Nhiều người nghĩ về tiến hóa như một quá trình chậm chạp gồm những thay đổi nhỏ bé, cần nhiều thời gian để tạo nên sự khác biệt đáng kể. Trên thực tế, điều này không phải lúc nào cũng đúng, ngay cả đối với các loài động vật lớn.
Hóa ra, voi đồng cỏ châu Phi là một ví dụ điển hình (mặc dù khá đáng buồn) về sự tiến hóa nhanh chóng ở động vật lớn. Các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu tác động của việc săn bắt trộm ngà voi đối với những loài động vật tuyệt vời này và đã phát hiện ra một số kết quả thú vị.
[Hình ảnh của: Fotogrin via Shutterstock / HDR tune by Universal-Sci]
Tiến hóa có thể được giải thích như sự thay đổi dần dần trong các quần thể, thông qua sự di truyền các đặc điểm và đặc tính với sự biến đổi và chọn lọc tự nhiên của chúng.
Qua gen, sinh vật thừa hưởng các đặc tính di truyền và do đó là các đặc điểm của bố mẹ chúng. Các đột biến (thay đổi trong bộ gen) có thể dẫn đến sự xuất hiện các đặc điểm mới ở đời con của sinh vật. Nếu một đặc điểm mới mang lại lợi thế, sinh vật này sẽ có cơ hội sống sót và sinh sản cao hơn.
Cơ chế được đề cập ở trên được gọi là chọn lọc tự nhiên và kết quả là các đặc điểm mang lại lợi thế trở nên phổ biến hơn trong một quần thể.
Hóa ra, voi đồng cỏ châu Phi là một ví dụ điển hình (mặc dù khá đáng buồn) về sự tiến hóa nhanh chóng ở động vật lớn. Các nhà nghiên cứu đã nghiên cứu tác động của việc săn bắt trộm ngà voi đối với những loài động vật tuyệt vời này và đã phát hiện ra một số kết quả thú vị.
![d158f6205146f818a157.jpg](https://photo2.tinhte.vn/data/attachment-files/2023/11/8195473_d158f6205146f818a157.jpg)
[Hình ảnh của: Fotogrin via Shutterstock / HDR tune by Universal-Sci]
Tiến hóa có thể được giải thích như sự thay đổi dần dần trong các quần thể, thông qua sự di truyền các đặc điểm và đặc tính với sự biến đổi và chọn lọc tự nhiên của chúng.
Qua gen, sinh vật thừa hưởng các đặc tính di truyền và do đó là các đặc điểm của bố mẹ chúng. Các đột biến (thay đổi trong bộ gen) có thể dẫn đến sự xuất hiện các đặc điểm mới ở đời con của sinh vật. Nếu một đặc điểm mới mang lại lợi thế, sinh vật này sẽ có cơ hội sống sót và sinh sản cao hơn.
Cơ chế được đề cập ở trên được gọi là chọn lọc tự nhiên và kết quả là các đặc điểm mang lại lợi thế trở nên phổ biến hơn trong một quần thể.
Ưu thế của tiến hóa chống lại săn trộm
Năm 2021, các nhà sinh vật học đã phát hiện ra một số lượng đáng kể voi cái không có ngà trong một quần thể voi ở Vườn quốc gia Gorongosa ở Mozambique. Từ đó, họ kết luận rằng loài này đã thích nghi trong một thời gian ngắn theo cách mà ngà không còn là mối đe dọa đến sự tồn tại của chúng. (Voi ở Vườn quốc gia Gorongosa đã bắt đầu thích nghi với áp lực săn trộm. Voi cái không có ngà ít bị săn trộm hơn, vì ngà của chúng không có giá trị. Kết quả là, gen cho ngà không có ngà đang trở nên phổ biến hơn trong quần thể voi).![b40a7e96fdf054ae0de1.jpg](https://photo2.tinhte.vn/data/attachment-files/2023/11/8195506_b40a7e96fdf054ae0de1.jpg)
Những chiếc ngà lớn có thể khiến loài voi gặp bất lợi nghiêm trọng về mặt tiến hóa ở một số địa điểm ở Châu Phi. [Hình ảnh của: Michael Zech Fotografie via Shutterstock / HDR tune by Universal-Sci]
Trong nhiều thập kỷ, voi đã bị giết để lấy ngà, thứ mang lại rất nhiều tiền thông qua buôn bán bất hợp pháp. Ví dụ, trong cuộc nội chiến ở Mozambique, từ năm 1977 đến năm 1992, voi đã bị săn bắt hàng loạt. Tiền thu được từ ngà được sử dụng để mua vũ khí và tài trợ cho cuộc chiến tranh.
Việc săn trộm đã dẫn đến sự sụt giảm nghiêm trọng về số lượng voi. Tuy nhiên, những con voi không có ngà đã sống sót. Theo các nhà nghiên cứu, đây là động lực thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của voi cái không có ngà với các đột biến ở hai gen răng cụ thể.
Dưới những điều kiện bình thường, phải mất nhiều thế hệ để một loài động vật thích nghi với những thay đổi, nhưng với những điều kiện khắc nghiệt như thế này, nó đã xảy ra rất nhanh chóng. Sự suy giảm nhanh chóng của những con voi có ngà đã thay đổi sự lựa chọn các đặc điểm trong quần thể chỉ trong hai thập kỷ, để lại một quần thể voi không có ngà lớn hơn.
Tại sao chỉ có voi cái là không có ngà?
Nhóm nghiên cứu cũng tìm thấy lời giải thích cho thực tế chỉ có voi cái không có ngà. Nó do một đột biến gen trên nhiễm sắc thể X gây ra. Voi cái có hai nhiễm sắc thể đó, trong khi voi đực chỉ có một. Đột biến gây ra tình trạng không có ngà là nguy hiểm đến tính mạng đối với voi đực trong giai đoạn phôi thai. (Ở động vật có vú, bao gồm cả voi, giới tính được xác định bởi sự hiện diện của hai nhiễm sắc thể X (XX) ở con cái và một nhiễm sắc thể X và một nhiễm sắc thể Y (XY) ở con đực - Trong trường hợp của voi, đột biến gây ra tình trạng không có ngà chỉ có trên nhiễm sắc thể X. Điều này có nghĩa là voi cái có thể mang đột biến mà không bị ảnh hưởng, trong khi voi đực mang đột biến sẽ chết trong giai đoạn phôi thai).Voi cũng sử dụng ngà có mục đích
Nhà sinh vật học tiến hóa Shane Campbell-Staton giải thích rằng ngà voi không chỉ để trang trí mà còn có mục đích sử dụng. Ví dụ, voi sử dụng ngà của mình để bảo vệ lãnh thổ, bóc vỏ cây và đào bới để tìm kiếm rễ cây và nước.![48c9801acc7b65253c6a.jpg](https://photo2.tinhte.vn/data/attachment-files/2023/11/8195492_48c9801acc7b65253c6a.jpg)
Đồng cỏ ở Vườn quốc gia Gorongosa. [Hình ảnh của: nicolasdecorte via Shutterstock / HDR tune by Universal-Sci]
Nếu những nguy cơ của nạn săn trộm giảm bớt, ngà voi có thể sẽ quay trở lại. Tuy nhiên, cho đến nay, voi châu Phi đang phải đối mặt với mối đe dọa nghiêm trọng đến sự tồn tại của chúng do nạn săn trộm và mất môi trường sống.
Tổng hợp lại, theo Campbell-Station, săn trộm đang thay đổi hướng đi của quá trình tiến hóa ở voi Gorongosa và có thể có tác động đáng kể đến hệ sinh thái, do ảnh hưởng đáng kể của chúng đến môi trường xung quanh.
Cảm ơn mọi người đã đọc bài ❤️
Theo: Universal-Sci