo... đều lấy nó làm tỉ lệ chuẩn trong các tác phẩm của mình. Họ gọi nó là "tỉ lệ thần thánh". Nếu bạn có tỉ lệ của 2 đại lượng nào đó là con số xấp xỉ 1,6180... thì người ta gọi đó chính là "tỉ lệ vàng", chính vì khi lấy số đứng sau chia cho số đứng trước trong dãy Fibonacci, chúng ta được một con số xấp xỉ tỉ lệ vàng này.​

fibonacci-1024x637.jpg

Và, nếu bạn quá ngạc nhiên khi thấy nghệ thuật và toán học có điều gì đó chung, thì hãy thôi đi – tỉ lệ vàng đã từng được biết đến cách đây hơn nghìn năm. Dù gì đi nữa, tỉ lệ vàng là một tỉ lệ mà người ta thấy hết sức bắt mắt và tự nhiên. Cơ bản nó được cân nhắc để xác định sự cân đối, và cũng được tìm thấy không chỉ trong các đối tượng nghệ thuật, mà ngay cả trong thiên nhiên và được ứng dụng trong kiến trúc, hội hoạ, và mãi sau này mới ứng dụng trong nhiếp ảnh.

Từng có nhiều bạn phản ứng rằng người ta tạo nên một tác phẩm, hội hoạ hay kiến trúc hoặc bức ảnh một cách vô thức ngẫu nhiên, sau đó đám hậu sinh ngồi phân tích rằng những tác phẩm ấy là tuyệt tác vì được tạo nên dựa theo nguyên tắc này nguyên tắc nọ tự nghĩ ra. Kỳ thực là các nguyên lý ấy tiềm ẩn trong thiên nhiên vạn vật từ thuở nguyên thuỷ rồi. Con người dần khám phá mà thôi.

Những quy tắc ấy chẳng do người nào đặt ra làm tiêu chuẩn cả. Tự thân chúng ẩn náu trong tận tiềm thức về cái đẹp nơi con người, và phải nói người chụp ảnh là người đi tìm, gặp gỡ và lưu giữ cái đẹp. Chính một bức ảnh đẹp cho thấy những nguyên tắc trong đó. Và, một trong những quy tắc đầu tiên cho người bắt đầu cầm máy đó là nguyên tắc về bố cục, tỷ lệ vàng.
bocuc-camera.tinhte.vn--23.jpg
Ảnh tuanlionsg
Như vậy, quy tắc Một Phần Ba thoát thai từ tỉ lệ vàng, nên thật dễ hiểu lý do tại sao chúng ta thấy nó rất ưa nhìn. Nhưng đó không phải là lý do chính dẫn đến tính chất phổ biến của nó. Như bạn thấy, tỉ lệ hoàn hảo mà dãy Fibonacci đưa ra là xấp xỉ 1:1.619 và, khi bạn hiểu ra, thì nó không dễ hình dung trước được khi sắp xếp bố cục một bức ảnh qua ống ngắm. Đây là lúc xuất hiện quy tắc Một Phần Ba cùng với phương pháp chia-ba-phần-bằng-nhau được làm cho đơn giản đi. Nó dễ áp dụng hơn, trong khi vẫn giữ lại được phần lớn nét hấp dẫn về mặt thẩm mỹ của tỉ lệ vàng. Đó là điều làm cho nó dễ hiểu và dễ sử dụng đối với đại đa số người chụp ảnh, chứ không riêng gì những người mới bắt đầu tập chụp.

Như anh em có thể thấy trong nhiều bức ảnh, mình vẫn linh hoạt áp dụng bố cục cho riêng mình trong các khung ảnh rải rác các bài viết. Nói vậy không có nghĩa mình áp dụng cứng nhắc hoặc không theo kiểu sắp xếp bố cục của quy tắc này. Thực tế thì nhiều khi quy tắc Một Phần Ba lại xuất hiện một cách tự nhiên ngay khi ngắm một phối cảnh.

bocuc-camera.tinhte.vn--22.jpg
Ảnh tuanlionsg - AIS 105 f/2.8

4. Lời kết :


Quy tắc Một Phần Ba chắc chắn đáng để nghiên cứu. Vâng, có thể nó là hướng dẫn dành cho đại chúng, nhưng đúng đắn, vì thế, vừa dễ học lại vừa hiệu quả. Tuy nhiên, việc bạn có nhất mực nghe theo hay không lại là một vấn đề hoàn toàn khác. Tôi gợi ý bạn nên trải nghiệm và tìm cho ra đâu là cách sắp xếp bố cục có thể là hay nhất đối với bạn qua từng bức ảnh bạn chụp và không chỉ dùng lựa chọn mặc định theo quy tắc. Nếu việc nghiên cứu quy tắc Một Phần Ba là một bước đi đúng hướng, thì, đối lại, việc biết khi nào nên áp dụng nó hay không lại là một quãng đường dài.

Bố cục luôn luôn là một trong những mối quan tâm liên tục của chúng ta - những người thích chụp ảnh - nhưng ngay lúc bấm máy thì bố cục chỉ nảy sinh từ trực giác, bởi vì chúng ta đang gắng sức tóm bắt một khoảnh khắc phù du, và mọi yếu tố tương quan cần thiết đều đang di chuyển, liên tục. Khi áp dụng tỷ lệ vàng, quy tắc Một Phần Ba, công cụ duy nhất hữu hiệu thuộc quyền sử dụng của bạn chính là đôi mắt của bạn. Luyện tập liên tục, cảm nhận một bố cục mạnh mọi lúc mọi nơi ngay cả khi không cầm máy ảnh, đó là cách mà trực giác về một phối cảnh tốt hình thành.

Và, điều cuối cùng là hiếm khi có thể cứu vãn trọn vẹn một bức ảnh có bố cục yếu bằng cách tái tạo lại bố cục của nó bằng phần mềm. Tính toàn vẹn của của tầm nhìn sẽ không còn nữa. Người ta nói nhiều về góc độ thiết bị ghi hình, là máy ảnh. Nhưng những góc độ vững chắc duy nhất có thực là những góc độ hình học của bố cục, chứ không phải là những điều đã được bịa đặt ra bởi các tay máy nào đó thường nằm ép bụng xuống đất, hay làm đủ thứ trò hề để đánh đổi được những khung ảnh của họ.

5. Thực tập
Chụp 1 chủ thể bất kỳ, lần lượt đặt chủ thể tại 5 vị trí như ví dụ trên, trong cùng một bối cảnh, rồi chọn một tấm ưng ý nhất và phân tích tại sao.

bocuc-camera.tinhte.vn--24.jpg
Ảnh tuanlionsg - Find 7 (Auto)

Trên là bức ảnh tình cờ. Lần nọ cách đây hơn 2 năm, mình đi du lịch ở Cổ Thạch, Bình Thuận. Sáng sớm ra biển vắng tanh, biển lạnh ngắt, bỗng có hai bạn trẻ lội ra, bơi lại cây cầu gãy đó, trèo lên và cùng đứng ở đó ngắm hừng đông. Nghĩ là người địa phương. Đứng trong bờ, khoảng cách của mặt trời và hai bạn ấy cách một quãng, mình không có ý tắm nhưng bèn lội ra ngoài để vị trí mặt trời và hai bạn trẻ gần trùng và lọt vào điểm mạnh góc dưới 1/3. Trông dễ nhìn hơn. Về nhà, mình post facebook cá nhân, bỗng nhiên có bạn nọ vào nhận rằng đó chính là họ. Mình bèn in laminate 60x90cm tặng. Họ gửi lại cho mình tấm này và nói: "bọn em nhìn thấy có người lội ra chụp hình nên bọn em chụp lại". Là tấm dưới đây, chẳng theo quy tắc nào 😃 Nhưng là tấm lưu niệm quý. Chúng tôi trở thành bạn.

10478633_251409171727837_7953613402647210622_n.jpg

Xin cảm ơn anh em.

Bài 3: Phá quy tắc bố cục là gì? Một số gợi ý phá bố cục.
CV.png
hay 😃 hữu ích
mr.coccu
TÍCH CỰC
5 năm
Chỉ thích đọc bài đánh giá ảnh của bác @tuanlionsg . Rất tâm huyết và chuyên nghiệp trong từng từ, từng bức ảnh 😃
Mình thấy mấy em chụp hình ti ở 1/3 trái dưới em nào cũng xinh cả, có phải là do cái quy tắc 1/3 này không nhỉ.
BengPr0
CAO CẤP
5 năm
@RiverBlue Không phải đâu. Do em nào ti cũng đẹp cả đó 😁
Sao máy ảnh k có cái khung fibonacci cho bố cục nhỉ, vậy có phải chất hơn không 😆)))
@bạn nhật trong cài đặt thì một số máy ảnh đã có thiết lập bật lên hay không. Girdline thì phải. Một số điện thoại cũng có nhé.
thekenhg
ĐẠI BÀNG
5 năm
mod cho em hỏi, e xài nikon d7000 nhìn qua viewfinder ko có cái kẻ chia tỉ lệ 1/3, vậy để chia chuẩn có mẹo gì ko ạ?
buihungkb
TÍCH CỰC
5 năm
@thekenhg VF máy nào chả có Grid view, bạn ko đọc kỹ manual thôi
@thekenhg Bạn vào trong phần setting chỉnh "Grid"
ndta13
CAO CẤP
5 năm
Bài viết rất hay. Cám ơn bác @tuanlionsg nhé. Nhờ có những bài viết chất lượng như vậy mà anh em học được thêm nhiều điều hay
thangmechz
ĐẠI BÀNG
5 năm
Vô cùng cảm ơn bác @tuanlionsg ! Em đang tập tọe mà số hên, gặp đúng dạo bác post bài.
hay quá.cảm ơn anh. những quy tắc cơ bản quý báu. trước h toàn chụp theo sở thích. chả theo quy củ gì cả. nên ảnh cũng chả ra hồn
Gửi bác @tuanlionsg : bức này em chỉnh hộ bác cho thành "có quy tắc". Không cần cảm ơn đâu ợ !

relax45
ĐẠI BÀNG
5 năm
@duaIshock Phải đăng nhập để like cho bạn.:p
Tất cả là do cảm nhận, có thể bạn nói nó đẹp , cơ mà tôi thấy méo đẹp.
Cám ơn vì bài viết
cái hình bác chủ thớt được chụp chẳng ra cái tỷ lệ vẹo nào cả.. đâm ra nhìn bác chủ thớt bớt đập troai nhiều...
thank bác chủ về bài viết nhé,, rất hữu ích cho a e nghiệp dư thích chụp hình
Qui tắc này thì quá nổi tiếng rồi, nhưng vẫn phải comment vì ảnh chụp auto của S7e quá đẹp
Nước của bác thớt như được làm từ dầu ăn 😁
Đôi khi vô thức thấy cảnh hay hay chụp lại thôi chứ cũng không để ý 1/3 gì hết. Ví dụ của Mod thì thật tình nhìn ngay tấm trơ trọi chính giữa vẫn thấy thích thích hơn. Chắc tùy dụng ý nữa. Mình thích những hình mang cảm giác lạc lõng. cô đơn

Tấm này ở Tuyền Lâm thì vô tình lấy con thuyền ở gần gần 1/3 😃

WP_20160204_17_15_47_Pro.jpg

Tấm này 2 em kia chụp mình chụp ké chụp vội nên không canh gì hết, không biết với mẫu tư thế đó đứng góc nào chụp sẽ đẹp nhỉ ;)

DSC_1109.jpg


Tiện cho hỏi luôn với những cảnh mà mảng chủ thể rộng thì nên để bố cục nào cho đẹp, ví dụ như3 tấm này, muốn chụp lối vào Resort với bồn hoa

WP_20160203_14_10_45_Pro.jpg WP_20160203_14_23_22_Pro.jpg WP_20160203_14_24_02_Pro.jpg
yueyong
TÍCH CỰC
5 năm
@satanorazy Tấm này bác đặt tên là gì bác. Theo em thì hứng năng hoặc đón nắng đều đep kaka 😁 :D
@satanorazy hay
Hóng bài này bữa giờ, cảm ơn bác @tuanlionsg, ngóng bài tiếp theo ợ 😁
BengPr0
CAO CẤP
5 năm
Thực sự thì mình thích cái ảnh 1 nhất. Cái ảnh mà bác thớt bảo nó k có chủ thể rõ ràng á. Nhưng mình thấy ảnh đó chủ thể chính là phong cảnh. Còn người ở giữa chỉ là 1 điểm nhấn thôi. Nhìn bức ảnh đó liên tưởng đến " hoàng hôn" . Còn mấy bức chụp theo quy tắc 1/3 kia thì khi nhìn e liên tưởng đến 1 bức ảnh thông thường của 2 người chụp khi trên biển vào buổi chiều
victorcn
ĐẠI BÀNG
5 năm
@BengPr0 tấm hình bác lion lấy làm vd có tỉ lệ gần vuông nên chủ thể ở giữa sẽ cân đối hơn là quy tắc 1/3
Chẳng có cái ảnh phong cảnh nào mà cái điểm nhấn chàng bàng giữa khung hình vậy hết, trông kỳ cục hết sức
Cjnemax
TÍCH CỰC
5 năm
tinhte này quả thật thích nhất là bác tuanlion này (y) chụp hình rất đẹp và chỉ cũng rất nhiệt tình (y)
Cá nhân
Bạn
Hi bạn!
Điểm Reward Store: 
Tuổi Tinh tế: 
Cấp độ thành viên Tinh Tế


Tải app Tinh tế

Tải app Tinhte - Theo dõi thông tin mà bạn yêu thích

Tải app TinhteTải app Tinhte
Tải app Tinh tế cho Android trên Google PlayTải app Tinh tế cho iPhone, iPad trên App Store



Cộng đồng nổi bật




  • Chịu trách nhiệm nội dung: Trần Mạnh Hiệp
  • © 2020 Công ty Cổ phần MXH Tinh Tế
  • Địa chỉ: 209 Đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, TP.HCM
  • Số điện thoại: 02862713156
  • MST: 0313255119
  • Giấy phép thiết lập MXH số 11/GP-BTTTT, Ký ngày: 08/01/2019